ฮานส์ รอสลิ่ง กับเครื่องซักผ้ามหัศจรรย์

ผมเพิ่งอายุ 4 ขวบเอง ตอนที่ผมเห็นแม่ของผม ยัดเสื้อผ้าเข้าไปในเครื่องซักผ้า เป็นครั้งแรกในชีวิตของเธอ มันเป็นวันที่สำคัญมากสำหรับแม่ของผม พ่อและแม่ของผมเก็บเงินมาตั้งหลายปีแน่ะ เพื่อจะซื้อเจ้าเครื่องนี้ และในวันแรกที่เราจะได้ใช้มัน แม้กระทั่งคุณย่า ก็ถูกเชิญมา เพื่อดูเจ้าสิ่งนี้ทำงาน และคุณย่าของผม ท่าทางจะตื่นเต้นที่สุด ตลอดชีวิตของเธอ เธอต้องต้มน้ำด้วยฟืน และต้องซักผ้าด้วยมือ ให้ลูกๆ ทั้งเจ็ดคนของเธอ และตอนนี้เธอกำลังจะได้ดู ไฟฟ้า ที่จะรับหน้าที่ทั้งหมดนั้นไป

แม่ผมค่อยๆ เปิดฝาเครื่องออก แล้วเธอก็ยัดเสื้อผ้าเข้าไป ในเครื่องซักผ้านั้น แบบนี้ครับ และเมื่อเธอปิดฝาเครื่อง คุณย่าของผมพูดว่า "ไม่ ไม่ ไม่ ไม่ ให้ฉันกดปุ่มเถอะนะ" แล้วคุณย่าผมก็กดปุ่มเดินเครื่อง และเธอก็พูดว่า "โอ้ พระเจ้า มันยอดมาก ฉันต้องการดูมันทำงาน เอาเก้าอี้มาให้ฉันหน่อย ขอเก้าอี้หน่อย ฉันอยากจะดูมันทำงาน" แล้วเธอก็นั่งลงหน้าเครื่องซักผ้า และนั่งดูตลอดการทำงานของมัน เธอเหมือนโดนเครื่องสะกดจิตเข้าให้แล้ว สำหรับคุณย่าของฉัน เครื่องซักผ้าเป็นความมหัศจรรย์

ทุกวันนี้ ในสวีเดน และประเทศที่ร่ำรวยทั้งหลาย ผู้คนต่างใช้ เครื่องนู่นเครื่องนี่มากมาย ดูสิ บ้านเต็มไปด้วยเครื่องโน้นนี้ ผมจำชื่อมันได้ไม่หมดด้วยซ้ำ และเวลาที่เขาต้องการเดินทาง เขาก็ใช้เครื่องจักรบินได้ นำพาพวกเขาไปยังดินแดนห่างไกล และในโลกใบเดียวกัน มีผู้คนอีกมากมาย ที่ยังต้องจุดฟืนต้มน้ำ และทำอาหารด้วยฟืน บางทีพวกเขาไม่มีอาหารจะกินด้วยซ้ำ และเขาอาศัยอยู่ภายใต้เส้นความยากจน (Poverty Line) มีเพื่อนมนุษย์กว่า 2 พันล้านคน ที่ยังต้องใช้ชีวิตด้วยเงินน้อยกว่า 2 ดอลล่าร์ต่อวัน และผู้คนร่ำรวยตรงนั้น -- มีประมาณ 1 พันล้านคน -- ที่ใช้ชีวิตอยู่เหนือ สิ่งที่ผมเรียกว่า เส้นลอยฟ้า (Air Line) เพราะเขาจับจ่ายมากกว่า 80 ดอลลาร์ต่อวัน เพื่อการบริโภค

แต่นี่เป็นเพียงแค่หนึ่ง สอง สามพันล้านคน และแน่นอนว่าเรามีประชากร 7 พันล้านคนบนโลก เพราะฉะนั้น ยังมีคนอีกหนึ่ง สอง สาม สี่พันล้านคนที่เหลือ ที่ดำรงชีวิตอยู่ระหว่างเส้นความยากจน กับเส้นลอยฟ้า พวกเขามีไฟฟ้าใช้ แต่คำถามก็คือ มีกี่คนที่มีเครื่องซักผ้า ผมได้ตรวจสอบข้อมูลตลาดอย่างละเอียด ผมพบว่า จริงๆ แล้ว เครื่องซักผ้าก็เข้าถึงผู้คนใต้เส้นลอยฟ้า และทุกวันนี้มีอีกประมาณ 1 พันล้านคน ที่ดำรงชีวิตอยู่เหนือเส้นซักล้าง (Wash Line) (เสียงหัวเราะ) และพวกเขาดำรงชีวิตด้วยเงินมากกว่า 40 เหรียญต่อวัน ดังนั้น มีประชากร 2 พันล้านคน ที่เข้าถึงเครื่องซักผ้าได้

และอีก 5 พันล้านคนที่เหลือ เขาซักผ้ากันอย่างไร? หรือจะให้แม่นยำกว่านี้ ผู้หญิงเหล่านั้นซักผ้ากันอย่างไร? เพราะมันยังคงเป็นหน้าที่ของสตรี พวกเธอซักด้วยมือ มันเป็นงานกรรมกรที่หนัก และใช้เวลามาก พวกเธอต้องทำเป็นเวลาหลายๆ ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และบางทีก็ต้องหาบน้ำมาจากที่ไกลๆ เพื่อกลับมาซักผ้าที่บ้าน หรือไม่ก็ต้องขนผ้าไปซักที่ไกลๆ และพวกเธอต้องการเครื่องซักผ้า พวกเธอไม่ต้องการใช้เวลาส่วนใหญ่ของชีวิต ไปกับงานกรรมกร ที่ได้ผลผลิตแสนต่ำนี้ และไม่มีสิ่งใดที่แตกต่างระหว่าง ฝันของคุณย่าผม กับพวกเธอ ดูนี่สิ ย้อนกลับไปสองชั่วคน ที่สวีเดน ตักน้ำจากลำธาร อุ่นน้ำด้วยฟืน แล้วซักตรงนั้น พวกเขาต้องการเครื่องซักผ้าเหมือนกัน

แต่เมื่อผมบรรยายให้นักเรียนที่เป็นห่วงเรื่องสิ่งแวดล้อมฟัง พวกเขาบอกผมว่า "ไม่ได้ ทุกคนบนโลกจะมีรถและเครื่องซักผ้าไม่ได้" เราบอกคนเหล่านี้ได้อย่างไร ว่าพวกเขาไม่ควรมีเครื่องซักผ้า ผมจึงถามลูกศิษย์ของผม ตลอดเวลา 2 ปีที่ผ่านมา ผมถามว่า "มีใครบ้างที่ไม่ขับรถ?" บางส่วนยกมืออย่างภูมิใจ และพูดว่า "ผมไม่ขับรถ" แต่แล้วผมก็ยิงคำถามอีกคำถาม "มีใครบ้าง ที่ซักกางเกงยีน และผ้าปูที่นอนด้วยมือ?" และไม่มีใครยกเลย แม้กระทั่งกลุ่มอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างสุดขั้ว ก็ใช้เครื่องซักผ้า

(เสียงหัวเราะ)

มันเป็นไปได้อย่างไร อะไรที่ทุกคนใช้ แต่เขากลับคิดกันว่าคนอื่นไม่ควรใช้ ทำไมล่ะ? ผมก็เลยวิเคราะห์เกี่ยวกับการใช้พลังงานในโลกนี้ จะอธิบายให้ฟังนะครับ ดูนี่สิ คุณเห็นคน 7 พันล้านคนไหม มีมนุษย์บินได้ มนุษย์ซักล้าง มนุษย์หลอดไฟ และมนุษย์ฟืน ถ้าลองคิดเป็นหน่วย นี่คือหนึ่งหน่วยของการใช้พลังงานจากเชื้อเพลิงฟอสซิล น้ำมัน ถ่านหิน หรือก๊าซธรรมชาติ นั่นคือสิ่งที่ผลิตไฟฟ้าและพลังงานส่วนใหญ่ของโลก เรามีทั้งหมด 12 หน่วยบนโลกนี้ กลุ่มคนที่รวยที่สุด 1 พันล้านคน ใช้ถึง 6 หน่วย เพียงครึ่งหน่วยถูกใช้โดย 1 ใน 7 ของประชากรโลก และนี่คือพวกที่มีเครื่องซักผ้า แต่ไม่ได้มีเครื่องใช้ไฟฟ้าเต็มบ้านนะ พวกเขาใช้ 2 หน่วย กลุ่มนี้ใช้ 3 หน่วย คนละ 1 หน่วย และพวกเขาก็มีไฟฟ้าใช้ และตรงนั้น ใช้ไม่ถึง 1 หน่วยต่อคนด้วยซ้ำ นั่นรวมกันเป็น 12 หน่วย

แต่สิ่งที่น่าเป็นห่วง สำหรับนักเรียนผู้รักสิ่งแวดล้อม -- พวกเขาก็ถูกนะ -- ก็คืออนาคตของเรา ตอนนี้แนวโน้มของเรา ถ้าปล่อยให้เป็นแบบนี้ต่อไป โดยไม่ต้องวิเคราะห์อย่างละเอียด ไปจนถึงปี 2050 มีสองปัจจัยที่จะเพิ่มการใช้พลังงาน หนึ่ง การเติบโตของประชากร สอง การเติบโตของเศรษฐกิจ การเติบโตของประชากรจะอยู่ที่กลุ่มที่ยากจนที่สุด เพราะมีอัตราการตายของทารกสูง และพวกเขามีเด็กหลายคนต่อผู้หญิงหนึ่งคน เพราะฉะนั้น คุณจะมีเพิ่มขึ้น 2 หน่วย แต่มันก็ไม่เปลี่ยนแปลงการใช้พลังงานมากนัก

สิ่งที่จะเกิดขึ้น คือการเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา -- ผมจะเรียกว่า ประเทศตะวันออกใหม่ -- พวกเขาจะกระโดดข้ามไปเส้นลอยฟ้า ดึ๋ง! พวกเขาจะเริ่มใช้พลังงานมาก พอๆกับเหล่าตะวันตกเก่า และคนเหล่านี้ ต้องการใช้เครื่องซักผ้า ผมบอกแล้ว พวกเขากำลังไปจุดนั้น และพวกเขาจะเพิ่มการใช้พลังงานเป็นสองเท่า และเราหวังว่าคนยากจน จะมีหลอดไฟให้แสงสว่าง และเขาจะมีครอบครัวลูกสองคน มีประชากรเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ แต่การบริโภคพลังงานโดยรวมแล้ว จะเพิ่มขึ้นเป็น 22 หน่วย และใน 22 หน่วยนี้ กลุ่มคนที่รวยที่สุด ยังใช้เป็นสัดส่วนมากที่สุดอยู่ เราควรจะทำยังไงล่ะ? เพราะความเสี่ยง ความเป็นไปได้ของสภาพอากาศเปลี่ยนแปลง มีอยู่สูงมาก แน่นอนว่าพวกเขาต้องรู้จักใช้พลังงานมากขึ้น จะต้องเปลี่ยนพฤติกรรมบางอย่าง เขาจะต้องเริ่มสร้างพลังงานสีเขียว ที่ต้องเขียวกว่าปัจจุบันนี้มากๆ แต่จนกว่าที่พวกเขาจะใช้พลังงานเท่าคนกลุ่มอื่นได้ เขาก็ไม่ควรไปบอกคนอื่น -- ว่าอะไรควรทำ อะไรไม่ควรทำ (เสียงปรบมือ) เราสามารถหาพลังงานสีเขียวได้มากขึ้น

นี่คือสิ่งที่เราคาดหวังว่าจะเกิดขึ้น มันเป็นความท้าท้ายในอนาคต แต่ผมบอกคุณได้เลยว่า สตรีคนนี้ ในสลัมของริโอ เธอต้องการเครื่องซักผ้า เธอชอบรัฐมนตรีพลังงานของเธอ ที่แจกจ่ายพลังงานให้กับทุกคน -- ชอบมาก จนต้องลงคะแนนให้กับเธอ และเธอคนนั้นก็คือ ดิลมา รูสเซฟ ประธานาธิบดีที่มาจากการเลือกตั้ง ของหนึ่งในประชาธิปไตยที่ใหญ่ที่สุดในโลก ย้ายจากรัฐมนตรีพลังงาน มาเป็นประธานาธิบดี ถ้าคุณมีประชาธิปไตย ผู้คนจะลงคะแนนให้กับเครื่องซักผ้า พวกเขารักมัน

อะไรคือมนตราของมันน่ะหรือ แม่ของผมอธิบายเวทย์มนต์ของเครื่องนี้ ในวันแรกสุด เธอบอกกับผมว่า "ฮานส์ เรายัดเสื้อผ้าใส่เครื่องแล้ว เครื่องจะทำงานให้เรา ทีนี้เราก็ไปห้องสมุดได้แล้ว" เพราะนี่คือเวทย์มนต์ คุณยัดเสื้อผ้าใส่เครื่อง คุณได้อะไรกลับมาน่ะหรือ? คุณได้หนังสือ หนังสือเด็ก และแม่ก็มีเวลาอ่านหนังสือให้ผม เธอชอบมันมาก ผมได้เรียน "เอบีซี" และนี่คือจุดเริ่มต้นในความเป็นศาสตราจารย์ของผม เมื่อแม่ผมมีเวลาอ่านหนังสือให้ฟัง และเธอก็มีหนังสือสำหรับตัวเธอเองด้วย เธอได้เรียนภาษาอังกฤษ เป็นภาษาที่สองของเธอ ได้อ่านนวนิยายมากมาย นิยายจำนวนมากจริงๆ และเรา พวกเรารักเครื่องซักผ้านี้มากๆ

และเราสองคนแม่ลูก พูดได้อย่างเต็มปากว่า "ขอบคุณอุตสาหกรรม ขอบคุณโรงงานเหล็ก ขอบคุณโรงไฟฟ้า และขอบคุณโรงงานผลิตสารเคมี ที่ทำให้พวกเรามีเวลาอ่านหนังสือ"

ขอบคุณมากๆครับ

(เสียงปรบมือ)