โรเบิร์ต แฮมมอนด์ : สร้างสวนลอยฟ้า

ทางยกระดับนี้ เป็นเส้นทางรถไฟยกระดับที่เก่าแก่ มีความยาวไมล์ครึ่ง (2.4 กม.) และวิ่งผ่ากลางเขตแมนฮัตตัน แต่เดิมที มันเป็นเส้นทางขนส่งสินค้า ที่วิ่งตามถนนหมายเลข 10 (10th Ave.) และก็เป็นที่รู้จักในนามของ "ถนนมรณะ (Death Avenue)" เพราะมีผู้คนมากมายถูกรถไฟชน จนกระทั่งการรถไฟต้องจ้างชายคนหนึ่งให้ขี่ม้านำขบวน และเขาก็เป็นที่รู้จักในนามของ "คาวบอยฟากตะวันตก (West Side Cowboy)" แต่แม้กระทั่งมีคาวบอยแล้ว แต่ละเดือนก็มีหนึ่งคน ที่ถูกชนตาย พวกเขาจึงยกระดับเส้นทางนี้ขึ้นไป พวกเขาสร้างสูงขึ้นไป 30 ฟุต (9 เมตร) ผ่ากลางเมืองเลยครับ แต่พอกิจการรถขนส่งสินค้าระหว่างรัฐขยายตัว รถไฟก็ถูกใช้งานน้อยลงไปเรื่อยๆ และในปี 1980 (พ.ศ.2523) รถไฟขบวนสุดท้ายก็วิ่งผ่านเส้นนี้ มันเป็นรถไฟที่ขนไก่งวงแช่แข็งมาเต็มขบวน -- ในช่วงวันขอบคุณพระเจ้า -- จากเขตที่ทำหีบห่ออาหารจำพวกเนื้อสัตว์ หลังจากนั้น มันก็ถูกทิ้งร้างไว้

และผมก็อาศัยอยู่ในย่านนั้น ตอนที่ผมอ่านเรื่องนี้ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทมส์ ในบทความที่บอกว่ามันกำลังจะถูกรื้อถอนทิ้ง และผมก็คิดเอาเองว่ามีใครสักคนกำลังต่อสู้ เพื่ออนุรักษ์รักษามันไว้ แล้วผมก็อาจไปเป็นอาสาสมัครร่วมด้วย แต่ผมก็มารู้เอาว่าจริงๆไม่มีใครทำแบบนั้นแม้แต่คนเดียว ผมจึงไปเข้าร่วมประชุมคณะกรรมการชุมชนเป็นครั้งแรก -- ซึ่งผมไม่เคยไปมาก่อนแม้แต่หนเดียว -- และนั่งถัดจากผู้ชายคนหนึ่งชื่อ ยอชชัว เดวิด (Joshua David) ซึ่งเป็นนักเขียนเชิงท่องเที่ยว และในตอนท้ายของการประชุม พวกเราพบว่า พวกเราเป็นเพียงแค่สองคนที่มีความสนใจในโครงการนี้ คนส่วนใหญ่อยากให้รื้อถอนมันทิ้งไป ดังนั้น เราจึงแลกนามบัตรกัน แล้วเราก็โทรศัพท์คุยกันตลอด และตกลงกันว่าจะจัดตั้งองค์กรนี้ขึ้นมา "มิตรแท้ทางยกระดับ (Friends of the High Line)" และเป้าหมายในตอนแรก ก็คือรักษามันไว้จากการรื้อถอน แต่ต่อมา เราก็อยากหาวิธีทำประโยชน์อะไรสักอย่างจากทางยกระดับนี่

และสิ่งแรกที่ดึงดูด ที่ทำให้ผมสนใจ ก็คือ ทิวทัศน์จากถนนแบบนี้ครับ -- ซึ่งเป็นโครงสร้างเหล็กกล้าอันนี้ ค่อนข้างจะสนิมจับ เป็นอนุสรณ์แห่งยุคอุตสาหกรรม แต่เมื่อผมขึ้นไปข้างบน มีดอกไม้ป่าชูช่อตลอดแนวยาว 2.4 กิโลเมตร เรียงรายอยู่ตรงใจกลางเขตแมนฮัตตัน พร้อมทิวทัศน์ที่ประกอบด้วยตึกเอ็มไพร์สเตท เทพีเสรีภาพ และแม่น้ำฮัดสัน นั่นเป็นจุดเริ่มต้นครับ แนวคิดก็ก่อรูปก่อร่างขึ้น ว่าเรามาสร้างสวนสาธารณะกันเถอะ แล้วทำให้มันเป็นที่สร้างแรงบันดาลใจ ด้วยทิวทัศน์ที่กว้างไกลนี่

ตอนนั้น มีเสียงคัดค้านมากมายครับ ท่านนายกเทศมนตรีจูลิอานีอยากรื้อมันออกไป ผมจะข้ามเรื่องราวคดีฟ้องร้อง และเรื่องความร่วมมือร่วมใจของชุมชนนะครับ พอท่านนายกเทศมนตรีบลูมเบิร์กมารับตำแหน่ง ท่านให้การสนับสนุนเป็นอย่างดี แต่ว่าพวกเรายังคงต้องดูว่ามันมีความคุ้มทุน ตอนนั้นเป็นช่วงหลังเหตุการณ์ 9/11 บ้านเมืองอยู่ในภาวะคับข้องลำบาก ดังนั้น พวกเราจึงว่าจ้างให้มีการศึกษาความคุ้มทุนทางเศรษฐศาสตร์ เพื่อใช้สนันสนุนว่าควรดำเนินโครงการหรือไม่ และผลออกมาว่า เราคำนวณออกมาผิดครับ เราคิดว่าจะใช้งบประมาณสร้างสัก 100 ล้านดอลลาร์ (3 พันล้านบาท) แต่ว่าจริงๆแล้วใช้ราว 150 ล้านดอลลาร์ (4.6 พันล้านบาท) และข้อหลักๆก็คือ มันจะสร้างผลตอบแทนทางเศรษฐศาสตร์ให้แก่เมืองนี้ ฉะนั้น เราจึงดูกันที่ระยะ 20 ปี มูลค่าที่จะสร้างแก่เมืองนี้ในการเพิ่มมูลค่าแก่อสังหาริมทรัพย์ และทำให้รายได้จากภาษีเพิ่มสูงขึ้น จะมีมูลค่าประมาณ 250 ล้านดอลลาร์ (7.6 พันล้านบาท) แค่นี้ก็เพียงพอแล้วที่จะทำให้ได้รับการสนับสนุนจากเมืองฯ ปรากฏว่า เราคำนวณผิดอีกแล้วครับ ตอนนี้มีการประมาณกันว่าโครงการนี้ได้สร้างมูลค่าแล้วราว 500 ล้านดอลลาร์ (15.2 พันล้านบาท) หรือกำลังจะสร้างมูลค่าราว 500 ล้านดอลลาร์ เป็นรายได้ภาษีแก่เมืองนี้ พวกเราจัดให้มีการประกวดออกแบบ แล้วเลือกทีมออกแบบ เราทำงานร่วมกับทีมนั้นเพื่อสรรสร้างรูปแบบ ที่จะไปสร้างแรงบันดาลใจด้วยวิวจากสวนนั้น เราแบ่งสวนออกเป็น 3 ส่วน

เราเปิดส่วนแรกไปแล้วในปี 2552 ประสบความสำเร็จอย่างล้นหลามเกินคาด ปีที่แล้ว เรามีผู้เข้ามาใช้สวนนี้ราว 2 ล้านคน ซึ่งนับเป็นประมาณ 10 เท่าจากที่เราคาดการณ์ไว้ นี่เป็นหนึ่งในสิ่งที่ผมชื่นชอบในส่วนที่ 1 มันคืออัฒจันทร์เหนือถนนหมายเลข 10 และในขณะนี้ สวนส่วนแรกสิ้นสุดที่ถนนหมายเลข 20 ครับ อีกอย่างหนึ่ง มันช่วยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์อย่างชัดเจน ผมว่านะ มันสร้างแรงบันดาลใจให้กับสถาปัตยกรรมอลังการต่างๆมากมาย มีจุดหนึ่งที่ เมื่อคุณยืนตรงนั้น คุณจะเห็นตึกที่ออกแบบโดย แฟรงค์ แกห์ริ (Frank Gehry) ชอน นูเฟล (Jean Nouvel) ชิเกรุ บัน (Shigeru Ban) นีล เดนารี (Neil Denari) และพิพิธภัณฑ์(ศิลปะอเมริกัน) วิทนีย์ก็กำลังจะย้ายมา และกำลังจะสร้างตัวอาคารพิพิธภัณฑ์ใหม่ตรงฐานของทางยกระดับนี้ และนี่เป็นอาคารที่ออกแบบโดย เรนโซ ปีอาโน (Renzo Piano) พวกเขาจะเริ่มก่อสร้างอาคารนี้ในเดือนพฤษภาคม

และพวกเราก็ได้เริ่มสร้างสวนส่วนที่ 2 ไปแล้วครับ นี่เป็นหนึ่งในสิ่งที่ผมชอบเป็นพิเศษ ทางเดินลอยฟ้ายกสูงขึ้นไป 8 ฟุต (2.4 เมตร) จากระดับพื้นของทางยกระดับ พาดผ่านสุมทุมพุ่มไม้ ทางยกระดับนี้เคยเต็มไปด้วยป้ายโฆษณา ดังนั้น พวกเราก็เลยทำอะไรสนุกแกมหยอก แทนที่เราจะใส่แผ่นโฆษณาในกรอบ เราก็กรอบผู้คนจากทิวทัศน์เมืองเสียเลย นี่เพิ่งจะติดตั้งเมื่อเดือนก่อนนี่เองครับ และถัดไป สวนส่วนสุดท้ายจะอยู่รอบๆลานโกดังของการรถไฟ ซึ่งเป็นพื้นที่ทิ้งร้างขาดการปรับปรุงพัฒนาผืนใหญ่ที่สุด ในแมนฮัตตัน และเมืองฯได้วางแผนไว้ -- จะดีหรือไม่ก็ตาม -- ว่าจะพัฒนาพื้นที่ 12 ล้านตารางฟุต (700 ไร่) ที่ทางยกระดับล้อมรอบอยู่นี้

แต่สิ่งที่ผมคิดว่า จริงๆทำให้ทางยกระดับมีความพิเศษ ก็คือ ผู้คน และด้วยความสัตย์จริง แม้ว่าผมจะชอบงานออกแบบที่เราได้สร้างไว้ ผมรู้สึกหวาดหวั่นอยู่เสมอว่าผมจะไม่ได้รักมันจริงๆสักเท่าไหร่ เพราะว่าผมหลงรักทิวทัศน์มุมกว้างแบบนั้น และเราจะสร้างความมหัศจรรย์แบบนั้นขึ้นมาได้ยังไง? แต่ผมกลับพบว่า มันอยู่ที่ผู้คนและการใช้งานของพวกเขาต่างหาก ที่ทำให้มันแสนจะพิเศษสำหรับผม ขอยกตัวอย่างเร็วๆแค่ตัวอย่างเดียวครับ คือผมมาเรียนรู้เอาในตอนหลังจากเราเปิดสวนแล้ว ว่ามีคนเหล่านี้ที่จูงมือกันบนทางยกระดับ และผมก็นึกขึ้นได้ว่าคนนิวยอร์กมักไม่จูงมือกัน เราจะไม่ทำแบบนั้นนอกบ้านครับ แต่คุณเห็นแล้วว่ามันเกิดขึ้นบนทางยกระดับ ผมคิดว่านั่นคือพลัง ซึ่งพื้นที่สาธารณะสามารถจะก่อ ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อประสบการณ์ที่ผู้คนมีต่อเมืองที่พวกเขาอยู่อาศัย และปฏิสัมพันธ์ระหว่างกัน

ขอบคุณครับ

(เสียงปรบมือ)