Emiliano Salinas: การตอบโต้ความรุนแรงอย่างสันติ

ผมชื่อ เอมิลิอาโน ซาลีนาส (Emiliano Salinas) ผมจะพูดถึงบทบาท ที่เราในฐานะสมาชิกของสังคม มีต่อบรรยากาศความรุนแรง ที่ประเทศของเราเผชิญอยู่ในขณะนี้ ผมเกิดเมื่อปี 1976 โตมาในครอบครัวเม็กซิกันแบบดั้งเดิม ตอนเด็กๆ ผมก็มีชีวิตปกติดี ผมไปโรงเรียน เล่นกับเพื่อน กับลูกพี่ลูกน้อง แต่แล้วเมื่อพ่อผมกลายเป็นประธานาธิบดีของเม็กซิโก ชีวิตผมก็เปลี่ยนไป

สิ่งที่ผมกำลังจะพูด อย่างน้อยก็บางส่วนของสิ่งที่ผมจะพูด คงจุดประเด็นให้เกิดการโต้แย้งกัน ประการแรก เพราะว่าผมเป็นคนพูด และประการที่สอง เพราะสิ่งที่ผมพูดมันเป็นความจริง และมันจะทำให้คนจำนวนมากต้องวิตกกังวล เพราะมันเป็นสิ่งที่เราไม่อยากได้ยิน แต่เราจำเป็นต้องฟัง เพราะมันเป็นความจริงที่ไม่อาจปฏิเสธได้ มันจะทำให้สมาชิก องค์กรอาชญากรรมต้องวิตกกังวลไปด้วย เพราะเหตุผลเดียวกัน ผมกำลังจะพูดถึงบทบาทของเรา ในฐานะสมาชิกของสังคม ท่ามกลางปรากฏการณ์เช่นนี้ และการตอบสนองสี่ระดับ ที่พลเมืองอย่างเรามีต่อความรุนแรงที่เกิดขึ้น ผมรู้ว่าหลายคนคงรู้สึกว่ามันยากที่จะแยก ความจริงที่ว่าผมเป็นลูกชายประธานาธิบดี ออกจากความจริงที่ว่าผมเองก็เป็นพลเมืองคนหนึ่ง ที่ห่วงใยสถานการณ์ในประเทศของเราในปัจจุบันนี้ ไม่ต้องห่วงครับ มันไม่จำเป็นต่อการทำความเข้าใจ ความสำคัญของสิ่งที่ผมกำลังจะพูดหรอกครับ

ผมคิดว่าเม็กซิโกของเรามีปัญหา เรามีปัญหาใหญ่มาก ผมคิดว่าทุกคนเห็นตรงกัน ไม่มีใครค้าน เราล้วนเห็นตรงกันว่าเรามีปัญหา แต่ที่เราเห็นไม่ตรงกัน คือ ปัญหามันคืออะไรกันแน่ พวก Zetas แก๊งค้ายาเสพติดเหรอ หรือรัฐบาล คอรัปชั่น ความยากจน หรือว่าอะไรอย่างอื่น ผมคิดว่าทุกอย่างที่กล่าวมาไม่ใช่ปัญหาเลย ผมไม่ได้หมายความว่ามันไม่ควรได้รับความสนใจ แต่เราไม่มีวันแก้ปัญหาพวกนี้ได้ ถ้าเราไม่แก้ปัญหาที่แท้จริง ที่เราเผชิญอยู่ในเม็กซิโกเสียก่อน

ปัญหาที่แท้จริงที่เรามีคือ คนเม็กซิกันเราส่วนใหญ่ เชื่อว่าเราเป็นเหยื่อ ของสถานการณ์ เราเป็นประเทศที่เป็นเหยื่อ ตามประวัติศาสตร์ เราทำตัวเป็นเหยื่อ ของอะไรบางอย่างหรือคนบางกลุ่มตลอดมา เราตกเป็นเบี้ยล่างของสเปน แล้วก็ฝรั่งเศส แล้วเราก็เป็นเหยื่อของ Don Porfirio (อดีตประธานาธิบดีเม็กซิกัน) แล้วก็ PRI แล้วก็ Salinas และก็ El Peje มาตอนนี้ก็เป็นเหยื่อของ Zetas พวกลักลอบค้ายา อาชญากร และแก๊งลักพาตัว เดี๋ยวก่อนสิครับ ถ้าเกิดทุกอย่างที่ว่ามาไม่ใช่ปัญหาล่ะ ปัญหาไม่ได้เกิดจากสิ่งที่เรารู้สึกว่าเราตกเป็นเหยื่อ แต่อยู่ที่เราเองยอมรับบทเหยื่อ เราต้องลืมตาและมองให้เห็นว่าเราไม่ใช่เหยื่อ ถ้าเราหยุดคิดและหยุดมองว่าตัวเองเป็นเหยื่อ หยุดทำตัวเป็นเหยื่อ ประเทศของเราจะเปลี่ยนแปลงไปมากเลย

ผมจะพูดถึงแนวทางว่า ทำอย่างไรเราจึงจะก้าวข้าม การเป็นสังคมที่ทำตัวเป็นเหยื่อของสถานการณ์ ไปสู่การเป็นสังคมที่รับผิดชอบและมีส่วนร่วม สังคมที่กุมอนาคตของประเทศไว้ในมือ ผมจะพูดถึงสี่ระดับการตอบสนอง ของพลเมืองต่อความรุนแรง จากระดับอ่อนที่สุด ไปจนถึงระดับที่เข้มแข็งที่สุด ระดับแรก ซึ่งเป็นการตอบสนองที่อ่อนแอที่สุดของพลเมืองต่อความรุนแรง ก็คือการปฏิเสธไม่รับรู้และการเพิกเฉย ทุกวันนี้ คนในสังคมเม็กซิกันส่วนใหญ่กำลังปฏิเสธ ไม่รับรู้เหตุการณ์ที่เรากำลังเผชิญ เราอยากใช้ชีวิตของเราไปตามปกติ แม้ว่าความจริงเราจะไม่ได้อยู่ในสถานการณ์ปกติแล้ว ชีวิตประจำวันในประเทศของเรา ตอนนี้อย่างน้อยก็ต้องเรียกว่า อยู่ในสถานการณ์ที่ไม่ปกติไปแล้ว เหมือนคนป่วยเป็นโรคร้าย หลอกตัวเองว่าแค่เป็นหวัด แล้วเดี๋ยวมันก็หายไปเอง เราอยากจะเชื่อว่าเม็กซิโกของเราแค่เป็นหวัด แต่มันไม่ใช่นะครับ เม็กซิโกกำลังเป็นมะเร็งแล้ว และถ้าเราไม่ทำอะไรสักอย่าง มะเร็งร้ายก็จะฆ่าประเทศของเราในที่สุด

เราต้องขับเคลื่อนสังคมเม็กซิกัน จากการปฏิเสธและการเพิกเฉย ไปสู่ระดับการตอบสนองของพลเมืองที่สูงขึ้น นั่นคือ การตระหนักถึงปัญหา ซึ่งจะนำมาซึ่งความกลัว เมื่อเราตระหนักถึงความรุนแรงของสถานการณ์ แต่ความกลัวก็ยังดีกว่าการไม่รู้สึกรู้สมอะไร เพราะความกลัวจะทำให้เราลุกขึ้นมาทำอะไรสักอย่าง คนจำนวนมากในเม็กซิโก ทุกวันนี้ก็กำลังกลัว เรารู้สึกกลัวกันมาก และเราก็แสดงพฤติกรรมบางอย่างอันเนื่องมาจากความกลัว ผมขอพูดหน่อยว่า การกระทำที่ขับเคลื่อนด้วยความกลัว มันเป็นปัญหาอย่างไร นี่เป็นการตอบสนองระดับที่สองนะครับ นั่นคือความกลัว

ลองนึกถึงถนนหนทางในเม็กซิโก มันไม่ปลอดภัยเพราะมีความรุนแรง คนก็เลยอยู่บ้าน คุณว่านั่นทำให้ท้องถนนปลอดภัยมากขึ้นหรือน้อยลง น้อยลงครับ! เพราะถนนยิ่งเปลี่ยวและไม่ปลอดภัยมากขึ้น เราก็เลยยิ่งเก็บตัวอยู่แต่ในบ้าน ซึ่งยิ่งทำให้ถนนเปลี่ยวและอันตรายมากขึ้นไปอีก และเราก็ยิ่งเก็บตัวอยู่ในบ้านยิ่งกว่าเดิม วงจรอุบาทนี้จะทำให้ในท้ายที่สุดประชากรทั้งหมด ก็จะติดอยู่ในบ้าน กลัวแทบตาย กลัวยิ่งกว่าตอนที่พวกเขาอยู่บนท้องถนนกันเยอะๆ เสียอีก เราต้องเผชิญหน้ากับความกลัวนี้ครับ เราต้องผลักดันสังคมเม็กซิโก และสมาชิกในสังคมที่มีการตอบสนองอยู่ในระดับนี้ ให้ก้าวไปสู่ระดับต่อไป นั่นคือการลงมือทำอะไรสักอย่าง

เราต้องเผชิญหน้ากับความกลัว และเอาท้องถนนของเรา เมืองของเรา ชุมชนของเราคืนมา สำหรับหลายๆ คน การลงมือคือการตอบโต้ด้วยความโกรธ เราเปลี่ยนจากกลัวเป็นโกรธแค้น บางคนบอกว่า "ทนไม่ไหวแล้ว ลุกขึ้นมาทำอะไรสักอย่างดีกว่า" ไม่นานมานี้ ตัวเลขที่ผมจะพูดนี้มันสะเทือนใจหน่อยนะครับ นั่นคือ มีเหตุรุมประชาทัณฑ์เกิดขึ้น 35 ครั้งแล้ว ในปี 2010 ที่ผ่านมา ในประเทศเม็กซิโก เมื่อก่อนนี้เหตุการณ์แบบนี้เกิดขึ้นแค่ปีละหนึ่งหรือสองกรณี ตอนนี้มันเกิดขึ้นราวอาทิตย์ละครั้ง นี่แสดงให้เห็นว่าสังคมเราสิ้นหวังแล้ว จึงได้ตั้งศาลเตี้ยขึ้นมาตัดสินและลงทัณฑ์กันเอง แต่เป็นที่น่าเสียดายว่า มันเป็นการกระทำที่ใช้ความรุนแรง แม้การลงมือทำอะไรบางอย่างจะดีกว่าไม่ทำอะไรเลย แต่การตอบสนองด้วยความรุนแรงแบบนี้ มีแต่จะซ่อนหรือแฝงความรุนแรงไว้ชั่วคราว ถ้าผมใช้ความรุนแรงกับคุณ แล้วคุณตอบโต้ด้วยความรุนแรง คุณก็เป็นส่วนหนึ่งของความรุนแรงด้วยเช่นกัน และคุณก็ทำได้เพียงแค่ระงับความรุนแรงของผมไว้ชั่วคราว

ดังนั้น การแสดงออกของประชาชนพลเมือง เป็นสิ่งสำคัญมาก แต่เราก็จำเป็นที่จะต้อง พาเขาก้าวข้ามระดับความโกรธแค้น และการตอบกลับด้วยความรุนแรง ไปสู่ระดับที่เหนือกว่านั้น นั่นคือการตอบสนองโดยไม่ใช้ความรุนแรง เป็นการตอบโต้โดยสันติและประสานกันอย่างเป็นระบบ ซึ่งไม่ได้หมายถึงการเป็นฝ่ายตั้งรับ มันหมายถึงการตอบโต้อย่างมุ่งมั่นมีประสิทธิภาพ แต่ไม่ใช้ความรุนแรง ในเม็กซิโกมีตัวอย่างของการตอบสนองแบบนี้แล้ว สองปีที่แล้ว ในเมือง Galena รัฐ Chihuahua คนในชุมชนแห่งหนึ่งถูกลักพาตัวไป เขาชื่อ Eric Le Barón พี่ชายของเขา Benjamín กับ Julián ประชุมร่วมกับคนในชุมชนทั้งหมด เพื่อคิดหาทางออกที่ดีที่สุด จะจ่ายค่าไถ่ดีไหม หรือจับอาวุธแล้วออกไปไล่ล่าพวกโจรลักพาตัว หรือขอความช่วยเหลือจากรัฐบาล

สุดท้าย Benjamín กับ Julián ตัดสินใจว่า สิ่งที่ดีที่สุดที่เขาทำได้ คือการรวบรวมคนในชุมชนแล้วร่วมมือกันทำอะไรสักอย่าง เขาทำอะไรกันน่ะเหรอครับ เขารวบรวมคนทั้งชุมชนในเมือง Le Barón พากันไปที่เมือง Chihuahua และเริ่มนั่งประท้วง ในสวนสาธารณะกลางเมือง พวกเขาสื่อสารไปยังพวกโจรลักพาตัวว่า "ถ้าอยากได้ค่าไถ่ก็ออกมาเอาไปสิ พวกเรารออยู่ตรงนี้แหละ" พวกเขานั่งรออยู่ตรงนั้น เจ็ดวันต่อมา Eric ก็ได้รับการปล่อยตัว และกลับบ้านได้ นี่คือตัวอย่างว่าสังคมที่ร่วมมือกันสามารถทำอะไรได้บ้าง เป็นสังคมที่ขับเคลื่อนอะไรบางอย่างได้

แน่นอนว่าพวกอาชญากรอาจจะตอบโต้ และในกรณีนี้ก็มีการตอบโต้กลับมาจริงๆ วันที่ 7 กรกฎาคม ปี 2009 Benjamín Le Barón ถูกฆาตกรรม แต่ Julián Le Barón ยังคงเดินหน้า ขับเคลื่อนมวลชนในรัฐ Chihuahua ต่อมาอีกมากกว่าหนึ่งปี ซึ่งตลอดเวลาปีกว่านั้น เขาก็รู้ว่าเขาถูกตั้งค่าหัว แต่เขาก็ยังคงสู้ต่อ เขายังจัดตั้งมวลชน ขับเคลื่อนมวลชน การกระทำที่กล้าหาญเหล่านี้เกิดขึ้นทั่วประเทศ ถ้ามีคนอย่าง Juliáns สักพันคนมาร่วมมือกัน เม็กซิโกคงแตกต่างไปจากวันนี้มาก คนเหล่านั้นก็มีอยู่ทั่วไป แค่รอให้เขายกมือขึ้นอาสา ผมเกิดในเม็กซิโก โตในเม็กซิโก และระหว่างนั้น ผมก็เรียนรู้ที่จะรักเม็กซิโก ผมคิดว่า ใครก็ตามที่ได้เข้ามาสัมผัสแผ่นดินนี้ ไม่ใช่แค่คนเม็กซิโก ย่อมเห็นด้วยกับผมว่ามันไม่ยากเลย ที่จะหลงรักเม็กซิโก

ผมเดินทางมาเยอะ ไม่มีที่ไหนเลยที่ผมเห็นความรักอันแรงกล้าอย่างที่คนเม็กซิกันมี ความศรัทธาที่เรามีต่อ ทีมฟุตบอลประจำชาติของเรา ความเสียสละทุ่มเทของเรา ในการช่วยเหลือเหยื่อพิบัติภัย เช่นเหตุแผ่นดินไหวเมื่อปี 1985 หรือเหตุการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นปีนี้ ความรู้สึกอันแรงกล้าเวลาเราร้องเพลงชาติ ตั้งแต่เรายังเป็นเด็ก เมื่อเราคิดว่ามีคนต่างชาติ ที่เป็นศัตรูมุ่งร้ายประเทศเรา เราร้องเพลง ด้วยหัวใจที่บริสุทธิ์เหมือนเด็กๆ "ทหารหาญในตัวลูกเม็กซิกันทุกคน" (เนื้อร้อง) ผมคิดว่าการสบประมาทที่รุนแรงที่สุด วิธีที่เลวร้ายที่สุดในการเหยียดหยามคนเม็กซิกัน ก็คือการดูถูกแม่ของพวกเรา แม่เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในชีวิต เม็กซิโกคือแม่ของเรา และวันนี้แม่กำลังร้องไห้เพราะลูกๆ เรากำลังเผชิญช่วงเวลาที่ตกต่ำที่สุด ในประวัติศาสตร์ยุคใหม่ของเรา แม่ของเรา ประเทศเม็กซิโก กำลังถูกล่วงเกินต่อหน้าต่อตาของเรา เราจะทำอย่างไรกันดีล่ะครับ Masiosare ศัตรูตัวร้ายอยู่ตรงนี้แล้ว ทหารหาญในตัวของลูกเม็กซิกันอยู่ที่ไหนครับ

มหาตมะ คานธี หนึ่งในนักต่อสู้ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์กล่าวว่า "จงเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เธออยากให้เกิดขึ้นในโลก" วันนี้เม็กซิโกกำลังต้องการคานธี เราต้องการคานธี เราต้องการหญิงชายที่รักประเทศเม็กซิโก และยินดีลุกขึ้นมาทำอะไรสักอย่าง ผมขอร้องให้ลูกเม็กซิกันทุกคน เข้าร่วมการเคลื่อนไหวนี้ นี่คือการขอร้อง เพื่อที่ทุกสิ่งทุกอย่างที่เรารักเกี่ยวกับเม็กซิโก งานเทศกาลต่างๆ ตลาด ร้านอาหารต่างๆ เหล้าเตอกิลา, วงดนตรี, และ เสียงดนตรี เทศกาล Posadas, El Grito, The Day of the Dead เมือง San Miguel ความสุข ความมีชีวิตชีวา การต่อสู้ และทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นความหมายของเม็กซิกัน จะไม่เลือนหายไปจากโลกนี้

เรากำลังเผชิญหน้ากับศัตรูที่มีพลังอำนาจมาก แต่พวกเรารวมกันก็มีจำนวนมากกว่าเยอะ พวกเขาอาจคร่าชีวิตคน อาจจะมีใครมาฆ่าผม หรือคุณ หรือไม่ก็คุณ แต่ไม่มีใครสามารถฆ่า จิตวิญญาณของคนเม็กซิกันได้ การรบสิ้นสุดแล้ว แต่เรายังต้องสู้ต่อไป 2000 ปีที่แล้ว กวีโรมันชื่อ Jovenal กล่าวประโยคที่ยังคงสะท้อนก้อง อยู่ในใจของคนสายเลือดเม็กซิกันทุกคน เขาพูดว่า "นับว่าเป็นบาปอันยิ่งใหญ่ หากใครเลือกการเอาชีวิตรอดมากกว่าศักดิ์ศรี และยอมสูญเสียสิ่งที่ทำให้ชีวิตมีค่าควรแก่การดำรงอยู่ เพียงเพื่อให้มีชีวิตอยู่รอดไปวันๆ" ขอบคุณครับ (เสียงปรบมือ)