Eric Whitacre: สองพันเสียงประสานในโลกเสมือน

ผมเคยฝันอยากเป็นดาราเพลงร็อค มันเป็นความฝันอย่างเดียวของผม ที่จริง เอาให้ตรงกว่านั้น ผมอยากเป็นดาราเพลงป๊อบ นั่นคือตอนยุค 80s ผมอยากเป็นสมาชิกคนที่ห้า ของวง Depeche Mode หรือไม่ก็ Duran Duran เขาคงไม่รับผมเข้าวงหรอกครับ ผมอ่านโน้ตไม่เป็น แต่ก็เล่นเครื่องซินธิไซเซอร์กับกลองไฟฟ้าได้นะ ผมโตขึ้นมาในเมืองการเกษตรเล็กๆ ตอนเหนือของรัฐเนวาดา ตอนนั้นผมมั่นใจว่าชีวิตผมคงจบที่นั่นแหละ

พอผมเข้ามหาวิทยาลัยที่ University of Nevada ที่ลาสเวกัส ตอนอายุ 18 ผมก็อึ้งไปเลยเมื่อพบว่า มันไม่มีวิชาการเป็นดาราเพลงป๊อบเบื้องต้น หรือแม้แต่หลักสูตรปริญญาเพื่อการนี้ วาทยากรวงประสานเสียงของที่นั่น เขารู้ว่าผมร้องเพลงได้ ก็เลยชวนผมไปเข้าวง ผมบอกว่า "ครับ ผมอยากเข้าวง มันคงจะเยี่ยมมากเลย" พอออกจากห้อง ผมก็คิดนะ "ไม่มีทางหรอก" เด็กในวงขับร้องประสานเสียงที่โรงเรียนมัธยมของผมน่ะบ้าตำรากันจะตาย ผมไม่มีทางไปทำอะไรร่วมกับคนพวกนั้นหรอก หลังจากนั้นหนึ่งสัปดาห์ เพื่อนผมคนหนึ่งมาบอกผมว่า "ฟังนะ นายจะต้องเข้าวงขับร้องประสานเสียง ตอนปลายเทอม เราจะไปเม็กซิโก มหาวิทยาลัยออกค่าใช้จ่ายให้หมด แล้วนักร้องโซปราโนก็มีสาวๆ สวยๆ เพียบเลย ผมเลยคิดว่า เพื่อเม็กซิโกและสาวๆ ผมยอมทำได้ทุกอย่าง

วันแรกที่ผมไปเข้าวง ผมนั่งอยู่กับพวกนักร้องเสียงเบส แล้วมองข้ามไหล่ไปดูว่า เขาทำอะไรกัน พวกเขาเปิดโน้ตเพลง แล้ววาทยากรก็ให้สัญญาณเริ่มต้น แล้วก็ บูม วงเริ่มร้องท่อน Kyrie จากบทประพันธ์ "Requiem" ของโมซาร์ท มันเหมือนกับว่า ผมมองเห็นแต่ภาพขาวดำมาตลอดชีวิต แล้วอยู่ดีๆ ทุกอย่างก็เปลี่ยนเป็นสีสันเจิดจ้างดงามไปหมด มันเป็นประสบการณ์ที่เปลี่ยนชีวิตผมมากที่สุด ณ ขณะนั้น ที่ผมได้ยินทั้งความขัดแย้งและสอดประสาน ของเสียงผู้คนที่ร้องเพลงร่วมกัน และเห็นภาพที่เป็นหนึ่งเดียวกัน ผมรู้สึกเป็นครั้งแรกในชีวิตว่า ผมได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของอะไรที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเอง แล้วก็ปรากฏว่ามีนักร้องโซปราโนสวยๆ เยอะจริงๆ ด้วย

ผมได้ตัดสินใจแต่งเพลงให้วงเพลงหนึ่ง หลังจากนั้นสองสามปี เพื่อเป็นของขวัญให้วาทยากรคนนี้ ที่ได้เปลี่ยนชีวิตผม ผมเริ่มเรียนอ่านโน้ตตั้งแต่นั้น อย่างช้าๆ แล้วงานชิ้นนั้นก็ได้รับการเผยแพร่ แล้วผมก็แต่งอีกเพลง ได้เผยแพร่อีก จากนั้นผมก็เริ่มกำกับวง จนมาลงเอยด้วยการเรียนปริญญาโทที่ Juilliard School แล้วตอนนี้ก็พบว่าตัวเองมายืนในตำแหน่งที่ไม่น่าเป็นไปได้ คือมายืนอยู่ต่อหน้าคุณตรงนี้ ในฐานะวาทยากรและนักประพันธ์เพลงคลาสสิค

เมื่อสองสามปีที่แล้ว เพื่อนผมคนหนึ่งส่งอีเมล์ ลิ้งค์วิดีโอบน YouTube มาให้ผม แล้วบอกว่า "นายต้องดูคลิปนี้" สาวน้อยคนหนึ่งโพสต์วิดีโอถึงผม เป็นคลิปที่เธอร้องท่อนโซปราโน ในเพลง "Sleep" ที่ผมแต่ง

(วิดีโอ) บริทลิน โลซี: สวัสดีค่ะคุณเอริค ฉันชื่อบริทลิน โลซี นี่เป็นวิดีโอ ที่ฉันอยากมอบให้คุณ ฉันจะร้องเพลง "Sleep" ค่ะ จะบอกว่าฉันตื่นเต้นนิดหน่อยนะคะ ♫ If there are noises ♫ ♫ in the night ♫

เอริค: ผมรู้สึกเหมือนถูกฟ้าผ่า บริทลินดูช่างอ่อนหวาน ไร้เดียงสา และเสียงเธอก็ช่างสดใสบริสุทธิ์ อ้อ ผมชอบที่เห็นฉากหลังในห้องของเธอ มีตุ๊กตาหมีนั่งอยู่บนเปียโนด้วย เป็นวิดีโอที่ทำให้รู้สึกใกล้ชิดสนิทสนมมาก

ผมเลยเกิดความคิดว่า ถ้าผมให้คน 50 คน มาทำแบบนี้บ้าง ให้เขาร้องเสียงโซปราโน อัลโต เทนเนอร์ และเบส ไม่ว่าเขาจะอยู่มุมไหนของโลก บันทึกและโพสต์วิดีโอของเขาบน YouTube เราก็สามารถเอามาตัดต่อเข้าด้วยกัน สร้างเป็นวงประสานเสียงเสมือนจริงได้ ผมเลยเขียนในบล็อกของผมว่า "OMG OMG" (โอ้พระเจ้า) ผมเขียนว่า "OMG" ลงไปจริงๆ หวังว่าจะเป็นครั้งสุดท้ายที่ผมพูดคำนี้ต่อหน้าสาธารณะนะ (เสียงหัวเราะ) แล้วผมก็ส่งข้อความนี้ออกไปยังเหล่านักร้องทั้งหลาย และผมก็ให้คนมาดาวน์โหลดเพลง ที่ผมแต่งไว้เมื่อปี 2000 ได้ฟรี เป็นเพลงชื่อ "Lux Aurumque" ที่แปลว่า "แสงสว่างและทอง" แล้วก็เริ่มมีคนอัพโหลดวิดีโอเข้ามา ซึ่งน่าทึ่งมาก

อ้อผมลืมบอกไปว่า ก่อนหน้านั้น ผมโพสวิดีโอของวาทยากร เป็นภาพผมเองกำลังกำกับวง ซึ่งตอนถ่ายทำนั้นมันเป็นวิดีโอที่เงียบสนิท ผมได้ยินเสียงเพลงในหัวของผมเท่านั้น แล้วจินตนาการถึงวงประสานเสียงที่จะเป็นจริงขึ้นมาสักวันหนึ่ง จากนั้นผมเล่นเปียโนเพิ่มเข้าไปอีกแทรค นักร้องจะได้มีอะไรให้ฟังเพื่อจับจังหวะและทำนองบ้าง แล้วก็เริ่มมีคนส่งวิดีโอเข้ามา...

(เสียงร้องเพลง) นี่คือเชอริล อึ้ง จากสิงคโปร์

(เสียงร้องเพลง) นี่แองเจลินา เอเตียน

(เสียงร้องเพลง) จากแมสซาจูเซตต์

(เสียงร้องเพลง) สตีเฟน แฮนสัน จากสวีเดน

(เสียงร้องเพลง) นี่จามาล วอล์คเกอร์จากดัลลัส เท็กซัส

(เสียงร้องเพลง)

ในเพลงนี้มีท่อนโซโลของเสียงโซปราโนด้วย ผมก็เลยจัดออดิชั่นเพื่อคัดเลือกนักร้อง มีนักร้องโซปราโนจำนวนหนึ่งอัพโหลดวิดีโอเข้ามา ผมมาทราบทีหลัง ว่านักร้องหลายคนที่เข้าร่วมโครงการนี้ บางคนบันทึกวิดีโอตั้ง 50-60 รอบ จนได้ครั้งที่ดีที่สุด กว่าจะอัพโหลดเข้ามา และนี่คือผู้ชนะการคัดเลือกนักร้องนำโซปราโนของเรา นี่คือเมโลดี ไมเยอร์สจากเทนเนสซี (เสียงร้องเพลง) ผมชอบรอยยิ้มเธอตอนขึ้นเสียงสูงสุดนะ เหมือนจะบอกว่า "ไม่มีปัญหา ทุกอย่างเรียบร้อยดี"

(เสียงหัวเราะ)

แล้วจู่ๆ หนุ่มคนหนึ่ง ชื่อนายสก็อต เฮนส์ก็โผล่มาจากไหนไม่รู้ เขาบอกว่า "ฟังนะ นี่เป็นโครงการ ที่ผมเฝ้ารอมาตลอดชีวิต ผมอยากเป็นคนตัดต่อวิดีโอทั้งหมดนี้เข้าด้วยกัน" ผมบอกว่า "ขอบคุณมากสก็อต ผมดีใจมากเลยนะเนี่ยที่คุณหาผมเจอ" สก็อตตัดต่อวิดีโอทั้งหมดเข้าด้วยกัน เขาปรับแต่งเสียงอย่างปราณีต ให้แน่ใจว่าทุกอย่างประสานกันอย่างแนบเนียน แล้วเราก็โพสต์วิดีโอนี้บน YouTube เมื่อปีครึ่งที่ผ่านมา และนี่คือ "Lux Aurumque" โดย The Virtual Choir

(เสียงร้องเพลง)

ผมจะหยุดตรงนี้เพราะเวลามีน้อยนะครับ (เสียงปรบมือ)

ขอบคุณครับ ขอบคุณ

(เสียงปรบมือ)

ขอบคุณครับ ยังมีอีกนะครับ ยังมีอีก ขอบคุณมากครับ

ผมเองก็มีปฏิกิริยาแบบเดียวกับคุณนี่ล่ะ จริงๆ ตอนผมดูวิดีโอนี้ครั้งแรกผมน้ำตาไหลเลย ผมไม่อยากจะเชื่อเลยว่ามันช่างงดงามราวกับบทกวี จิตวิญญาณที่ต่างอยู่บนเกาะร้างอันโดดเดี่ยว ได้ส่งข้อความอิเล็กทรอนิคส์ในขวดแก้วถึงกัน แล้ววิดีโอก็แพร่กระจายไปเร็วมาก มีคนคลิกเข้ามาดูหนึ่งล้านครั้งในเดือนแรก และพวกเราก็ได้รับความสนใจเยอะมาก จากความสำเร็จตรงนี้ บรรดานักร้องก็เลยเริ่มถามว่า "Virtual Choir หมายเลข 2 เราจะทำอะไรดี?" ผมเลยตัดสินใจว่า Virtual Choir หมายเลข 2 ผมจะเลือกเพลงที่บริทลินร้องไว้ "Sleep" ซึ่งเป็นอีกเพลงหนึ่ง ที่ผมแต่งไว้เมื่อปี 2000 เนื้อร้องโดยเพื่อนซี้ของผม ชาร์ลส แอนโทนี ซิลเวสทรี คราวนี้ผมก็โพสต์วิดีโอการกำกับวงให้ดาวน์โหลดเหมือนเดิม แล้วเราก็เริ่มเปิดรับวิดีโอ คราวนี้เราได้นักร้องรุ่นใหญ่กว่าเดิม (เสียงร้องเพลง) และก็รุ่นเล็กกว่าเดิมด้วย

(วิดีโอ) เสียงโซปราโน: ♫ Upon my pillow ♫ ♫ Safe in bed ♫ เอริค: นั่นคือจอร์จี จากอังกฤษ เธออายุเก้าขวบ น่ารักมากๆ เลยใช่ไหมครับ?

บางคนถ่ายวิดีโอมาแปดแทรคเลย ร้องตั้งแต่เสียงเบสไปจนเสียงโซปราโน นี่คือโบ ออทิน (วิดีโอ) โบ ออทิน: ♫ Safe in bed ♫

เอริค: และเป้าหมายของเรา ซึ่งไม่ได้ตั้งจากหลักการอะไรหรอกครับ คือ เคยมีวิดีโอของ MTV เพลง "Lollipop" ที่ให้คนจากทั่วโลกร้องทำนองท่อนสั้นๆ โดยมีคนเข้าร่วมทั้งหมด 900 คน ผมเลยบอกเหล่านักร้องว่า "นั่นแหละเป้าหมายของเรา" เราจะทำลายสถิตินั้นแหละ" เราเพิ่งปิดรับวิดีโอไปเมื่อวันที่ 10 มกราคม (ค.ศ. 2011) โดยเราได้รับวิดีโอทั้งหมด 2,051 คลิป จาก 58 ประเทศ ขอบคุณครับ (เสียงปรบมือ) จากมัลตา มาดากัสการ์ ไทย เวียดนาม จอร์แดน อียิปต์ อิสราเอล เหนือสุดจากอลาสกา ใต้สุดจากนิวซีแลนด์

และเราก็สร้างเว็บเพจบนเฟซบุค ให้บรรดานักร้องโพสต์ข้อความจากประสบการณ์ของเขา ว่ารู้สึกอย่างไร ที่ได้ร่วมร้องเพลงในโครงการนี้ ผมเลือกมาสองสามข้อความนะครับ "ฉันกับพี่สาวเคยร้องเพลงในวงประสานเสียงด้วยกันเสมอ ตอนนี้พี่ของฉันทำงานในกองทัพอากาศ ต้องเดินทางตลอด มันรู้สึกดีมากเลยที่ได้มาร้องเพลงด้วยกันอีกครั้ง" ผมชอบที่เธอรู้สึกว่าเธอได้ร้องเพลงกับพี่สาวอีกครั้ง "นอกจากเพลงที่ไพเราะแล้ว มันยังเยี่ยมมากด้วยที่ฉันได้เป็นส่วนหนึ่งในชุมชมของคนที่ฉันไม่เคยพบมาก่อน แต่กลับรู้สึกว่าต่อกันติดจริงๆ" และอันนี้ ที่ผมชอบที่สุด "ตอนฉันบอกสามีว่าฉันจะเข้าร่วมโครงการนี้ เขาบอกว่าเสียงฉันไม่ให้หรอก" ผมว่าหลายคนคงเคยได้ยินคนพูดกับคุณแบบนี้เหมือนกัน ผมก็เคยนะ "มันเจ็บปวดมากเลย จนฉันร้องไห้ แต่ข้างในใจลึกๆ ฉันต้องการทำสิ่งนี้ แม้ว่าเขาจะสบประมาทฉัน การได้เป็นส่วนหนึ่งของวงประสานเสียงนี้มันเหมือนฝันเป็นจริง เพราะฉันไม่เคยได้ร่วมวงประสานเสียงเลย ตอนฉันทำเครื่องหมายว่าฉันอยู่เมืองไหนแผนที่ Google Earth ฉันต้องทำเครื่องหมายที่เมืองที่ใกล้ที่สุด ซึ่งห่างจากบ้านฉันไป 400 ไมล์ เพราะฉันอยู่ในเขต Great Alaskan Bush ดาวเทียมเป็นทางเดียวที่ฉันใช้ติดต่อกับโลกภายนอกได้"

เรื่องนี้โดนใจผมมากในสองแง่ อย่างแรกคือ มันทำให้เห็นว่าคนเรา ยอมทำได้ทุกอย่างที่จำเป็น เพื่อให้ได้ติดต่อสัมพันธ์กัน ไม่ว่าจะต้องใช้เทคโนโลยีอะไร อย่างที่สองคือ ดูเหมือนคนที่เข้าร่วมโครงการนี้จะรู้สึกว่าเขามีสื่อสัมพันธ์กันจริงๆ มันไม่ใช่แค่วงประสานเสียงในโลกเสมือนจริง ผู้คนในโลกออนไลน์เหล่านี้เป็นเพื่อนกันทั้งที่ไม่เคยพบหน้ากัน แต่ผมเข้าใจ ผมเองก็รู้สึกถึง จิตวิญญาณกลุ่มอันนี้ร่วมกับพวกเขาทุกคน ผมรู้สึกผูกพันใกล้ชิดกับวงประสานเสียงวงนี้ แทบจะเหมือนกับครอบครัวเลย

และวันนี้ ผมอยากจะทิ้งท้ายไว้ด้วย ตัวอย่างของผลงานเพลง "Sleep" โดยวง Virtual Choir 2.0 นี่เป็นรอบปฐมทัศน์เลยนะครับ เรายังตัดต่อวิดีโอไม่เสร็จ คุณคงจินตนาการออก ว่าเอาวิดีโอจาก YouTube 2,000 คลิปมาตัดต่อเข้าด้วยกัน เวลาแปลงไฟล์มันจะโหดร้ายขนาดไหน แต่เราก็ตัดต่อช่วงสามนาทีแรกเสร็จแล้ว และนับเป็นเกียรติอย่างสูง ที่ผมจะมีโอกาสได้ฉายให้คุณดูที่นี่เป็นครั้งแรก คุณเป็นคนกลุ่มแรกที่ได้เห็นวิดีโอนี้เลยครับ และนี่คือ "Sleep" โดย The Virtual Choir

(วิดีโอ) Virtual Choir: ♫ ค่ำคืนทอดกาย ♫ ♫ ใต้จันทรา ♫ ♫ แสงเงินฉาบทาบทาทรายมืดมิด ♫ ♫ พักกายพริ้มตาลงหลับสนิท ♫ ♫ ไม่ช้าคงหยุดความคิดสู่นิทรา ♫ ♫ ปลอดภัยในห้องนอนบนหมอนหนุน ♫ ♫ เตียงเคยคุ้นอุ่นไอที่ใฝ่หา ♫ ♫ ร้อยพันภาพผุดพรายไม่เลิกรา ♫ ♫ จะข่มตาหลับลงได้อย่างไร ♫ ♫ ใจลอยเลื่อนลับหายในเวหา ♫ ♫ แม้แขนขาหนักอึ้งปานเหล็กไหล ♫ ♫ หากราตรีมีสำเนียงสรรพเสียงใด... ♫

เอริค: ขอบคุณมากๆ เลยครับ ขอบคุณครับ (เสียงปรบมือ) ขอบคุณมากครับ ขอบคุณมาก

(เสียงปรบมือ)