เดม่อน โฮโรวิทช์: ปรัชญาในเรือนจำ

พบกับโทนี่ เขาเป็นนักเรียนของผม เขาอายุประมาณผมนี่แหละครับ และตอนนี้เขาถูกคุมขังอยู่ที่เรือนจำประจำรัฐซาน เควนทิน เมื่อโทนี่อายุ 16 ปี วันหนึ่ง ชั่วขณะหนึ่ง มันเป็นปืนของแม่ แค่ยิงขู่มันเท่านั้น มันเป็นพวกวัยรุ่นชอบความรุนแรง มันกรรโชกเงิน เราจะเอาเงินของมัน นั่นเป็นการสั่งสอนมัน และในวินาทีสุดท้าย ฉันคิดว่า "ทำสิ่งนี้ไม่ได้ นี่เป็นสิ่งที่ผิด" เพื่อนของฉันพูดว่า "เอาน่า ทำมันเถอะ" ฉันพูด "ทำสิ่งนี้กัน" และสามคำนี้เอง ที่โทนี่กำลังจะจดจำ เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นต่อมาที่เขารู้ คือเขาได้ยินเสียงลั่นดังปัง วัยรุ่นคนนั้นกองที่พื้น จมกองเลือด และนั่นคือการกระทำผิดฐานฆาตกรรม 25 เปอร์เซนต์อาจถูกตัดสินถึงชีวิต โอกาสถูกภาคทัณฑ์คือ 50 ถ้าคุณโชคดี และโทนี่ไม่ได้รู้สึกโชคดีสักเท่าไหร่

ดังนั้น เมื่อเราเจอกันในวิชาปรัชญาของผมในเรือนจำของเขา และผมพูดว่า "ในวิชานี้ เราจะอภิปรายเรื่องรากฐานของจริยธรรมกันนะครับ" โทนี่ขัดจังหวะผม "คุณกำลังจะสอนผมเรื่องความถูกผิดงั้นหรือ" ผมรู้ว่าอะไรผิด เพราะผมได้ทำผิดมาแล้ว ผมถูกบอกทุกวัน ด้วยทุกๆใบหน้าที่ผมเจอ ทุกๆผนังที่ผมเผชิญ ว่าผมผิด และถ้าผมออกจากที่นี่ไปได้ มันก็จะมีเครื่องหมายอยู่ที่ชื่อผมตลอดไป ว่าผมเป็นนักโทษ ผมถูกตีตรา "ผิด" แล้ว คุณกำลังจะบอกอะไรผมเกี่ยวกับสิ่งที่ถูกต้องและสิ่งที่ผิด?

ผมจึงบอกโทนี่ว่า "ขอโทษนะครับ แต่มันแย่กว่าที่คุณคิด คุณคิดว่าคุณรู้ว่าอะไรถูกอะไรผิดแลัวใช่ไหม ดังนั้น คุณบอกผมได้ไหมว่าอะไรคือสิ่งที่ผิด ไม่...อย่าแค่ยกตัวอย่างแก่ผมตัวอย่างเดียว ผมต้องการรู้เกี่ยวกับตัวความผิดพลาดเอง แนวคิคเกี่ยวกับความผิด อะไรคือแนวคิดนั้น อะไรทำให้บางสิ่งผิด เราจะรู้ได้อย่างไรว่าอะไรผิด บางทีคุณกับผมอาจจะเห็นไม่ตรงกัน บางทีเราคนใดคนนึงอาจจะผิดเกี่ยวกับความผิด บางทีอาจจะเป็นคุณ หรืออาจจะเป็นผม แต่เราไม่ได้มาที่นี่เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันนะครับ เพราะทุกคนล้วนมีความคิดเห็น เรามาที่เพื่อความรู้ครับ ศัตรูของพวกเราคือการไม่คิดอะไร นี่คือปรัชญา

และบางอย่างเปลี่ยนไปสำหรับโทนี่ "อาจจะเป็นผมที่ผิด ผมเหนื่อยกับการทำผิด ผมต้องการรู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ผิด ผมต้องการรู้สิ่งที่ผมรู้" สิ่งที่โทนี่เห็นในชั่วขณะนั้นคือ โครงการของปรัชญา โครงการที่เริ่มต้นในความสงสัย หรือสิ่งที่ คานท์ เรียกว่า "การยกย่องสรรเสริญและความกลัวเกรง ต่อท้องฟ้าที่เต็มไปด้วยดวงดาวเบื้องบนและกฎหมายศีลธรรมภายใน" อะไรที่สิ่งมีชีวิตอย่างพวกเราสามารถรู้เกี่ยวสิ่งเหล่านั้น? มันเป็นโครงการที่มักจะพาพวกเรากลับไปสู่เงื่อนไขของการดำรงอยู่ หรือสิ่งที่ไฮเดกเกอร์ เรียกว่า "สิ่งที่อยู่ที่นั่นมาโดยตลอด" มันเป็นโครงการของการตั้งคำถามว่าอะไรคือสิ่งที่เราเชื่อและทำไมเราจึงเชื่อสิ่งนั้น ซึ่งคือสิ่งที่โสกราตีส เรียกว่า "ชีวิตที่ได้รับการตรวจสอบ" โสกราตีส ผู้ซึ่งปราดเปรื่องพอที่จะรู้ว่าเขาไม่รู้อะไรเลย โสกราตีสตายในเรือนจำ แต่ปรัชญาของเขาไม่ถูกทำลาย

ดังนั้น โทนี่จึงเริ่มทำการบ้านของเขา เขาเรียนรู้ถึงเหตุผลต่างๆของเขา, สาเหตุและความสัมพันธ์ต่างๆของเขา, ตรรกะของเขา และการเข้าใจผิดต่างๆของเขา ผลลัพธ์ โทนี่ได้รับกล้ามเนื้อเชิงปรัชญา ร่างการของเขาอยู่ในเรือนจำ แต่จิตใจของเขาเป็นอิสระ โทนี่เรียนรู้เกี่ยวกับความยุ่งเหยิงเชิงภววิทยา ความกังวลเชิงญาณวิทยา ความคลุมเคลือเชิงศีลธรรม, ความไร้สาระเชิงอภิปรัชญา นั่นคือเพลโต, เดการ์ต, นิทเช่ และบิล คลินตัน

และเมื่อเขามอบรายงานของเขาแก่ผม ซึ่งเขากล่าวว่ากฎเกณฑ์ที่เด็ดขาด บางทีเป็นสิ่งที่เด็ดเดี่ยวเกินไป ที่จะจัดการกับกรณีพิพาทที่กระทบพวกเราในทุกๆวัน และท้าทายผมให้บอกเขาว่า ดังนั้นพวกเราถูกลงโทษจากความล้มเหลวเชิงศีลธรรมหรือไม่ ผมบอกว่า "ผมไม่รู้ พวกเรามาคิดเกี่ยวกับสิ่งนั้นกันเถอะ เพราะในขณะนี้ มันไม่มีเครื่องหมายใดๆหน้าชื่อของโทนี่อีกแล้ว มันมีเพียงแค่เราสองคนที่ยืนอยู่ตรงนี้ มันไม่ใช่ศาสตราจารย์กับนักโทษ มันเป็นเพียงจิตใจสองดวง ที่พร้อมที่จะปฎิบัติปรัชญา และผมบอกกับโทนี่ว่า "ทำสิ่งนี้กัน"

ขอบคุณครับ

เสียงปรบมือ