Bill Gates'ten enerji üzerine: Sıfıra Doğru Değişmek

Bugun enerji ve iklim hakkında konuşacağım. Bu biraz şaşırtıcı olabilir çünkü benim vakiftaki tam zamanli işim daha cok aşılar ve tohumlar hakkında 2 milyar yoksulun daha iyi hayatlar yaşamasini sağlamak için icat ve teslim etmemiz gereken şeyler hakkında. Ama enerji ve iklim bu insanlar icin aşırı derecede önemli Aslında, bu gezegendeki birçok insan için olduğundan daha önemli İklimin kötüleşmesi demek ekinlerinin yıllarca büyümeyecek olması demek Ya çok fazla yağmur ya da yetersiz yağmur olacak. Herşey öyle değişik şekillerde değişecek ki onların hassas ortamları bunu açıkça destekleyemeyecek İşte bu açlığa yol açacak. Belirsizliğe ve huzursuzluğa. Bundan dolayı iklim değişiklikleri onlar için korkunç olacak.

Enerjinin fiyatı da onlar için çok önemli. Aslında yoksulluğu azaltmak için sadece birşeyin fiyatını düşürecek olsaydınız kesinlikle enerjiyi seçerdiniz. Enerjinin fiyatı zamanla aşağı düştü. Gerçekten, gelişmiş medeniyetler enerjideki gelişmelerden kaynaklanır. Kömür devrimi endüstri devrimini ateşledi. Ve hatta 1900'lerde elektriğin fiyatında ani bir düşüş gözlemledik işte bu yüzden buzdolaplarımız, klimalarımız var Modern malzemeler ve birçok şey yapabiliyoruz. Ve böylece, zengin dünyada elektrikle harika bir durumdayız Ama biz elektriği ucuzlaştırdıkça --hatta diyelim 2 kat ucuzlaştırdık-- yeni bir kısıtlama ile karşılaşıyoruz ve bu kısıtlama tamamen karbondioksit ile ilgili

Karbondioksit gezegeni ısıtıyor Aslında karbondioksitin denklemi gayet açık Yayılan CO2 yi toplarsanız bu bir sıcaklık artışına sebep olur bu sıcaklık artışı da bazı çok olumsuz etkilere sebep oluyor. Hava durumu üzerindeki bu etkiler hatta daha kötüsü dolaylı etkiler doğal ekosistemlerin adapte olamayacağı kadar hızlı değişimlere sebep oluyor ve böylece ekosistem çöküşleri yaşanıyor.

Belirli bir CO2 artışının eşlenebileceği sıcaklık değerinin kesin miktarı çok kesin olmamakla beraber olumlu geri dönüşlere göre çok fazla değil. Bu etkilerin ne kadar kötü olacağı ile ilgili belirsizlik olsa da aşırı derece kötü olacaklar. En üst biliminsanlarına birçok defalar sordum, gerçekten de sıfırın yakınlarına inmemiz gerekiyor mu? Yani yarımda veya çeyrekte bırakamaz mıyız? Ve cevap şöyle oldu, biz sıfıra yaklaşana kadar sıcaklık artmaya devam edecek. İşte bu büyük bir sorun. Bu 3,6 metrelik bir kamyonun 3 metrelik bir köprünün altndan geçmeye çalışıp hadi biraz da alttan sıkışırız, demekten çok farklı birşey Bu sıfıra inmesi gereken birşey.

Biz her yıl 26 milyar tondan fazla karbondioksit yayıyoruz. Bu herbir Amerikalı icin yaklaşık 20 ton Yoksul ülkelerdeki insanlar için, 1 tondan az. Gezegendeki herkes icin ortalama 5 ton. Ve bir şekilde bunu sıfıra indirecek bir değişiklik yapmak zorundayız Yayılım miktarı sürekli olarak artıştaydı. Sadece çeşitli ekonomik değişimler sabitledi. Bu yüzden böyle hızlı artışlardan düşmeye ta sıfıra kadar düşmeye doğru gitmemiz lazım.

Bu denklemin 4 bileşeni var. Birazcık çarpım işlemi Şimdi burda solda, sıfıra düşürmek istediğiniz CO2 var hesaplaması, insan sayısına her bir insanın kullandığı ortalama hizmetlere her bir servisin ortalama enerji ihtiyacına ve her bir enerji biriminin yaydığı CO2 ye baglı Şimdi herbirine tek tek bakalım ve sıfıra ne kadar düşebildiğimizi görelim Muhtemelen, bu rakamlardan birinin sıfıra oldukça yaklaşması gerekecek. Bu ta lise cebir dersinden kalma. ama bir şuraya bakın.

Önce nüfus var. Dünyada bugün 6.8 milyar insan var. Bunun da 9 milyara doğru yolu var. Eğer aşılar konusunda çok iyi ilerlersek, ve sağlık bakımı ve üreme ile ilgili sağlık hizmetlerinde... bunu belki yüzde 10-15 kadar düşürebiliriz ama burda 1.3 lük bir artış görüyoruz.

İkinci bileşenimiz, kullandığımız hizmetler. Bu servisler herşeyi içine alıyor, yediğimiz yemek, giydiğimiz kıyafetler, izlediğimiz TV, ısıtma Bunlar çok güzel şeyler ve yoksulluğu silmek demek, tüm bu hizmetleri dünyadaki hemen herkese sağlamak demek. Tabi bu bileşenin artması için de harika bir ortam. Zengin dünyadaki en yukarı seviyedeki 1 milyar insan belki kısıtlama yapabilir ve daha az kullanilir buna rağmen her geçen sene bu sayının ortalaması artacak. Böylece bir insan başına kullanılan hizmetler toplamda 2 katına çıkacak. Burda çok temel bir hizmet var. Evde ödevinizi okuyabilmek için ışığınız var mı? Bu çocukların gerçekten yok. O yüzden dışarı çıkıp okul ödevlerini sokak lambalarının altında okuyorlar.

Verimlilik, E, herbir hizmet için harcanan enerji işte sonunda iyi haberlere geldik. Artmayan bir bileşenimiz var. Çeşitli icatlar, ve yeni aydınlanma yöntemleri ile, değişil türde arabalar ve değişik bina inşaat yöntemleri ile hizmetin enerjisini esaslı bir şekilde düşürebildiğiniz birçok hizmet var. hatta bazı bireysel hizmetler yüzde 90 düşürüyor. Tabi bir de gübreleme şeklimiz hava taşımacılığı gibi gelişme alanı çok çok dar olan hizmetler var. Genel açıdan, eğer iyimser olursak, 3 belki de 6 kat düşürmeye sahip olabiliriz. Ama şimdi bu ilk 3 bileşen için 26 milyardan en iyi ihtimalle 13 milyar tona indik ve bu yeterli değil.

O zaman şu dördüncü bileşene bir bakalım. bu kilit bir rol oynayacak. işte bu her bir enerji briminden yayılan CO2 miktarı O zaman soru: şu gerçekten de sıfıra inebilir misiniz? Eğer kömür yakarsanız, hayır. Eğer doğal gaz yakarsanız, hayır. Bugün elektriği üretme şekillerinden neredeyse hepsi gelişmekte olan yenilenebilir eneri ve nükleer dışında, CO2 yayıyor İşte bu yüzden global ölçekte yapmamız gereken yeni bir sistem oluşturmak. Bizim enerji mucizelerine ihtiyacımız var.

Mucize kelimesini kullanmam demek, bunun imkansız olduğu anlamına gelmiyor. Mikroişlemci bir mucize. Kişisel bilgisayar bir mucize. İnternet ve sağladığı hizmetler hep mucize. İnsanlar birçok mucizenin yaratılmasına katkıda bulundu. Bir mucizeyi belirli bir tarihte yapmanız gerektiğinde genelde bir son teslim tarihi yoktur. Genelde sadece beklemede kalırsınız ve bazı mucizeler gelir bazıları gelmez. Bu ise öyle bir durum ki tam gaz ilerlemiz gerekli ve mucizeyi çok sıkışık bir zaman diliminde yapmalıyız.

Şimdi düşündüm de bunu nasıl ifade etmeliyim? İnsanların hayal gücünü buraya çekmek için bir tür illüstrasyon bir tür gösteri var mıdır? Bir yıl öncesinde yanımda sivrisinekler getirmiştim ve bu bir şekilde insanların hoşuna gitmişti. ...gülüşler... İnsanları, sivrisineklerle yaşayan insanların varlığı fikrine bu şekilde getirmiştim. Enerji ile ilgili tüm bulabildiğim ise bu Ben de ateşböceklerini salmanın benim burdaki çevreye bu seneki katkımın olmasına karar verdim. İşte burda gayet doğal ateşböceklerimiz var. Bana ısırmadıkları ve büyük ihtimalle kavanozu bile terketmeyecekleri söylendi. ...gülüşler...

Bunun gibi birçok hileli çözüm var işte, ama malesef çok birşey etmiyorlar. Bizim inanılmaz bir ölçekte ve inanılmaz bir güvenilirlikte bir veya birden fazla çözüme ihtiyacımız var. Ve her ne kadar insanların araştırdığı bir çok yol olsa da ben sadece 5 tanesinin büyük rakamlara ulaşabileceğini görüyorum. Dalga, jeotermal füzyon ve biyoyakıtları katmadım. Bunların da bazı katkıları olabilir. Eğer beklediğimden daha iyilerse, daha bile çok olabilir. Ama burdaki asıl kilit nokta bu 5 tanenin herbirinin üstünde çalışmamız, ve göz korkutucu görünüyor diye vazgeçmemiz gerektiğidir. Çünkü herbirinin kendine has zorlukları var.

Hadi önce kömür veya doğalgaz gibi fosil yakıtları nasıl yanıyor ona bakalım. Burda yapmanız gereken, kolay gibi, görünüyor ama değil, tüm CO2' yi alıp basınç altında bir sıvı oluşturmak ve bunu bir yerlere koymak ve orda kalmasını umut etmek. Denemelerle bu yöntemde %60-80 civarında başarı elde edildi Ama %100 e ulaşmak pek kolay değil hele bir de tüm CO2'yi nereye koyacağınızı düşünürseniz yine de burdaki en büyük sorun bunu uzun dönemli yapabilmek. Kim emin olacak peki? Nükleer veya başka tür bir atıktan kelimenin tam anlamıyla milyarlarca katı büyüklüğünde birşeyin kim garantisini verebilir? Bu çok büyük bir miktar O yüzden de çok zorlu

Bir sonraki nükleer olacak. Ama bunun da üç büyük problemi var. Maliyet, özellikle yasamann çok olduğu ülkelerde yüksek olacak. Emniyet sorunu, her ne kadar insan operatörleriniz olsa da, hiçbirşeyin kötü gitmeyeği ve yakıtın silahlar için kullanılmayacağı konusunda emin olmak. Peki sonra atıkla ne yapacaksınız? Atık büyük olmasa da, endişeler çok fazla. İnsanların bu konuda yi hissetmeye ihtiyacı var. Üzerinde çalışılması gereken çünkü çözülebilecek olan üç çok zor problem var.

BU beşlinin son üçünü bir arada grupladım. Bunlar insanların daha çok yenilenebilir kaynaklar baktıkları. Yakıt gerektirmemeleri harika olsa da bazı dezavantajları var. Mesela, bu teknolojilerle elde edilen enerjinin yoğunluğu bir enerji santralininkinden aşırı derecede daha az. Bu enerji tarımı demek, yani normal bir enerji santralinin gerektirdiğinden binlerce kat fazla metrekarelik alan demek. Ayrıca bunlar kesintili kaynaklar. Güneş tüm gün boyunca parlamıyor, hatta hergün parlamıyor. Bunun gibi rüzgar da sürekli esmiyor. Dolayısıyla bu kaynaklara bağımlıysanız, mevcut olmadıkları periyodlarda da enerji elde etmenin bir yolunu bulmanız gerekir. Buda maliyetler ilgili zorluklar var. İletim zorluklarımız var. Mesela diyelim kii enerji kaynağı ülkenizin dışında, sadece teknolojiye ihtiyacınız yok bir de üstüne enerjinin başka biryerden gelme riskiyle uğraşmanız gerekir

Ve son olarak depolama problemi. Bunu boyutlandırabilmek için gidip şimdiye kadar yapılagelmiş tüm pilleri inceledim. arabalar, bilgisayalar telefonlar, fenerler herşey için yapılmış pilleri. ve bunları dünyanın kullandığı toplam elektrik enerjisi ile karşılaştırdım ve şu anda yaptığımız tüm pillerin bu elektrik enerjisinin 10 dakikadan daha az bir kısmını depolayabildiğini gördüm. Burda büyük bir buluşa ihtiyacımız var. şu andaki yaklaşımlarımızdan 100 kat daha iyi bir yaklaşıma. Bu imkansız değil ama çok kolay birşey de değil. Kullandığınızın %20-30 üzerinde olmasını istediğiniz zaman kesintili kaynaktan böyle birşey ortaya çıkar. Eğer %100 bağımlıysanız bu kesintili enerji kaynağına, o zaman mucizevi bir pile ihtiyacınız var.

Şimdi bununla nasıi ilerleyeceğiz: doğru yaklaşım nedir? Bu bir Manhattan projesi mi? Bizi ileriye taşıyacak olan nedir? Bu konuda çalışacak yüzlerde şirkete ihtiyacımız var. Bu 5 yöntemin her birinde yüzlerce insana ihtiyacımız var. Bir çoğu bakıp bunlar çılgın diyeceğiniz insanlar. Bu iyi. Ve düşünüyoum da, burda TED grubunda bunun peşini halihazırda kovalayan birsürü insanımız var. Bill Gross'un birçok şirketi vari bunlardan eSolar mesela solar termal teknolojilere sahip. Vinod Khosla, harika işler yapan ve ilginç olasılıkları olan şirketlere yatırım yapıyor ve ben de buna destek olacağım. Nathan Myhrvold ve ben, belki şaşırtıcı olacak ama nükleer yaklaşımı seçen bir şirketi destekliyoruz. Nükleer, modüler ve sıvıda bazı inovasyonlar var. Halbuki uzun bir süre önce bu endüstride inovasyonlar durmuştu bu yüzden etrafta bazı güzel fikirlerin olması çok da şaşırtıcı değil.

Mesela Terrapower da fikir şuydu: uranyumun %1lik kısmı olan U235'i değil de %99 luk kısmı olan U238'i yakmaya karar verdik. Bu aslında çılgın bir fikir. Hatta insanlar bu konu hakkında uzunca bir süre konuştular, ama çalışıp çalışmayacağını görmek için düzgün bir simülasyon yapamadılar. ama şimdi gelişmiş süperbilgisayarların sayesinde bu simülasyonu yapabildik ve gördük ki; evet doğru materyal yaklaşımı ile çalışacak gibi görünüyor.

%99 luk kısmını yaktığınız için de maliyetler konusunda büyük bir gelişme oldu. Aslında atıkları bu yöntemle yakabilirsiniz. Bugünkü reaktörlerin tüm atıklarını siz yakıt olarak yakabileceksiniz. Bu yüzden bu konuda endişelenmek yerine sırf buna bakın. Bu harika. Dümdüz giderken uranyumu soluyor. Sanki bir mum gibi. Burada dolaşan dalga reaktörü olarak anılan bir kütük görebilirsniz. Yakıt açısından bakıldığında, sorun çözülüyor. Burda Kentucky'de bir yerin resmi var. İşte bu %99 luk artık şimdi yaktıkları kısmı almışlar böylece seyreltilmiş uranyum kalmış. Bununla Birleşik Devletlere yüzlerce yıl enerji verilebilirdi. Ve sadece deniz suyunu ucuz bir süreçle süzerek bu gezegenin yaşamının kalanına yetecek kadar yakıta sahip olabilirsiniz.

Biliyorsunuz ki bunun önünde birçok engel var ama bu ilerletmemiz gereken yüzlerce hatta binlerce fikirden sadece biri. Öyleyse düşünelim kendimizi nasıl ölçmeliyiz? Karnelerimiz neye benzemeli? Gerçekten olmamız gereken noktaya bir gelelim ve sonra ara ürüne bakalım. 2050 yılı için birçok insanın bu %80 lik azaltım hakkında konuştuğunu duymuşsunuzdur. Bu noktaya ulaşıyor olmamız gerçekten çok önemli. Kalan %20 fakir ülkelerde kullanılıyor olacak. hala tarım olayı. Umarım toparlanmış bir ormanlığa ve çimentoya sahip oluruz. %80'e ulaşabilmek için Çin gibi ülkelerin de dahil olduğu gelişmiş ülkelerin hep beraber elektrik üretimlerini değiştirmeleri gerekmektedir. Bir diğer aşama, biz bu sıfır*yayılım teknolojisini uygulamaya geçiriyor muyuz? bütün gelişmiş ülkelerde uygulamaya geçirdik mi? ve diğer heryerde de bu teknolojiye ulaşabilecek durumda mıyız? Bu aşırı önemli işte. O karneyi oluşturmanın anahtar elamanı bu.

Pekala, 2020 yılının karnesi neye benzemeli? Yine 2 elemanı olmalı. Düşüşlere ulaşabilmek için verimlilik tedbirlerini gözden geçirmeliyiz. Ne kadar az yayılım yaparsak, CO2'nin toplamı da o kadar az olur, dolayısıyla da sıcaklık daha az olur. Ama bazen bu aşamaya gelirken çok büyük düşüşleri sağlamayan şeyler yapmak da diğerleriyle ya eşit önemdedir ya da birazcık daha önemsizdir ki bu da tüm bu atılımlarda ki inovasyonların bir parçası.

Bu atılımlarda tam gaz ilermemiz lazım ve şirketler, pilot projeler ve yasal düzenlemeler açısından da ölçebiliyor olmamız lazım. Bu konuda yazılmış bir çok harika kitap var. Mesela Al Gore'un kitabı "Bizim Seçimimiz" ve David McKay'in kitabı "Sıcak hava olmadan sürdürülebilen enerji" Bu kitaplar konuyu iyice inceliyor ve bir taslak oluşturuyor ve bu çok geniş bir çerçevede tartışılabilir çünkü bu konuda sağlam bir temele ihtiyacımız var. Biraraya gelmesi gereken çok şey var.

Dolayısıyla bu bir dilek. Bu teknolojiyi icat etmemiz, çok somut bir dilek. Eğer önümüzdeki 50 yıl için bana sadece bir dilek hakkı tanısaydınız Kimin başkan olacağını seçebilirdim Bir aşıyı dileyebilirdim, ki buna bayılırdım veya sadece şunu dileyebilirdim "CO2'siz ve yarı maliyetine" teknolojisi icat edilsin€ işte bu dileği seçerdim. En büyük etkisi olan bu dilek. Eğer bu dilek gerçekleşmezse Kısa dönem ve uzun dönem düşünen insanlar arasındaki ayrım korkunç olacak A.B.D. ve Çin arasında, fakir ülkeler ve zengin ülkeler arasında ve bahsettiğim o 2 milyar insanın çoğunun hayatı daha kötü olacak.

O zaman ne yapmamız gerekiyor? Size bir adım atıp ilerlemeniz için seslendiğim şey nedir? Araştırmalar için daha çok fon yaratmamız gerekiyor. Kopenhag gibi yerlerde ülkeler biraraya geldikleri zaman sadece CO2'yi tartışmamalılar. İnovasyon gündemini tartışmalılar İnovasyon yaklaşımlarına harcanan saçmasapan düşük bütçeyi duysanız dehşete düşerdiniz. Piyasada teşvike ihtiyacımız var. CO2 vergisi, tavan ve ticaret fiyatla ilgili sinyali verecek birşeye ihtiyacımız var Mesajı dışarıya çıkarmamız lazım. Bu diyaloğu daha anlaşır daha rasyonel kılmamız lazım, devletin de attığı adımları hesaba katarak. Bu önemli bir dilek, ama elde edebileceğimizi düşündüğüm bir dilek.

Teşekkür ederim. ...alkışlar... Teşekkürler

Teşekkürler. Teşekkürler ...alkışlar... Teşekkürler. Şimdi terrapowerdan biraz daha anlar hale geldim. Demek istiyorum ki, bu ne ölçüde bir yatırım olucak, bir fikir verebilir misiniz?

Süper bilgisayarlar ile yazılımı gerçek anlamda yapabilmek için en iyi biliminsanlarını tutmak lazım, ki biz bunu yaptık bu sadece onlarca milyon hatta bir keresinde malzemelerimizi doğru çalıştıklarından emin olmak için bir Rus reaktörünün üzerinde test yaptık, bununla işte yüzlerce milyona çıkmış olursunuz. Zorlu olan bir reaktörü inşa etmek milyarları bulmak, regülatörü bulmak, yeri bulmak ancak bunlar olursa ilk reaktörü inşa edebiliriz. İlkini inşaa ettiğinizde, eğer reklamındaki gibi çalışırsa o zaman gün gibi aşikar olucak, çünkü ekonomisi, enerji yoğunluğu vesaire nükleerin bildiğimiz halinden çok farklı.

O zaman, doğru anlamak adına, bu şunu da içerir değil mi, yerin derinlerin doğru inen, uranyumun harcanan kısmından oluşan bir nükleer yakıt sütunu inşa etmek sonra işlem tepede başlayıp aşağı doğru inecek

Doğru. Bugün, reaktöre hep yeniden yakıt ikmali yapıyorsunuz, bu yüzden hataya sebep olabilecek bir çok insan ve kontrol var reaktörü açarken, ve birşeyleri içeri dışarı hareket ettirirken Bu da iyi değil. Bu yüzden, eğer reaktörün içine 60 yıllık koyabileceğiniz ucuz bir yakıtınız varsa bunu bir blok gibi düşünün yerine yerleştirin ve tüm karmaşadan kurtulun. O blok orda durur ve 60 yıl boyunca yanar sonra da biter.

Bu kendi atık imha çözümünü yapan bir nükleer enerji santrali

Evet. Yani, atığa ne oluyor dersen orda bırakabilirsin, ki bu yaklaşımla çok daha az atık olur ve sonra onu çıkarabilir ve başka birinin içine koyup yakabilirsin. Aslında biz de bugün bu şekilde var olan atıkları alıyoruz hani şu serinletme havuzlarında veya reaktörlerin kuru varillerinde olanlar Bunlar bizim başlangıç yakıtlarımız O raktörler için sorun yaratan şey bzimkileri beslemeye yarıyor ve bu proses boyunca, atık miktarını çok ciddi bir şekilde düşürüyorsunuz.

Dünyanın etrafından değişik insanlarla bu olasıklıklar hakkında konuştuğunuzda birşeyler yapmak anlamında en çok ilgiyi ne çekiyor?

Aslında belirli bir alan seçemedik tabi bir de nükleer denen herhangi birşeyler ilgili enteresan ifşaat kuralları var bu yüzden çok ilgi görüyoruz şirkette insanlar Rusya, Hindistan ve Çinde de bulundular, onların anlattıklarına göre. Burda enerji bakanı ile bir görüşmem oldu ona tüm bunların nasıl da enerji ajandasına uyduğunu anlattım. Yani ben iyimserim. Biliyorsun Fransızlar ve Japonlar da bazı çalışmalar yaptılar. Bu daha önce yapılmış birşey üzerindeki bir değişken. Bu önemli bir ilerlemedir, ama bu hızlı bir reaktör gibi ve bir çok ülke bunlardan inşa etti. dolayısıyla hızlı bir reaktör yapan herhangi bir kimse, ilki inşa etmeye de adaydır.

Sana göre, böyle birşeyi hayata geçirmenin zamanı ve olasılığı nedir?

Bizim yüksek ölçekli, elektronik üretim şeylerinden ihtiyacımız var bir tane o çok ucuz 20 yıllık bir icat ve üstüne 20 yıllık bir uygulamaya geçirme süresi. Bu bir nevi çevresel modellerin önümüze koyduğu hedef tarih gibi. Ve biliyorsun, eğer herşey yolunda giderse, ki bu çok şey ummak olur, Terrapower bunu yapabilir. Şansımıza şu anda düzinelerce şirket var bunun yüzlerce olması gerekiyor bu şirketlerin bilim çalışmaları iyi giderse pilot tesisleri için fon bulabilirlerse bu konuda rekabet edebilirler. Eğer birçoğu başarılı olursa, bu en iyi, çünkü onların karışımını kullanabilirsiniz. Birisinin başarılı olmasına ihtiyacımız var.

Büyük ölçekte olası oyun değişikliklerini göz önüne alırsak bu bildiğiniz en büyük olanı mıdır?

Bir enerji atılımı en önemli şeydir. Çevresel kısıtlar olmasaydı bile en önemli o olurdu, ama çevresel kısıtlar bunu çok daha büyük hale getiriyor. Nükleer alanda başka öncüler de var. Onların işini, bunu bildiğimiz kadar iyi bilmiyoruz, ama modüler insanlar, işte bu farklı bir yaklaşım. Bu likit bir tipte reaktör, biraz da zorlu gözüküyor ama belki onlarda bizim için böyle diyordur. Ve işte farklı olanlar var ama bunun güzel yanı,bir uranyum molekülünün diyelim ki bir kömür molekülünden milyon kere fazla enerjisi vardır, bu yüzden olumsuzlarla başedebilirsen, bunlar esasen radyasyon, kapladığı alan, ve potansiyeli, toprak ve değişik şeyler üzerindeki etkisi açısından, kendi başına bir sınıfta değerlendirilebilir.

Bu çalışmazsa, o zaman ne olacak? Dünyanın sıcaklığını sabit tutabilmek için Acil durum önemleri almaya başlamamız gerekiyor mu?

Eğer o duruma geldiysen, çok yemek yiyormış da kalp krizi geçirmek üzereymişsin gibi olur. O zaman nereye gidersin? Kalp ameliyatına falan ihtiyacın olabilir. Jeomühendislik denen bir dalda bize 20-30 yıl kazandırabilecek ısınmayı geciktirip, bize kendimizi toplamamız için 20-30 yıl kazandıracak değişik teknikler konusunda çalışıyorlar. Bu sadece bir sigorta poliçesi. Umarım bunu yapmamıza gerek kalmaz. Bazı insanlar, sigorta poliçesi üzerinde çalışmamanız bile gerekir, diyor çünkü bu sizi tembelleştirebilir, kalp ameliyatının size kurtaracağına inanırsanız yemeye devam edersiniz. Problemin önemine bakınca bunun çok bilgece olduğunu düşünmüyorum. ama işte şimdi bu jeomühendislik tartışması sürüyor, eğer olaylar hızlı gelişirse diye ya da bu buluş beklediğimizden daha yavaş giderser diye bunu arka cepte mi tutmalı?

İklim şüphecilerine söyleyeceğiniz 1-2 cümle olsaydı onları yanlış olduklarına dair nasıl ikna ederdiniz?

Malesef, şüpheciler değişik yönlerden geliyor. Bilimsel argümanlarda bulunanlar çok az. Bulutların telafi ettiği negatif geri dönüşüm etkileri var mı diyorlar? Söyleyebilecekleri o kadar az şey var ki her birinin de sadece milyonda bir ihtimali var. Burda asıl porblemimiz AIDS gibi olması. Hatayı şimdi yaparsınız ama bedelini çok sonra ödersiniz.

Tüm bu acil problemleriniz varken, daha sonraki bir kazanç için şimdiden acıya katlanmak, belirsiz bir acı gibi. Aslında, IPCC raporları, ve zengin dünyada birçok insan bu IPCC ye bakıyor hadi diyelim bu çok da önemli değil. Gerçek şu ki, o belirsiz olan kısmını bizi bu yol boyunca götürmesi gerekli. Ama benim hayalim, eğer bunu ekonomik yapabilirsniz ve CO2 kısıtlarını karşılayabilirseniz o zaman süpheciler de ok derler CO2 yaymaması umrumda değil hatta istersim ki CO2 yaysın ama sanırım bunu kabul etmem gerecek cünkü bir öncekinden daha ucuz. ...alkışlar...

O zaman Bjorn Lomborg'un argümanına cevabınız bu olacak, demişti ki; basitçe tüm bu enerjisi CO2 sorununu çözmeye harcarsanız sizin dünyayı fakirlikten sıtmadan vesaireden kurtarma amaçlarınızın önüne geçecek daha iyi yapabileceğimiz şeyler varken, para koyabileceğimiz dünyanın kaynaklarının aptalca bir ziyanı bu.

ArGe için yapılan gerçek harcama diyelim ABD şu anda harcadığından senelik 10 milyar dolar daha fazla harcıyor. Bu çok dramatik değil. Diğer şeylerden çalıyor olmamalı. Gerçeten ekonomik olmayan ve fon bulmaya çalıştığınız ve çok para yatırdğınız birşey varsa mantıklı insanlar bununla aynı fikirde olmayabilir Bu bence çoğunlukla ziyandır. Eğer çok yakın değilseniz, ve öğrenme eğrisini fonlamıyorsanız ve çok ucuz olmayacaksa Bence çok daha az pahalı olma potansiyeli olan daha çok şey denemeliyiz. Eğer bu işe girmek için ticari denge noktan, hadi enerjiyi süper pahalı yapalımsa o zaman buna zenginlerin gücü yeter. Burda hepimizin hayat stilimizi değiştirmeden enerjimiz için 5 kat fazla para ödeyebileceğini söylüyorum. Felaket 2 milyar insanın başında.

Lomborg bile değişti. Şimdiki dalaveresi, neden ArGe daha çok tartışılmıyor üzerine Önceki işlerinden dolayı hala şüpheci tayfası ile bağlı ama farketti ki şüpheciler tayfası baya yalnız bir tayfa o yüzden şimdi bu ArGe konusunu çıkardı. Burda alakadar olduğunu düşündüğümüz bir iplik var. ArGe, bu kadar az fon ayrılması çok çılgınca.

Bill, sanırım burdaki çoğu insanın adına konuşuyorum Gerçekten dileğinin gerçekleşmesini umuyorum. Çok teşekkürler.

Teşekkürler ...Alkışlar...