จูเลี่ยน เทรเชอร์: 5 วิธีไปสู่การรับฟังที่ดีกว่า

เรากำลังสูญเสียความสามารถในการรับฟังของเราไป ในระหว่างการสื่อสารเราใช้เวลาในการฟังไปประมาณ หกสิบเปอร์เซ็นต์ แต่เราทำได้ไม่ดีนักนะครับ เราเก็บข้อมูลได้เพียงยี่สิบห้าเปอร์เซ็นต์เท่านั้น จากทั้งหมดที่เราได้ยิน คงไม่ใช่คุณ ไม่ใช่กับการฟังผมในตอนนี้นะครับ แต่นั่นคือความจริงโดยทั่วไป เรามานิยามคำว่า การรับฟัง กันเสียหน่อยดีกว่า ว่ามันเป็นการค้นหาความหมายจากเสียง เป็นการดำเนินงานของสมอง มันเป็นกระบวนการของการสกัด แยกแยะสิ่งที่รับเข้ามา

เราได้ใช้วิธีการเจ๋งๆในการทำสิ่งนี้ หนึ่งในนั้นก็คือ รูปแบบ(pattern) การรับรู้ (เสียงของฝูงชน) เอาล่ะครับ ในงานปาร์ตี้คอกเทลแบบนี้ ถ้าผมพูดว่า "เดวิด ซาร่า มีสมาธิกันหน่อยครับ" พวกคุณบางคนขยับนั่งตัวตรงขึ้นมา พวกเรารับรูป รูปแบบต่างๆ เพื่อที่จะแยกแยะเสียงออกจากสัญญาณ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ชื่อของเรา การแยกแยะ เป็นอีกเทคนิกหนึ่งที่เราใช้ ถ้าผมเล่นเจ้าเสียงสีชมพู (ระดับความถี่หนึ่งของเสียง) นานขึ้นอีกสองสามนาที คุณก็คงยุติการรับฟังเสียงเสียงนี้ไป พวกเราฟังความแตกต่างครับ แล้วเราก็เลิกสนใจเสียงที่เหมือนเดิมไป

แล้วก็ยังมีตัวกรองการรับรู้ของเราอีกมากมาย ตัวคัดกรองเหล่านี้ทำให้เรารับรู้เฉพาะ เสียงที่เราให้ความสนใจ สำหรับคนส่วนใหญ่เเล้ว การทำงานของตัวกรองเหล่านี้ เกิดขึ้นโดยไม่รู้ตัว แต่มันเป็นสิ่งที่ทำให้เรารับรู้โลกในแบบที่เป็นอยู่ เนื่องจากมันบอกเราว่า สิ่งที่เราพุ่งความสนใจไปหา ณ ขณะนี้คืออะไร ผมจะยกตัวอย่างให้ดูหนึ่งเรื่องนะครับ เจตนา เป็นสิ่งสำคัญมากในเสียง และในการรับฟัง เมื่อตอนที่ผมแต่งงานกับภรรยา ผมสัญญาที่จะรับฟังเธอในทุกๆวัน ราวกับว่านั่นเป็นครั้งแรกของผม ครับ และนั่นก็เป็นอะไรบางอย่างที่ผมยังทำได้ไม่ดีพอ (เสียงหัวเราะ) แต่มันเป็นเจตนาที่ยอดเยี่ยมที่ควรมีในความสัมพันธ์ครับ

แต่นั่นยังไม่ใช่ทั้งหมด เสียงจัดวางให้เราอยู่ในพิกัดของตำแหน่งและเวลา ถ้าคุณหลับตาลงในตอนนี้ ในห้องๆนี้ คุณจะรู้ว่าห้องนี้ใหญ่แค่ไหน จากการความก้องของเสียง และจากการสะท้อนไปมาของเสียง และคุณก็รู้ว่ามีคนอยู่รอบๆตัวคุณมากน้อยแค่ไหน โดยการรับฟังจากเสียงย่อยๆ เสียง ยังได้จัดวางในเราอยู่ในพิกัดเวลาหนึ่งๆด้วย เพราะว่าเสียงนั้น มีเวลาอยู่ในตัวของมันเสมอ อันที่จริง ผมอยากที่จะเสนอความคิดที่ว่า การรับฟังของเรา คือสิ่งหลัก ที่ทำให้เรารู้สึกได้ของการเคลื่อนไปของเวลา จากอดีต สู่อนาคต นั่นทำให้ผมคิดว่า "เสียงดังกังวาน คือ เวลาและความหมาย" เป็นคำพูดที่ยอดเยี่ยมมากเลยครับ

ผมได้กล่าวเอาไว้ในตอนต้นว่า เรากำลังสูญเสียการรับฟังของพวกเราไป ทำไมน่ะหรือครับ? มันมีเหตุผลมากมายทีเดียว อย่างแรกเลยก็คือ เราได้คิดค้นวิธีการบันทึกข้อมูล เริ่มจากการเขียน จากนั้นก็มีการบันทึกเสียง และในปัจจุบันมาถึงการบันทึกภาพและเสียง (วีดีโอ) ความสำคัญของการ ตั้งใจ ที่จะรับฟังอย่างแท้จริง จึงหายไป อย่างที่สอง โลกของเราในตอนนี้มีเสียงดังอึกทึกครึกโครมมากมายเหลือเกิน (เสียง) ด้วยเสียงรบกวนมากมายเหล่านี้ ทั้งจากการมองเห็น และเสียงต่างๆ ทำให้การ "รับฟัง" นั้นยากเหลือเกิน มันถึงกับเหนื่อยที่จะ รับฟัง เลยทีเดียว หลายๆคนหลบหนีจากเสียงรอบๆตัวด้วยการใช้หูฟัง (headphones) แต่ได้มีการเปลี่ยนสถานที่สาธารณะใหญ่ๆเช่นนี้ เสียงบรรยากาศรอบๆ มาเป็นพื้นที่เสียงส่วนตัวเล็กๆนับล้าน ในสถานการณ์เช่นนี้ ไม่มีใครฟังใครเลยครับ

เราเริ่มใจร้อนกันมากขึ้น เราไม่ต้องการวาทศิลป์ สำนวนโวหารอีกต่อไป เราต้องการเสียงที่สร้างขึ้นมา และศิลปะของการสนทนา ได้ถูกแทนที่ - อย่างน่ากลัวนะครับ ในความคิดของผม - โดยการออกอากาศกระจายเสียงส่วนบุคคล ผมไม่ทราบว่าในการสนทนาครั้งนี้มีการรับฟังอยู่มากน้อยแค่ไหน ซึ่งก็น่าเศร้าที่มันมักจะเป็นเช่นนี้ครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศอังกฤษ เรามีการตอบสนองที่น้อยลง สื่อ (media) จึงต้องแผดเสียง ด้วยพาดหัวข่าวเช่นนี้ เพื่อที่จะได้รับความสนใจจากเรา และนั่นหมายความว่า มันยากขึ้นสำหรับเราที่จะให้ความสนใจ ต่อเสียงที่เบา ต่อสิ่งที่เข้าใจยาก ต่อสิ่งที่พูดถึงอย่างไม่เต็มที่

นี่เป็นปัญหาร้ายแรงเลยครับ เรากำลังสูญเสียการรับฟังของเราไป นี่ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย เนื่องจากการรับฟังเป็นประตูไปสู่ความเข้าใจ การรับฟังอย่างแท้จริงทำให้เกิดความเข้าใจเสมอ การฟังแบบไม่ใส่ใจเท่านั้น ที่สามารภทำให้สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นมาได้ -- ในโลกที่ไม่มีใครฟังใครเลย มันเป็นที่ที่น่ากลัวมากเหลือเกินครับ ผมอยากที่จะแบ่งปันแบบฝึกหัด ห้าอย่าง ที่คุณสามารถนำไปใช้ได้จริงครับ เพื่อที่จะพัฒนาการรับฟังอย่างใส่ใจของคุณ คุณคิดว่าดีไหมครับ?

(ผู้ชม: ครับ/ค่ะ) ดีเลยครับ

สิ่งแรกเลยก็คือ ความเงียบ เพียงแค่สามนาทีในหนึ่งวัน มันเป็นแบบฝึกหัดที่ดีมากเลยนะครับ ให้หูของคุณได้พักผ่อน ปรับสมดุลเสียใหม่ เพื่อที่คุณจะสามารถได้ยินเสียงแห่งความสงบเงียบอีกครั้ง ถ้าคุณไม่สามารถหาความเงียบสงัดได้ ให้ลองหาความ "สงบ" แทน ซึ่งก็ใช้ได้เช่นกัน

อย่างที่สอง ผมเรียกสิ่งนี้ว่า มิกเซ่อร์ (mixer) (เสียง) แม้เวลาที่คุณอยู่ในที่ที่มีเสียงมากมายเช่นนี้ -- และเราก็ใช้เวลาไปในสถานที่ทำนองนี้มากเสียด้วยสิครับ -- ลองนั่งฟังเสียงที่ร้านกาแฟดู ว่าคุณสามารถแยกแยะเสียงออกมาได้มากน้อยแค่ไหน มีกี่เสียงแยกย่อยที่รวมเข้าด้วยกันอยู่ในหนึ่งเสียงรวมที่คุณกำลังได้ยินอยู่นี้ คุณสามารถทำแบบฝึกหัดนี้ในที่แบบอื่นก็ได้นะครับ เช่นในทะเลสาบ มีเสียงนกกี่ตัวที่คุณได้ยิน พวกมันอยู่ที่ไหน เสียงน้ำกระเพื่อมมาจากทางไหน นี่เป็นอีกแบบฝึกหัดนึงที่ยอดเยี่ยม สำหรับการพัฒนาคุณภาพการรับฟังของคุณ

อย่างที่สาม ผมจะขอเรียกมันว่า การชูรสนะครับ และมันก็เป็นแบบฝึกหัดที่งดงาม ซึ่งเกี่ยวกับการเพลิดเพลินไปกับเสียงทั่วๆไปที่เราคุ้นชิน ยกตัวอย่างเช่น เสียงของเครื่องอบผ้า (เครื่องอบผ้า) นี่คือจังหวะวอลทซ์ หนึ่ง, สอง, สาม. หนึ่ง, สอง, สาม. หนึ่ง สอง สาม. ผมชอบมันมากเลยครับ หรือว่าจะลองแบบนี้ก็ได้ (เครื่องคั่วเมล็ดกาแฟ) โอ้โห! จะเห็นได้ว่า แม้แต่เสียงทั่วๆไปก็กลายเป็นสิ่งที่น่าสนใจหากเราตั้งใจฟังมันจริงๆ ผมเรียกสิ่งนี้ว่า คณะประสานเสียงที่ถูกซ่อนไว้ มันอยู่รอบๆตัวเราเสมอเลยครับ

แบบฝึกหัดต่อไป ซึ่งน่าจะเป็นแบบผึกหัดที่สำคัญที่สุดจากทั้งหมดนี้ ถ้าคุณจะเลือกเอาไปเพียงอย่างเดียว นี่คือลักษณะท่าทางของการฟัง -- สิ่งที่ผมอยากบอกก็คือ คุณเปลี่ยนท่าฟังได้ เปลี่ยนไปในแบบที่เหมาะสมกับสิ่งที่คุณรับฟังอยู่ นี่เป็นการเล่นกับระบบการกรองเสียงของเรานะครับ ยังจำได้ไหมครับว่า ผมได้ให้เหล่าตัวกรองเสียงกับคุณไปเมื่อตอนต้น มันเริ่มทำงานด้วยกันโดยวิธีการต่างๆ ซึ่งจะทำให้เรารับรู้อย่างมีสติ และมุ่งไปยังที่ต่างๆ นี่เป็นเพียงวิธีการฟังบางส่วน หรือระดับของวิธีการฟังบางแบบที่คุณสามารถนำไปใช้ได้ มันมีเยอะมากครับ ขอให้คุณสนุกไปกับมันนะครับ มันน่าตื่นเต้นจริงๆ

และท้ายที่สุด คือ คำย่อ คุณสามารถใช้ตัวย่อได้ในการรับฟัง ในการสื่อสาร ถ้าหากว่าคุณคือหนึ่งในบุคคลเหล่านี้ -- ซึ่งผมคิดว่าใช่นะครับ สำหรับผู้ชมในที่นี้ -- อักษรย่อก็คือ RASA เป็นคำในภาษาสันสกฤต ที่แปลว่า สารสกัดส่วนสำคัญ และ RASA หมายถึง การรับ (Receive) ซึ่งสื่อให้เห็นถึงความสำคัญของการใส่ใจในรายบุคคล การรู้ซึ่งถึงคุณค่า (Appreciate) สร้างเสียงเล็กๆ เช่น อืม, อ๋อ, โอเค โดยสรุป คำว่า "ดังนั้น" มีความสำคัญมากในการสื่อสาร และคำถาม, ตั้งคำถามหลังจากที่ฟังไปแล้วด้วยนะครับ

เสียง คือสื่งที่ผมหลงใหล มันคือชีวิตของผมเลยทีเดียว ผมเขียนหนังสือทั้งเล่มเกี่ยวกับเสียง ผมมีชีวิตอยู่เพื่อรับฟัง มันเป็นสิ่งที่มากไปเสียหน่อยที่จะขอ สำหรับหลายๆคน แต่ผมเชื่อเป็นอย่างยิ่งว่ามนุษย์ทุกๆคน ต้องฟังอย่างมีสติ เพื่อที่จะใช้ชีวิตได้อย่างคุ้มค่า -- เชื่อมต่อกับสถานที่และเวลา กับโลกรอบๆตัวของพวกเรา เชื่อมโยงเพื่อความเข้าใจกันและกัน ซึ่งเราคงไม่ต้องกล่าวถึงการเชื่อมโยงระดับจิตใจเลย เพราะทุกๆวิถี และแนวทางในระดับของจิตใจที่ผมรู้จักนั้น มีการรับฟัง และพิจารณาใคร่ครวญ อยู่ ณ แก่นของวิถีทางเหล่านั้นอยู่เเล้ว

และนั้นก็คือ ทำไม เราจึงจำเป็นที่จะต้องสอนวิธีการรับฟังในโรงเรียน โดยที่เป็นทักษะอย่างหนึ่ง ทำไมถึงไม่มีการสอนทักษะนี้ครับ? มันบ้ามากเลย แล้วถ้าเราสอนทักษะการฟังในโรงเรียน เราก็จะสามารถตัดปัญหาของความไม่มีทักษะในการรับฟังออกไป จากโลกที่น่ากลัวที่ผมกล่าวถึงในตอนต้นไปได้ แล้วนำเราไปสู่ที่ที่ทุกคนรับฟังกันและกันอย่างมีสติอยู่ตลอดเวลา -- หรืออย่างน้อย มีความสามารถที่จะทำเช่นนั้นได้

แต่ในตอนนี้ ผมยังไม่รู้ว่าจะทำอย่างไร แต่ นี่คือ TED และผมคิดว่าชุมชน TED นี้สามารถทำทุกอย่างให้เป็นจริงขึ้นมาได้ ดังนั้นผมจึงขอเชิญชวนให้คุณมาร่วมกับผม และเชื่อมโยงกับทุกๆคนนะครับ ร่วมกันนำภารกิจนี้ออกไปสู้สังคม และมาช่วยกันส่งเสริมการสอนทักษะการฟังนี้ในโรงเรียน แล้วเปลี่ยนแปลงโลกของเราให้มาเป็นโลกที่ฟังกันอย่างมีสติให้ได้ภายในหนึ่งชั่วอายุคน โลกแห่งการเชื่อมโยง โลกแห่งความเข้าใจ และความสงบสุข

ขอบคุณมากครับ ที่รับฟังผมในวันนี้

(เสียงปรบมือ)