ไมเคิล นอร์ตัน (Michael Norton): ความสุขที่ซื้อได้

วันนี้ผมจะมาพูดถึงเงินๆ ทองๆ กับความสุข ซึ่งเป็นสองสิ่ง ที่เราเสียเวลาส่วนมากในการขวนขวาย ให้ได้มา หรือไม่ก็พยายามทำให้มันเพิ่มขึ้น และคงตรงกับชีวิตใครหลายๆ คน เราอาจเคยอ่านเจอในหนังสือศาสนา หรือไม่ก็ในหนังสือพัฒนาตัวเอง ว่าเงินใช้ซื้อความสุขไม่ได้ และผมอยากจะบอกในวันนี้ว่า มันผิด (เสียงหัวเราะ) ผมเรียนมาทางด้านธุรกิจ และนั่นคือสิ่งที่พวกเราทำ เพราะว่ามันผิด แต่หากคุณเห็นเป็นอย่างอื่น นั่นแสดงว่าคุณยังใช้มันไม่ถูกต้อง ดังนั้นแทนที่จะใช้เงินแบบที่เคยใช้ บางทีคุณควรลองใช้มันในแบบอื่น ที่อาจให้ผลดีกว่าเดิม แต่ก่อนที่ผมจะบอกวิธีใช้เงินแบบนั้น เรามาลองคิดวิธีใช้เงินของเราในตอนนี้ ที่มันไม่ทำให้เรามีความสุขมากขึ้นกันก่อน เราได้ทำการทดสอบเล็กๆ เมื่อไม่นานมานี้ CNN ได้เผยแพร่บทความที่น่าสนใจบทความหนึ่ง เกี่ยวกับชีวิตคนถูกล๊อตเตอรี่ ที่คนทั่วไปคิดว่ามันจะต้องเยี่ยมมาก แต่ความจริงแล้วตรงกันข้าม แล้วมันเกิดอะไรขึ้นกับคนที่ถูกล๊อตเตอรี่ล่ะ ข้อแรก พวกเขาใช้จ่ายอย่างสุรุ่ยสุร่ายและจบลงด้วยการเป็นหนี้ ข้อสอง เพื่อนและทุกคนที่พวกเขาเคยพบเจอ ต่างก็ตามหา เพื่อมาขอเงินกับพวกเขา และนั่นมันทำลายความสัมพันธ์ระหว่างพวกเขาลงทั้งหมด พวกเขาจึงมีหนี้มากขึ้น และมีสังคมที่แย่ลง กว่าตอนถูกล๊อตเตอรี่ สิ่งที่น่าสนใจเกี่ยวกับบทความนี้ คือความคิดเห็นของผู้อ่าน ซึ่งแทนที่จะเขียนว่า มันทำให้พวกเขาตระหนักว่าเงินใช้ซื้อความสุขไม่ได้ พวกเขากลับเขียนว่า "ถ้าผมถูกล๊อตเตอรี่ ผมจะ ..." และเริ่มจินตนาการถึงสิ่งที่พวกเขาจะทำ และนี่คือตัวอย่างข้อคิดเห็น 2 ข้อที่พวกเราคิดว่าน่าสนใจมากๆ ผู้อ่านคนหนึ่งเขียนว่า "ถ้าผมถูกรางวัล ผมจะไปซื้อภูเขาเล็กๆ มาไว้ในครอบครอง และสร้างบ้านเล็กๆ ซักหลังบนยอดเขา" (เสียงหัวเราะ) อีกคนหนึ่งบอกว่า "ผมจะเอาเงินไปใส่ในอ่างน้ำอ่างใหญ่ๆ แล้วลงไปแช่ พร้อมกับสูบซิการ์อันโต และจิบแชมเปญไปด้วยในเวลาเดียวกัน" ที่แย่กว่านั้น เขาบอกว่า "ผมจะถ่ายรูป และเคลือบมันเก็บไว้ เผื่อมีใครมาขอเงินหรือพยายามรีดไถผม ผมจะส่งภาพนี้ไปให้ดูเป็นขวัญตา" (เสียงหัวเราะ) และอีกหลายๆ ข้อคิดเห็น ที่คิดเหมือนๆ กัน เมื่อคนเห็นเงิน มันทำให้เขาเป็นคนต่อต้านสังคม ไม่ใช่เพียงชีวิตคุณจะถูกทำลาย หรือถูกเพื่อนไล่ล่าเท่านั้น เงินยังทำให้คุณเห็นแก่ตัว และทำสิ่งต่างๆ เพื่อตัวเองมากขึ้น บางทีเหตุผลที่เงินทำให้เรามีความสุขไม่ได้นั้น อาจเป็นเพราะเราใช้เงินกันไม่ถูกต้อง โดยเฉพาะถ้าเราใช้มันกับตัวเอง พวกผมจึงคิดว่าจะเกิดอะไรขึ้น หากเราใช้จ่ายมันเพื่อคนอื่น แทนที่จะต่อต้านสังคมด้วยเงินของคุณ แล้วถ้าคุณใช้มันเพื่อสังคมมากขึ้นล่ะ งั้นพวกเรามาทดลองกัน และดูว่าจะเกิดอะไรขึ้น เราให้คนกลุ่มหนึ่งทำตามปกติ และใช้เงินเพื่อตัวเอง กับให้บางคนนำเงินไปให้คนอื่น และมาตรวจดูระดับความสุข ว่าพวกเค้ามีความสุขมากขึ้นจริงหรือไม่ ครั้งแรกที่เราทดลอง ตอนเช้า ที่แวนคูเวอร์ (Vancouver) พวกเราเข้าไป ในเขตมหาวิทยาลัยบริติชโคลัมเบีย (University of British Columbia) และถามว่า "คุณอยากมีส่วนร่วมในการทดลองมั้ย" พวกเขาตอบ "ตกลง" พวกเราถามว่าพวกเขามีความสุขมากแค่ไหน จากนั้นจึงแจกซองให้ ในซองพวกนั้นมีข้อความข้างในว่า "ภายใน 5 โมงเย็นของวันนี้ จงใช้เงินนี่กับตัวเอง" และก็ยกตัวอย่างของสิ่งที่พวกเขาจะใช้เงินนี้ได้ แต่ซองอีกส่วนหนึ่งจะได้ข้อความว่า "ภายใน 5 โมงเย็นของวันนี้ จงใช้เงินนี่เพื่อคนอื่น" และข้างในซองก็มีเงินใส่อีกเช่นกัน เราควบคุมจำนวนเงินที่พวกเขาจะได้ บางคนได้รับข้อความพร้อมเงิน 5 ดอลล่าร์สหรัฐฯ บางคนก็ได้พร้อมกับเงิน 20 ดอลล่าร์ และก็ปล่อยพวกเขาไปตามปกติ เราพบว่าพวกเขาใช้เงินทำตามที่เราบอก และเราเรียกพวกเขามาเพื่อสอบถาม "พวกคุณใช้เงินไปกับอะไร และคุณมีความสุขแค่ไหนตอนนี้" พวกเขาใช้เงินไปกับอะไรน่ะเหรอ? เอาล่ะ พวกเขาเป็นนักศึกษาปริญญาตรี สิ่งที่พวกเขาใช้จ่ายเพื่อตัวเอง จึงเป็นพวกต่างหู หรือไม่ก็เครื่องสำอาง มีผู้หญิงคนหนึ่งบอกว่า เธอซื้อสัตว์สตัฟฟ์ไปให้กับหลาน บางคนก็ให้เงินกับคนเร่ร่อน และแต่ส่วนใหญ่ถูกใช้ไปที่สตาร์บัคส์ (Starbucks) (เสียงหัวเราะ) ถ้าคุณให้เงินนักศึกษา 5 ดอลล่าร์ มันดูมีค่าเท่ากับกาแฟสำหรับพวกเขา พวกเขาจึงไปที่สตาร์บัคส์และใช้มันอย่างรวดเร็ว บางคนซื้อให้ตัวเองตามปกติ แต่บางคนก็ซื้อให้คนอื่น ดังนั้นการซื้อของอย่างเดียวกัน แต่มีเป้าหมายเพื่อตัวเอง หรือให้คนอื่น และเราพบอะไรตอนที่เรียกพวกเขากลับมาน่ะเหรอ? คนที่ใช้เงินไปกับคนอื่นมีความสุขเพิ่มขึ้น คนที่ใช้เงินกับตัวเองไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง มันไม่ได้ทำให้พวกเขาสุขน้อยลง มันแค่ไม่ได้ช่วยมากเท่าไหร่ อีกอย่างที่เราพบคือจำนวนเงินไม่ได้มีผลกระทบมากนัก คนอาจจะคิดว่า 20 ดอลล่าร์นั้นดีกว่า 5 ดอลล่าร์เยอะ แต่ความจริงแล้ว มันไม่เกี่ยวว่าคุณใช้ไปเท่าไหร่ ที่สำคัญคือคุณต้องใช้เพื่อคนอื่น ไม่ใช่เพื่อตัวเอง เราได้เห็นมันซ้ำแล้วซ้ำอีก เวลาเราให้เงินกับคนอื่น ไม่ใช่ตัวเราเอง และแน่นอน นี่เป็นนักศึกษาที่แคนาดา ซึ่งไม่ใช่ตัวแทนประชากรโลกทั้งหมด พวกเขาเองต่างก็มีฐานะดีพอใช้ถึงดีเลยซะด้วยซ้ำ เราต้องการทราบว่ามันเป็นจริงกับทุกที่ในโลกหรือเปล่า หรือพบแค่ในประเทศร่ำรวยเท่านั้น ดังนั้น พวกเราจึงไปที่อูกานดา (Uganda) และทำการทดลองคล้ายๆ กัน เราลองจินตนาการกัน แทนที่จะเป็นคนจากแคนาดา เราพูดว่า "นึกถึงครั้งสุดท้ายที่คุณใช้เงินเพื่อตัวเอง หรือคนอื่น ลองอธิบาย และคุณมีความสุขมากแค่ไหน" หรือที่อูกานดา เราพูดว่า "นึกถึงครั้งสุดท้ายที่คุณใช้เงิน เพื่อตัวเอง หรือคนอื่น และลองพูดถึงมัน" จากนั้นถามพวกเขาว่ามีความสุขแค่ไหนอีกครั้ง สิ่งที่เราพบมันน่าทึ่งมาก เพราะมีวิธีใช้เงินได้เป็นร้อยเป็นพันวิธี และไหนจะมีเรื่องความแตกต่างทางวัฒนธรรมเข้ามาอีก ยกตัวอย่างเช่น ผู้ชายคนหนึ่งจากอูกานดาพูดว่า "ผมจะโทรหาผู้หญิงที่ผมชอบ" แล้วพวกเขาก็ไปเที่ยวด้วยกัน ตอนสุดท้ายเขาบอกว่า เขาไม่เคยกล้าเข้าหาเธอมาก่อนเลย ผู้ชายอีกคนมาจากแคนาดา ได้ผลเหมือนกัน "ผมพาแฟนไปทานข้าวเย็น เราไปดูหนัง และกลับไปที่บ้านของเธอ เพื่อ ... กินเค้ก จากเป็นร้อยเป็นพันวิธี ของการใช้เงินเพื่อคนอื่น คุณทำดีกับพวกเค้า บางทีเราอาจแอบหวังอย่างอื่นในใจ บางทีอาจจะไม่ แต่เราได้เห็นความแตกต่างอย่างมาก ลองดูอย่าง 2 คนนี้ ผู้หญิงคนนี้มาจากแคนาดา เราถามเธอว่า "ช่วยยกตัวอย่างการใช้เงินเพื่อคนอื่นของคุณหน่อย" เธอตอบว่า "ฉันซื้อของขวัญให้แม่ ฉันขับรถไปที่ห้าง ซื้อของขวัญ และมอบมันให้กับเธอ" เป็นสิ่งที่ดีทีเดียว มันดีที่เราซื้อของให้กับคนรู้จัก เทียบกับผู้หญิงคนนี้จากอูกานดา "ฉันบังเอิญเดินไปเจอกับเพื่อนเก่า ที่ลูกป่วยด้วยโรคมาลาเรีย พวกเขาไม่มีเงิน ฉันให้เงินพวกเขาไปเพื่อไปรักษาที่คลีนิค" นี่ไม่ใช่เงิน 10,000 ดอลล่าร์ มันเป็นสกุลเงินท้องถิ่น และความจริงมันเป็นจำนวนที่น้อยทีเดียว เราเห็นได้ว่ามีแรงจูงใจที่แตกต่างที่นี่ นี่คือความจำเป็นทางการแพทย์ เป็นการให้เงินเพื่อช่วยชีวิตจริงๆ ก่อนหน้านี้ มันแค่ฉันซื้อของขวัญให้กับแม่ แสดงให้เราเห็นอีกครั้ง ว่าวิธีที่เราใช้เงินกับคนอื่น ไม่สำคัญเท่ากับ วิธีใช้เงินเพื่อคนอื่น เพื่อให้ตัวเราเองมีความสุข และนี่มันสำคัญมาก คุณไม่ต้องใช้เงินมากมายเพื่อทำให้ตัวเองมีความสุข คุณสามารถทำสิ่งเล็กๆ น้อยๆ และยังมีความสุขได้ นี่แค่ 2 ประเทศ พวกเราต้องการศึกษาให้ทั่วทั้งโลก เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างเงินตรากับความสุข เราได้ข้อมูลมาจากองค์กรกัลลอป (Gallup Organization) จากการสำรวจความคิดเห็นทางการเมืองครั้งหลังๆ พวกเขาถาม "คุณได้บริจาคเงินให้การกุศลบ้างหรือเปล่าระยะนี้" จากนั้นก็ถามว่า "คุณมีความสุขกับชีวิตมากแค่ไหน" และมันทำให้เราเห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง 2 สิ่งนี้ แล้วมันแปรผันตามกันหรือเปล่า เช่น การบริจาคเงินทำให้คุณมีความสุข หรือว่าแปรผกผันกัน ในแผนภาพนี้ สีเขียวหมายถึงมันแปรผันตามกัน สีแดงคือการแปรผกผัน และอย่างที่คุณเห็น โลกเต็มไปด้วยสีเขียว ดังนั้นในทั่วทุกมุมโลก ที่เราเก็บข้อมูลนี้มา คนที่บริจาคเงินให้กับการกุศล มีความสุขมากกว่า คนที่ไม่บริจาค ผมรู้ว่าคุณกำลังมองพื้นที่สีแดงตรงกลาง และผมคงแย่มากถ้าไม่บอกว่ามันคืออะไร มันคือสาธารณรัฐแอฟริกากลาง (Central African Republic) คุณอาจคิดไปต่างๆ นานา ว่ามีความแตกต่างอย่างนั้น อย่างนี้ แต่แม้ทางขวาล่างที่เป็นประเทศรวันดา ก็ยังเขียวอยู่ ไม่ว่าเรามองไปที่ไหน เราเห็นว่าการให้เงินทำให้มีความสุขขึ้น มากกว่าเก็บมันไว้กับตัวเอง แล้วมันจะได้ผลอย่างเดียวกันกับชีวิตทำงานหรือเปล่าล่ะ เวลาเราอยู่กับคนที่เราไม่รู้จัก เราตัดสินใจเข้าไปทำการสำรวจอย่างเดียวกันในบริษัท และนี่คือทีมงานขายจากเบลเยี่ยม (Belgium) พวกเขาทำงานกันเป็นทีม และออกไปขายสินค้าให้กับแพทย์ พยายามทำให้พวกเค้าซื้อยาของบริษัท เราจึงเห็นว่าพวกเขาขายได้เก่งแค่ไหน ในการทำหน้าที่ของตัวเองในทีม บางทีม เราให้เงินเพื่อใช้จ่ายกับตัวเอง และบอกว่า "ใช้จ่ายมันยังไงก็ได้กับตัวเอง" เหมือนกับที่เราทำกับกลุ่มนักศึกษาที่แคนาดา แต่กับอีกทีมเราบอกว่า "นี่เงิน 15 ยูโร ใช้มันกับเพื่อนร่วมงานของคุณภายในอาทิตย์นี้ ซื้อของขวัญหรือของฝากและมอบมันให้กับพวกเขา เอาล่ะเรามีทีมที่ใช้เงินเพื่อตัวเอง และก็มีทีมที่ทำเพื่อเพื่อนร่วมงาน ที่เราให้เงินไปเพื่อทำให้ทีมนั้นดีขึ้น เหตุผลที่ผมมีพิญญาต้า (Pinata) อยู่ตรงนั้น ก็เพราะมีทีมหนึ่งที่รวมเงินกันซื้อพิญญาต้า พวกเค้าผลัดกันตีมันให้แตก ให้ขนมหล่นออกมา เป็นกิจกรรมโง่ๆ ให้ขำๆ ร่วมกัน แต่คิดถึงความแตกต่างของทีมที่ไม่ได้ทำอะไรเลย ที่ได้เงิน 15 ยูโรไปเข้ากระเป๋าตัวเอง บางคนอาจซื้อกาแฟให้ตัวเอง เทียบกับทีมที่ใช้เงินเพื่อคนอื่น ได้ทำอะไรร่วมกันเป็นหมู่คณะ สิ่งที่เราพบคือ ทีมที่ใช้เงินกับคนอื่นขายของได้มากกว่า ทีมที่ใช้เงินกับตัวเอง มีข้อสรุปได้อย่างเดียว ว่าทุกๆ 15 ยูโรที่ถูกใช้ไปกับตัวเอง พวกเขาไม่ได้ทำอะไรแตกต่างไปจากเดิม และนั่นไม่ทำให้คุณได้เงินเพิ่มอย่างแน่นอน คุณทำได้แย่ลงซะด้วยซ้ำ เพราะนั่นไม่จูงใจให้คุณพยายามทำให้ดียิ่งขึ้น แต่ทุกๆ 15 ยูโรที่คุณใช้เพื่อเพื่อนร่วมทีม พวกเขาทำได้ดีมากขึ้น จนเหมือนกับพวกเขาถูกรางวัลจากการใช้เงินแบบนี้ และผมคิดว่าคุณกำลังคิดในหัวของคุณ เอาล่ะนี่มันดีมาก แต่มันอาจไม่เหมาะกับคนทั่วไป หรือไม่ก็ ฉันนึกไม่ออกว่ามันจะได้ผลได้ยังไง และถ้าเขาไม่ทำให้ฉันเห็นกับตา ฉันก็จะไม่เชื่อสิ่งที่เขาพูดหรอก และผมรู้ว่าคุณกำลังคิดถึงทีมดอดจ์บอล (เสียงหัวเราะ) นี่คือข้อโต้แย้งที่เราได้มา บอกว่าถ้าเราไม่สามารถทำให้มันได้ผลกับทีมดอดจ์บอลได้ นี่มันก็ไม่เป็นความจริง เราเลยออกไปหาทีมดอดจ์บอล และทำการสำรวจ แบบเดียวกับที่เราได้ทำก่อนหน้านี้ บางทีมเราให้เงินไปเพื่อใช้กับตัวเอง อีกทีมเราให้เงินไป เพื่อใช้กับเพื่อนร่วมทีม ทีมที่ใช้เงินกับตัวเอง มีอัตราการชนะเท่าเดิม ก่อนทำการสำรวจ แต่ทีมที่ใช้เงินเพื่อคนอื่น พวกเค้าเปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ ความจริงแล้วพวกเขาครองการแข่งขันไปเลยด้วยซ้ำ เพราะฉะนั้นในทุกๆ บทบาท ชีวิตส่วนตัว ชีวิตการงาน แม้แต่เรื่องกีฬา เราเห็นว่าการใช้เงินเพื่อคนอื่นมีผลตอบแทนที่มากกว่า การใช้เงินกับตัวคุณเอง และผมต้องบอกว่า ถ้าคุณคิดว่าเงินไม่สามารถซื้อความสุขได้แล้วล่ะก็ คุณไม่ได้ใช้เงินอย่างถูกต้อง ไม่ได้หมายความว่าคุณซื้อของผิด เพราะนั่นคือการทำให้ตัวคุณมีความสุข ที่จริงคุณควรเลิกคิด ว่าจะซื้ออะไรให้กับตัวเอง และลองใช้มันกับคนอื่นดูบ้าง บังเอิญเรามีโอกาสให้กับพวกคุณ DonorsChoose.org เป็นองค์กรที่ไม่หากำไร สำหรับโรงเรียนรัฐที่มีรายได้ต่ำ พวกเขาจะแปะโครงการต่างๆ ไว้ เช่น บอกว่า "ฉันต้องการสอน ฮัคเคิ่ลเบอร์รี่ ฟิน ในห้อง แต่เราไม่มีหนังสือ" หรือ "ฉันต้องการกล้องจุลทัศน์เพื่อสอนวิทยาศาสตร์ แต่เรายังไม่มีมันเลย" พวกเราสามารถซื้อมันให้กับพวกเขาได้ คุณครูกับพวกเด็กๆ จะเขียนจดหมายขอบคุณกลับมา บางครั้งก็ส่งภาพพวกเขากำลังใช้กล้องจุลทัศน์มาให้ มันเป็นสิ่งที่เยี่ยมยอดมา ลองเข้าไปที่เว็บไซต์และเริ่มขั้นตอนทั้งหมดด้วยตัวเองได้เลย เพื่อคิดว่า "ฉันจะใช้เงินนี่กับตัวเองยังไงดีน้า" ให้น้อยลง และคิดว่า "ถ้าฉันมีเงิน 5 หรือ 15 ดอลล่าร์ ฉันจะใช้มันกับคนอื่นยังไงดีนะ" ให้มากขึ้น เพราะหากคุณทำอย่างนั้น คุณจะได้รับสิ่งตอบแทนที่ยิ่งใหญ่มากกว่ากับตัวคุณเองมากมายนัก ขอบคุณครับ (เสียงปรบมือ)