Charles Moore, plastik denizleri hakkında

Hadi çöpü konuşalım (kötü konuşalım).

Biliyorsunuz, Büyük Bunalım'da ve 2. Dünya Savaşı'nda edindiğimiz güçlü saklama kültürünü terkedebilmemiz için eğitilmemiz gerekiyordu. Savaştan sonra, devasa üretim kapasitemizi barış zamanı ürünleri yaratmaya yönlendirmeye ihtiyacımız vardı. Life dergisi, bu çabaya ev hanımlarını bulaşık angaryasından kurtaracak kullan-at ürünleri tanıtarak yardımcı oldu.

Bu kurtarıcılara önemli bir not: kullan-at plastikler çok fazla yer kaplıyor ve ayrışmıyor. Sadece biz insanlar, doğanın hazmedemeyeceği atıklar yapıyoruz.

Plastiklerin de geri dönüşümü zordur. Bir öğretmen bana atık akıntımızdan toplayabildiğimiz plastiklerin, toplamda %5'in altında kalan oranını nasıl tanımlayabileceğimi öğretti. Devede kulak oranı. Bu bizim geri dönüştürdüğümüz orandır.

Şimdi, erime noktasının bu konuyla çok ilgisi var. Plastik, cam ve metal gibi tekrar eritme işlemi ile arındırılamaz. Plastik, suyun kaynama noktasının altında erimeye başlar ve bir sünger olduğu için yağlı içeriklerinden kurtulamaz. Her sene üretilen 100 milyar termal plastik tanesinin yarısı hızlı yoldan çöpe gidiyor. Çöpümüzün büyük ve kontrolü zor bir oranı ırmaklardan denize akacak.

Bu havaalanının yanındaki Biona Creek'teki toplanma. İşte bu da California Eyalet Üniversitesi - Long Beach'teki birikme ve dün ziyaret ettiğim deniz suyu arıtma tesisi.

Depozito ücretlerine rağmen, denize giden bu çöpün büyük bir kısmı ise plastik içecek şişeleri oluyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde her 5 dakikada 2 milyon tanesini kullanıyoruz, burada TED sunumcusu Chris Jordan sanat dolu bir şekilde bu dev tüketimi görüntülemiş ve detay için yakınlaşıyor.

Burada ise Baja Kaliforniya açıklarındaki bir adanın şişe ambarı bulunuyor. San Roque adası bölgenin seyrek yerleşim olan merkez kıyısından uzak yerleşim olmayan bir kuş üreme alanı. Dikkat edin, buradaki şişelerin kapakları üzerinde duruyor. PET (Poli-Etilen Tereftalat) şişeler, (kapaksız olsalar) denizde batacak ve medeniyetten bu kadar uzaklaştırmayacaklar. Üstelik, kapaklar ise başka fabrikalarda farklı bir plastikten üretiliyor, polipropilenden. Bunlar deniz üstünde yüzüyorlar fakat ne yazık ki depozito yasası altında geri döndürülemiyorlar.

Gelin sadece denize giden milyonlarca kapağın yolculuğunu izleyelim. Bir sene sonra Japonya'dan yola çıkan kapaklar Pasifik okyanusunda yol alırken bizimkiler Kaliforniya akıntısına yakalanıyor ve önce San Lucas Burnu'nun altına yöneliyorlar. 10 yıl sonra, Japon kapaklarının bir çoğu artık bizim Doğu Çöplüğü dediğimiz yeri, bizimkiler ise Filipinler'i kirletiyor. 20 sene sonra ise Kuzey Pasifik Dönüş'ünde büyüyen bir enkaz toplanma alanı görüyoruz.

Kuzeybatı Hawaii Adaları Ulusal Anıtı'ndaki Kure ve Midway atollarında yuva yapan milyonlarca albatros burada yemek arıyor ve bulabildiği tüm atıkları yavrularını beslemek için yiyorlar. 4 aylık bir Laysan albatros yavrusu midesinde bunlarla öldü. Yüzbinlerce orta boylu yavru, mideleri şişe kapağı ve çakmak gibi çeşitli çöplerle ölüyorlar. Ama çoğunlukla kapaklarla... Ne yazık ki, anneleri okyanusun yüzeyinde yuvarlanan bu şişe kapaklarını yiyecek zannediyorlar.

Kapakların altındaki halkalar da deniz canlıları için kötü sonuçlar doğuruyor. Bu gördüğünüz Mae West, New Orleans'ta bir hayvanat bahçesi görevlisinin evinde hala hayatta.

Benim doğum yerim olan Long Beach'in bu soruna nasıl katkı yaptığını görmek istedim, bu yüzden 2005 Sahil Temizleme Günü'nde plajın doğu ucunda yer alan Long Beach yarımadasına gittim. Görünen plajın yaralarını temizledik. Getirilecek her şişe kapağı için 5 sent teklif ettim. Birçok kabul eden oldu. İşte onların topladığı 1100 şişe kapağı. 20 dolar harcayacağımı zannediyordum. O gün sonunda 60 dolara yakın para harcadım.

Onları renk renk ayırdım ve San Pedro Cabrillo Deniz Akvaryumu'ndaki bir sonraki Dünya Günü'nde sergiledim. Vali Schwarzenegger ve eşi Maria bu sergiyi tartışmak için durdular. Plastik alışveriş torbalarından yapılmış "efemine" şapkama rağmen elimi sıktılar. Ona ve Maria'ya Hawaii'nin kuzeyindeki dönüşten bir zooplankton taraması gösterdim. Planktondandan çok plastik vardı.

İşte bizim tarama örneklerimiz ve okyanusumuzun benzediği plastik çorba. Bir zooplankton ağını bir millik bir alanda taramak aşağıdaki örnekleri ortaya çıkartıyor. Ve bunu. Şimdi bu enkaz Hawaii plajlarını yıkadığı zaman buna benziyor. Bu görünen plaj Kailua Plajı, başkanımız ve ailesi Washington'a taşınmadan önce pu plajda tatillerini yapmışlardı.

Şimdi bu tip planktondan çok plastik kapsayan örnekleri nasıl analiz ediyoruz? Plastik parçaları 0,33 milimetreden 5 milimetreye kadar farklı boyutlarda sınıflandırıyoruz. Deniz suyundaki küçük plastik parçalarının konsantrasyonu organik çöplerin seviyesinin milyonlarca katına ulaşıyor.

Derin okyanustaki en yaygın balığın yani besin zincirinin en altındakinin bu zehirli hapları yutup yutmadığını öğrenmek istedik. Yüzlerce nekropsi yaptık ve üçte birinden fazlasının midesi plastik parçalar ile kirlenmişti. Rekor sahibi sadece 6 santimetre boyundaydı ve küçük midesinde 84 parça bulunuyordu.

Şimdi sertifikalı organik ürünler alabilirsiniz. Ama hiç bir balık satıcısı size sertifikalı organik avlanmış deniz balığı satamaz.

İşte bu, bizim gelecek nesillere bırakacağımız miras. Kullan-at toplumunun artık önüne geçilemez, tüm dünyaya hakim oldu. Basitçe söylersek tüm atıklarımızı saklayıp geri dönüştüremeyiz. Onları atmamız gerekiyor. Piyasa bizim için çok şey yapabilir, ama piyasa okyanusta bozduğumuz doğal ortamı onaramaz. Cümbür cemaat, hiç kimse... artık asla tüm plastiği toplayıp okyanusu eski haline getiremez.

Seviyeler artıyor, paketleme miktarları artıyor. kullan-at yaşam tarzı hızla gelişiyor ve kendini okyanusta belli ediyor.

O temizlemek için hiçbir umut vaad etmiyor. Okyanusu plastikten temizlemek her ülkenin bütçesini aşabilir ve tahmin edilemez miktardaki deniz yaşamını bu süreç içerisinde yok edebilir. Moore diyor ki, çözüm plastiği kaynağında durdurmak: okyanusa düşmeden önce karada durdurmakta yatıyor. Ve plastikle sarmalanmış, paketlenmiş bir dünyada, onun bu çözümden de fazla umudu yok. Long Beach Kaliforniya'dan Gece Hattı programı adına ben Brian Rooney.

Teşekkürler...