Beau Lotto + Amy O’Toole: Bilim herkes içindir, çocuklar da dahil

Bu çok basit bir oyun. Tek yapacağınız gördüklerinizi okumak. Tamam mı? Şimdi üçe kadar sayacağım ki hep beraber söyleyelim.

Tamam, 1, 2, 3. Seyirciler: Can you read this? (Bunu okuyabilir misiniz?)

BL: Harika. Peki ya bunu, 1, 2, 3 Seyirci: You are not reading this. (Bunu okumuyorsunuz..)

BL: Peki. 1, 2, 3 (Gülüşmeler) Eğer Portekizli olsaydınız... Bunu okuyabiliyor musunuz? 1, 2, 3

Seyirci: What are you reading? (Ne okuyorsunuz?)

BL: Ne okuyorsunuz? Orada kelimeler yok ki. Ben size ne görürseniz onu okuyun dedim değil mi? Orada tam olarak "Wat ar ou rea in?" yazıyor. (Gülüşmeler) Bu şekilde okumanız gerekiyordu. Peki neden böyle oldu?

Çünkü algımızın temeli deneyimlerimizden geliyor. Beyin anlamsız bilgileri alıp onlara bir anlam katıyor, yani asla orada olanı asla bilgiyi görmüyoruz, sadece geçmişte görmenin faydalı olduğu şeyleri görüyoruz. Bunun anlamı şu, algı konusunda hepimiz bu kurbağa gibiyiz. (Gülüşmeler) Bilgi topluyor. Kullanışlı olan bir davranış oluşturuyor. (Gülüşmeler) (Gülüşmeler)

(Video) Adam: Ah! ahh! (Gülüşmeler) (Alkışlar)

BL: Ve bazen işler istediğimiz gibi gitmediğinde biraz canımız sıkılıyor, değil mi? Ama şimdi algıdan bahsediyoruz. Algı, düşündüğümüz, bildiğimiz, inandığımız her şeyin, inançlarımızın, umutlarımızın, giydiğimiz kıyafetlerin aşık olmamızın altında yatar, her şey algı ile başlar. Eğer algının temeli geçmişimizde ise, bunun anlamı, sadece daha önce yaptıklarımıza göre tepki verdiğimizdir. Ama aslında bu çok büyük bir sorun, çünkü, bu durumda bir şeylere nasıl farklı bakabiliriz ki?

Şimdi size farklı bakmakla ilgili bir hikaye anlatmak istiyorum ve bütün yeni algılar aynı şekilde başlar. Hepsi bir soruyla başlar. Sorularla ilgili problem belirsizlik yaratmalarıdır. Belirsizlik çok kötü bir şeydir. Evrimsel olarak kötüdür. Eğer onun yırtıcı bir hayvan olup olmadığından emin değilseniz, çok geç. Tamam mı? (Gülüşmeler) Hatta deniz tutması da belirsizliğin bir sonucudur. Eğer bir teknenin içine girerseniz, iç kulağınız size hareket ettiğinizi söyler. Gözleriniz ise, tekne ile aynı şekilde hareket ettiğinden, dik durduğunuzu söyler. Beyniniz bu bilgilerin belirsizliği ile uğraşamaz ve rahatsızlanır. "Neden?" diye sormak yapabileceğiniz en tehlikeli şeylerden biridir çünkü sizi belirsizliğe götürür. Ama gariptir ki yeni bir şey yapabilmemizin tek yolu o boşluğa adım atmaktır. Peki nasıl yeni bir şey yapabiliriz? Şansımıza, evrim bize cevabı verdi. Ve en zor sorularla bile uğraşabilmemizi sağlıyor. En iyi sorular, en fazla belirsizlik yaratanlardır. Doğru olduğunu sandığımız şeyleri sorgulayanlardır. Değil mi? Hayatın nasıl başladığı veya evrenin dışında neler olduğuna dair sorular sormak kolaydır ama zaten doğru olduğuna inandığın bir şeyi sorgulamak, gerçekten o boşluğa adım atmaktır.

Peki evrimin belirsizlik problemine cevabı nedir? Oynamak. Oynamak sadece bir süreç değildir. Oynama üzerine uzmanlar bunun aslında bir var oluş şekli olduğunu söyleyecektir. Oynamak, insanların uğraşları içinde belirsizliğin sevildiği sayılı uğraşlardan biridir. Oynamayı eğlenceli yapan şey belirsizliktir. Değil mi? Değişikliğe adapte olabilir. Değil mi? Olasılıklar yaratır ve ve işbirliğine açıktır. Aslında biz bu şekilde sosyalleşiriz, ve içsel motivasyon sağlar. Bunun anlamı, oynamak için oynadığımızdır. Oynamak zaten ödüldür.

Şimdi bu beş varoluş şekline bakarsanız, bunlar sizin iyi bir bilim insanı olabilmek için ihtiyacınız olan varoluş şekilleriyle aynıdır. Bilim bir makalenin yöntem kısmı ile tanımlanmaz. Aslında buradaki varoluş biçimidir ve bu yaratıcı olan her şey için geçerlidir. Eğer oynamanın içine kurallar eklerseniz, bir oyununuz olur. Aslında deney de budur.

Bilimin bir var oluş biçimi olduğu ve deneylerin oyun olduğu fikirleriyle donanmış olarak sorduk, herkes bir bilim insanı olabilir mi? Buna en iyi cevabı 25 tane sekiz ila 10 yaş arası çocuktan başka kim verebilir? Çünkü onlar oynamakta uzmanlar. Ben de arı sahamı Devon'da küçük bir okula götürdüm, ve amacım sadece çocukların bilimi farklı görmesini sağlamak değil, ayrıca bilimin süreci boyunca kendilerini farklı görmelerini sağlamaktı.

İlk adım bir soru sormaktı.

Şunu da belirtmeliyim ki bu çalışma için finansman almadık çünkü bilim insanları küçük çocukların bilime yararlı bir katkı sağlayamayacağını söylediler ve öğretmenler de çocuklar yapamaz dediler. Ama biz yine de yaptık. Değil mi? Tabi ki.

Burada sorulardan bazıları şunlar. Özellikle küçük puntoyla yazdım ki okumakla uğraşmayın. Olay şu ki, çocukların bulduğu sorulardan beşi aslında son 5 ila 15 yıldır çıkan bilim yayınlarının temeliydi. Yani çocuklar uzman bilim insanları gibi önemli sorular soruyorlardı.

Şimdi sahneyi çok özel bir insanla paylaşmak istiyorum. Bu çalışmaya katılan genç insanlardan biriydi ve şu anda Dünya'da makalesi yayınlanmış en genç insanlardan biri. Sahneye geldiğinde, ki şimdi gelecek, TED'de bu güne kadar konuşan en genç insan olacak. Bilim ve soru sormak cesaret ile ilgilidir. Şimdi o cesaretin ete kemiğe bürünmüş hali çünkü burada durup hepinize konuşma yapacak. Amy, Lütfen buraya gelir misin? (Alkışlar) (Alkışlar) Amy bana Blackawton Arıları Projesi dediğimiz şeyin hikayesini anlatmakta yardım edecek ve öncelikle size buldukları soruyu anlatacak. Amy, başlayabilirsin.

Amy O'Toole: Teşekkür ederim, Beau. İnsanlar ve maymunlar arasındaki ilişkiyi birbirimize benzediğimiz için düşünce yoluyla görmenin kolay olduğunu düşündük. Ancak biz diğer hayvanlarla muhtemel bir bağ olup olmadığını merak ettik. Eğer insanlar ve arılar aynı şekilde düşünüyolarsa bizden çok farklı göründüklerinden dolayı şaşırtıcı olurdu. Biz de insanlar ve arılar karmaşık problemleri aynı şekilde mi çözüyorlar diye sorduk. Gerçekten arıların daha önce öğrenilmiş kurallar ve koşulları kullanarak kendilerini yeni durumlara adapte edip edemediklerini öğrenmek istedik. Ya arılar da bizim gibi düşünebiliyorlarsa? Muhteşem olurdu çünkü burada bahsettiğimiz şey sadece bir milyon beyin hücresine sahip bir böcek. Aslında bizim gibi düşünmeleri çok mantıklı olur çünkü arılar da bizim gibi iyi çiçekleri, günün hangi saati olduğuna ışığa, hava durumuna veya hangi açıdan yaklaştıklarına bakmadan tanıyabiliyorlar. (Alkışlar)

BL: Bir sonraki adım, bir oyun olan deneyi tasarlamaktı. Çocuklar gidip tasarlamaya başladılar bu deneyi, şey, yani oyunu Amy, bize oyunun ne olduğunu ve arılara hazırladığınız bulmacayı anlatır mısın?

AO: Bulmacamız bir "eğer öyleyse-böyle" kuralıydı. Arılardan sadece belirli bir renge gitmeyi değil, ayrıca belirli bir renkteki çiçeğe sadece özel bir şablondaysa gitmeyi öğrenmelerini istedik. Sadece mavi çiçeklerle çevreli sarı çiçeklere veya sarı çiçeklerle sarılı mavi çiçeklere gittiklerinde ödüllendiriliyorlardı. Arıların bu bulmacayı çözmeleri için öğrenebilecekleri birçok kural var. İlginç soru hangisi olduğu? Bu projeyle ilgili en ilginç şey ise Beau ve bizim bunun işe yarayıp yaramayacağına dair hiçbir fikrimiz olmamasıydı. Tamamen yeni bir şeydi ve daha önce kimse bunu denememişti, yetişkinler de dahil. (Gülüşmeler)

BL: Öğretmenler de dahil ki bu öğretmenler için gerçekten zordu. Bir bilim insanı için ne yaptığını bilmeden bir işe kalkışmak kolaydır çünkü laboratuarda yaptığımız zaten bu, ama bir öğretmen için günün sonunda ne olacağını bilmemek -- dolayısıyla övgülerin çoğu bu projede destekçimiz olan Dave Strudwick'e gitmeli. Çalışmanın tüm detaylarına girmeyeceğim çünkü bunları zaten okuyabilirsiniz ama bir sonraki adımımız gözlemdi. Burada birkaç öğrenci gözlem yapıyor. Arıların nereye uçtuğunun verilerini kaydediyorlar.

(Video) Dave Strudwick: Şimdi ne yapacağız -- Öğrenci: 5C

Dave Strudwick: Hala oraya mı gidiyor? Öğrenci: Evet.

Dave Strudwick: Yani her birini takip ediyorsun. Öğrenci: Henry, burada bana yardım eder misin?

BL: "Yardım eder misin Henry?" Hangi iyi bilim insanı böyle bir şey söyler ki?

Öğrenci: Burada iki tane var. Üç tane de orada.

BL: Tamam artık gözlemlerimiz var. Verilerimiz var. Ortalama gibi basit matematik işlemlerini yaptılar vs. vs. Artık paylaşmak istiyoruz. Bir sonraki adım bu. Dolayısıyla bunu yazıp, yayımlamanması için göndermemiz gerekiyor. Yani önce yazmalıyız. Dolayısıyla tabiki bir bara gittik. (Gülüşmeler) Soldaki bardak benim, tamam mı? (Gülüşmeler)

Şimdi onlara bir makalenin dört farklı bölümü olduğunu söyledim: giriş, yöntemler, sonuçlar ve bir tartışma bölümü. Giriş, sorunun ne olduğunu ve nedenini anlatır. Yöntemler, neler yaptın? Sonuçlar, gözlemler nelerdi? Ve tartışma da, kimin umrunda? Değil mi? Temel olarak bilimsel makale budur. (Gülüşmeler)

Dolayısıyla çocuklar bana kelimeleri söylediler. Ben bunları cümleleştirdim. Yani bu makale çocuk diliyle yazıldı. Benim tarafımdan yazılmadı. Amy ve sınıftaki diğer çocuklar tarafından yazıldı. Dolayısıyla bilimsel makale, "Evvel zaman içinde..." diye başlıyor. (Gülüşmeler) Sonuç bölümünde "Eğitim aşaması, bulmaca ... ta ta taaaaa" diyor. (Gülüşmeler) Yöntem bölümünde "Sonra da arıları buzdolabına koyduk (ve arı pastası yaptık), deyip gülen surat koyuyor. (Gülüşmeler) Bu bilimsel bir makale. Bunu yayımlatmaya çalışacağız. Burası kapak sayfası. Burada bir kaç tane yazarımız var. Kalın yazılmış olanlar sekiz ila 10 yaş arası. İlk yazar Blackawton İlkokulu ki eğer makale referans olarak kullanılırsa tek bir kişinin adına değil "Blackawton ve ark." olarak kullanılsın. Bunu halka açık bir dergiye gönderdik ve bu cevabı aldık. Birçok şey yazıyordu ama bunu dediler. "Korkarım bu makale birincil kalite kontrollerimizi birçok sebeple geçemiyor." (Gülüşmeler) Yani diyor ki, "Evvel zaman içinde" diyerek başlıyor, şekiller pastel boyayla çizilmiş, vs. (Gülüşmeler) Biz bunu

inceleteceğiz dedik. Ben de makaleyi Ulusal Bilim Akademisinden nöroloji ile ilgili dünyanın önde gelen bilim adamlarından olan Dale Purves'e gönderdim ve dedi ki "Bu makale bu güne kadar okuduğum en orijinal bilimsel makale" - (Gülüşmeler) - "ve kesinlikle geniş bir çevreye yayılmayı hak ediyor." Görme uzmanı Larry Maloney "Makale muhteşem. Eğer yetişkinler tarafından yapılsaydı yayımlanabilirdi." dedi.

Peki biz ne yaptık? Makaleyi editöre geri yolladık. Hayır dediler. Biz de Larry ve Natalie Hempel'den referansları koyarak bilim insanları için bulguları belirten bir yorum yazmalarını istedik ve bunu Biology Letters dergisine gönderdik. Orada bu makale beş bağımsız hakem tarafından incelendi ve yayımlandı. (Alkışlar) (Alkışlar)

Bilim bölümünü yapmak dört ayımızı aldı, yayımlanmasını sağlamak ise iki yılımızı (Gülüşmeler) Tipik bilim olayı aslında değil mi? Bu Amy ve arkadaşlarını dünyada yayımlanmış en genç bilim insanları yapıyor. Geridönütler nasıldı? Noel'den iki gün önce yayımlandı, ilk gününde 30,000'den fazla indirildi. En iyi bilim dergilerinden olan Science'ta Editörün Seçimi oldu. Biology Letters dergisi tarafından sonsuza kadar ücretsiz erişilebilir. Bu dergi tarafından ücretsiz erişilebilir olan tek makale budur. Geçen sene Biology Letters dergisinden en çok indirilen ikinci makaleydi ve sadece bilim insanlarından değil ayrıca öğretmenler ve halk tarafından da geridönüt aldı. Birini okuyacağım.

"Blackawton Arılarını yeni okudum. Nasıl hissettiğimi anlatacak kelime bulamıyorum şu an. Yaptığınız şey gerçek, doğru ve muhteşem. Merak, ilgi, masumiyet ve coşku, bilim yapmak için en temel ve en önemli şeyler. Bu özelliklere çocuklardan daha fazla kim sahip olabilir? Lütfen çocukları benim için tebrik edin."

Fiziksel bir mecazla bitirmek istiyorum. Senin üzerinde yapabilir miyim? (Gülüşmeler) Evet, evet, evet haydi gel. Evet. Evet. Tamam. Şimdi, bilim risk almakla ilgili değil mi? Bu da büyük bir risk değil mi? (Gülüşmeler) Benim için risk, onun için değil. Çünkü bunu şu ana kadar sadece 1 kez yaptık. (Gülüşmeler) Teknolojiyi seviyorsun değil mi?

Shimon Schocken: Evet ama kendimi de seviyorum.

BL: Bu teknolojinin somut bir örneği. Şimdi... (Gülüşmeler) Tamam. (Gülüşmeler)

Şimdi küçük bir gösteri yapacağız. Gözlerini kapatman lazım ve alkışladığımı duyduğun tarafı işaret etmelisin. Tamam mı?

(Alkış sesi)

(Alkış sesi)

Tamam şimdi bu taraftaki herkes bağıracak. Bir, iki, üç?

Seyirciler: (Bağrışmalar) (Gülüşmeler)

(Bağrışmalar) (Gülüşmeler)

Muhteşem. Şimdi gözlerini açabilirsin. Bir kez daha yapacağız. O taraftakiler bağırsın. (Bağrışmalar) Ses ne taraftan geliyordu? (Gülüşmeler) (Alkışlar)

Çok teşekkür ederim. (Alkışlar)

Bunun amacı ne? Amacı, bilimin bizim için ne yaptığı. Normalde hayatımızı tepki vererek yaşıyoruz ama eğer değişik bir şey yapmak istersek, bilinmeze doğru adım atmamız gerekiyor. Gözlerini açtığında dünyayı yeni bir şekilde görebildi. Bilimin bize sunduğu bu. Oyun yoluyla bilinmezliğe adım atma olasılığı sunuyor, değil mi?

Bence gerçek bilim eğitimi insanlara konuşma hakkı vermek ve seslerini duyurma şansı tanımakla ilgili olmalıdır, dolayısıyla Amy'den bu kısa hikayedeki son ses olmasını istedim. Amy?

AO: Bu proje benim için gerçekten heyecan vericiydi çünkü keşfetme sürecini yaşamıma soktu ve herkesin, gerçekten herkesin yeni bir şey keşfetme potansiyeli olduğunu ve küçük bir sorunun büyük bir keşifle sonuçlanabileceğini gösterdi Bir insanı bir şey hakkında düşüncesini değiştirmek kolay veya zor olabilir. Bu tamamen o insanın değişim hakkında nasıl hissettiğine bağlıdır. Benim bilim hakkındaki düşüncemi değiştirmek şaşırtıcı derecede kolaydı. Önce oyunları oynadık ve bulmaca üzerine düşünmeye başladık, sonra farkettim ki bilim sadece sıkıcı bir konu değil ve herkes yeni bir şeyler keşfedebilir. Sadece bir fırsata ihtiyacınız var. Benim fırsatım Beau'dan ve Blackawton Arı Projesinden geldi.

Teşekkür ederim. BL: Çok teşekkür ederim. (Alkışlar)

(Alkışlar)