สตีเฟน ฮอว์กิ้งกับคำถามสำคัญของเอกภพ

ไม่มีอะไรจะใหญ่หรืออายุมากไปกว่าเอกภพ คำถามที่ผมจะพูดถึงในวันนี้คือ ข้อหนึ่ง เรามาจากไหน? เอกภพเกิดขึ้นได้อย่างไร? เราโดดเดี่ยวในเอกภพหรือไม่? มีสิ่งมีชีวิตอื่นไหมในห้วงอวกาศ? อนาคตของมนุษยชาติจะเป็นอย่างไร?

ก่อนช่วงทศวรรษ 1920 ทุกคนเชื่อว่าเอกภพต้องคงที่ และไม่เปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา ภายหลังจึงพบว่าแท้จริงเอกภพกำลังขยายตัว แกแล็กซีอื่นกำลังเคลื่อนตัวออกห่างเรา แสดงว่าแกแล็กซีเหล่านี้ต้องเคยใกล้กันมาก่อนในอดีต หากคิดย้อนกลับไป จะถึงจุดหนึ่งที่เราเคยอัดกันกว่าปลากระป๋อง เมื่อ 15,000 ล้านปีที่แล้ว นั่นคือบิ๊กแบง จุดเริ่มต้นของเอกภพ

ว่าแต่ มีอะไรก่อนบิ๊กแบงหรือไม่? หากไม่มี อะไรสร้างเอกภพขึ้นมา? ทำไมเอกภพจึงเกิดจากบิ๊กแบงในลักษณะนั้น? เราเคยคิดว่าทฤษฎีกำเนิดเอกภพ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน ส่วนแรกคือ กฎฟิสิกส์ต่าง ๆ เช่น สมการแมกซ์เวลล์และสัมพัทธภาพทั่วไป ที่กำหนดวิวัฒนาการเอกภพ กำหนดสภาวะให้ทุกอณูเอกภพชั่วขณะพร้อมกัน และส่วนที่สองที่เลี่ยงไม่ได้เลย ก็คือสภาวะแรกเริ่มของเอกภพ

เราก้าวหน้าไปได้ดีในส่วนแรก เราเข้าใจกฎวิวัฒนาการ ในทุกสภาพการณ์เว้นก็แต่ที่สุดโต่งที่สุด แต่สำหรับสภาวะแรกเริ่มของเอกภพนั้น เราเคยเข้าใจมันน้อยมาก อย่างไรก็ตาม การแบ่งทฤษฎีออกเป็นสองส่วนคือ กฎวิวัฒนาการ และ สภาวะตั้งต้นนั้น ถีอว่าเวลาและอวกาศเป็นคนละสิ่งที่แยกขาดกัน แต่ในภาวะสุดโต่งนั้น อิทธิพลของสัมพัทธภาพทั่วไปร่วมกับทฤษฎีควอนตัม ส่งผลให้เวลาเสมือนเป็นมิติหนึ่งของอวกาศ แปลว่าเวลาและอวกาศมิใช่สิ่งที่แยกขาดจากกันอีกต่อไป ทำให้กฎวิวัฒนาการสามารถระบุสภาวะแรกเริ่มของเอกภพได้ หมายความว่า เอกภพสามารถสร้างตัวขึ้นมาได้โดยไม่ต้องมีอะไรอยู่ก่อน

เรายังคำนวณความน่าจะเป็นได้ว่าเมื่อแรกกำเนิดนั้น เอกภพมีสภาพต่างจากนี้ ซึ่งผลคำนวณนี้สอดคล้องเป็นอย่างดี กับผลสังเกตการณ์จากดาวเทียม WMAP ในการตรวจวัด รังสีไมโครเวฟพื้นหลังของจักรวาล ซึ่งเป็นภาพประทับของเอกภพช่วงแรกกำเนิด เราเชื่อว่าเราไขปริศนากำเนิดสรรพสิ่งเป็นที่เรียบร้อยแล้ว บางทีน่าจดสิทธิบัตรเอกภพไว้ แล้วเก็บค่าธรรมเนียมทุกคนสำหรับการมีตัวตนนะครับ

ขอเข้าสู่คำถามสำคัญข้อที่สองนะครับ เราโดดเดี่ยว หรือมีสิ่งมีชีวิตอื่นอีกในเอกภพ? เราเชื่อว่าชีวิตกำเนิดขึ้นเองบนโลก ดังนั้นต้องเป็นได้ที่จะเกิดสิ่งมีชีวิตบนดาวเคราะห์อื่นที่อำนวย ซึ่งมีอยู่ไม่น้อยในแกแล็กซีนี้

แต่เราก็ไม่รู้ว่าชีวิตเริ่มปรากฏได้อย่างไร เราค้นพบหลักฐานอยู่ 2 ชิ้น ที่บ่งชี้ ความน่าจะเป็นของการเกิดสิ่งมีชีวิต ชิ้นแรกคือฟอสซิลสาหร่ายอัลจี จากเมื่อ 3,500 ล้านปีที่แล้ว โลกถือกำเนิดเมื่อ 4,600 ล้านปีที่แล้ว ความร้อนน่าจะยังสูงไปในช่วง 500 ล้านปีแรก ซึ่งหมายความว่าชีวิตแรก ปรากฎขึ้นภายในช่วง 500 ล้านปีถัดมา ถือว่าเร็วเมื่อเทียบอายุขัย 10,000 ล้านปี ของดาวเคราะห์อย่างโลก แสดงให้เห็นว่าความน่าจะเป็นในการเกิดสิ่งมีชีวิตค่อนข้างสูง หากความน่าจะเป็นต่ำแล้ว คงกินเวลาจนเกือบจะครบ อายุขัย 10,000 ล้านปีของโลก กว่าชีวิตจะถือกำเนิด

แต่อีกมุมหนึ่ง ก็ยังไม่เห็นมนุษย์ต่างดาวที่ไหนแวะมาเยือนโลก ไม่นับรายงานพบเห็น UFO นะครับ ทำไมผู้พบเห็น UFO มักสติเฟื่องไม่เต็มบาท หากรัฐบาลสมรู้ร่วมคิดที่จะปิดข่าว และปกปิดความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่มากับมนุษย์ต่างดาวจริง ก็เป็นนโยบายที่ไร้ประสิทธิภาพเกินไป นอกจากนี้ แม้โครงการ SETI จะค้นหาสิ่งมีชีวิตนอกโลกมายาวนาน เราก็ยังไม่เคยรับโทรทัศน์ ช่องเกมโชว์ของมนุษย์ต่างดาวได้เลยสักครั้ง อาจเป็นเพราะยังไม่มีดาวดวงใด มีอารยธรรม ใกล้เคียงกับเรา ในรอบรัศมีสองสามร้อยปีแสงนี้ ใครมีประกันให้พวกที่กลัว มนุษย์ต่างดาวลักพาตัวไป มั่นใจไปเลย ไม่มีขาดทุน

มาสู่คำถามสำคัญข้อสุดท้าย อนาคตของมนุษยชาติ หากเราเป็นสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาเดียวในแกแล็กซีนี้ เราต้องแน่ใจว่าจะอยู่รอดและดำรงชีวิตต่อได้ นี่เรากำลังก้าวสู่ยุคที่อันตรายขึ้นเรื่อยในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ ปริมาณประชากรและการใช้ทรัพยากรธรรมชาติสูงขึ้นทวีคูณ ไปพร้อมกับเทคโนโลยีที่สามารถส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม ให้ดีขึ้นหรือเลวลงได้ทั้งนั้น แต่ในรหัสพันธุกรรม เรายังคงเห็นแก่ตัวและมีสัญชาตญาณความรุนแรงที่ เคยเป็นประโยชน์ต่อการอยู่รอดในอดีต ยากพอควรที่จะหลีกเลี่ยงหายนะที่จะเกิดขึ้น ในอีกร้อยปีข้างหน้า ไม่ต้องกล่าวถึงอีกพันปีหรือล้านปี

โอกาสเดียวที่เราจะอยู่รอดในระยะยาว คือเราต้องไม่ปิดกั้นตัวเองแค่บนโลก เราต้องเดินทางสู่ห้วงอวกาศ การที่เราสามารถตอบคำถามสำคัญเหล่านี้ได้ แสดงถึงความก้าวหน้าครั้งใหญ่ในช่วงร้อยปีที่ผ่านมา แต่หากเราต้องการดำรงเผ่าพันธุ์ให้พ้นร้อยปีข้างหน้า ทางรอดคือห้วงอวกาศครับ ผมจึงสนับสนุนให้มนุษย์ออกเดินทางสู่อวกาศ หรือต้องเรียกว่าประชากรอวกาศดีครับ

ตลอดชีวิต ผมแสวงหาที่จะเข้าใจเอกภพ และพยายามจะตอบ คำถามเหล่านี้ ผมโชคดีมาก ที่ความพิการของผมไม่รุนแรงมากนัก แท้จริงแล้ว อาจเป็นความพิการนี้เองที่ทำให้ผมมีเวลามากกว่าผู้อื่น ในการแสวงหาความรู้ เป้าหมายสูงสุดคือทฤษฎีที่สมบูรณ์ของเอกภพ และเราก็กำลังก้าวหน้าไปได้ดี ขอบคุณที่ตั้งใจฟังครับ

คริส แอนเดอร์สัน: ศาสตราจารย์ครับ หากต้องลองทายดู ศาสตราจารย์เชื่อไหมครับว่า เราอยู่โดดเดี่ยวบนทางช้างเผือก พูดถึงอารยธรรมที่ภูมิปัญญาเทียบเท่าหรือสูงกว่าเรานะครับ คำตอบนี้ใช้เวลา 7 นาทีครับ ยิ่งทำให้ผมตระหนักถึง ความกรุณาที่ท่านมีให้ในการบรรยายสำหรับ TED ครั้งนี้

สตีเฟน ฮอว์กิ้ง: ผมว่าค่อนข้างเป็นไปได้ที่เราจะเป็นอารยธรรมเดียว ในรอบรัศมีหลายร้อยปีแสง ไม่อย่างนั้นเราคงได้รับคลื่นวิทยุอะไรบ้างแล้ว หรือที่เป็นไปได้อีกทางก็คือ อารยธรรมเหล่านั้นได้ล่มสลายไปเสียก่อน ด้วยน้ำมือตนเอง คริส แอนเดอร์สัน: ศาสตราจารย์ฮอว์กิ้ง ขอบคุณครับ เป็นคำเตือนที่จะเป็นประโยชน์มากเลยครับ สำหรับการสัมมนาที่เหลือของเราในสัปดาห์นี้ ศาสตราจารย์ครับ พวกเราขอบคุณจริงๆ ครับสำหรับความอุตสาหะเอื้อเฟื้อ ที่ได้มาร่วมแบ่งปันคำถามให้พวกเราทุกคนในวันนี้ ขอขอบคุณเป็นอย่างสูงครับ (ปรบมือ)