Luciane Walkowicz: Te zbulosh planete rreth yjeve te tjere

Sistemet Planetare jashte sistemit tone jane si qytete te largeta me drita qe pulsojne, por qe ne te rruget e te cilit ne nuk mund te ecim. Duke studiuar keto drita pulsuese, mund te mesojme se si yjet dhe planetet bashkeveprojne ne vete ekosistemin e tyre per te krijuar vend-banime qe jane te domosdoshem per jeten.

Ke kete pamje te vijes qiellore te Tokios, Une kam fshehur te dhena nga qendra me e re e kerkimit hapsinor Misioni Kepler A mund ta shihni ate? Ja ku po fillojme. Kjo eshte thjesht nje pjesez e vogel e qiellit qe Kepler vezhgon aty ku kerkon per planetet duke matur ndricimin e 150,000 yjeve, ne te njejten kohe, cdo gjysem ore, dhe shume preciz.

Dhe ate qe po kerkojme eshte nje dobesim i vogeli drites qe shkaktohet kur planeti kalon perpara njerit prej yjeve duke bllokuar pak nga drita qe vjen te ne. Per me pak se 2 vjet kerkimesh ne kemi gjetur mbi 1,200 sisteme te reja planetare rreth yjeve te tjere Qe tju jap nje perspektive, ne dy dekadat e meparshme te kerkimeve, njiheshin vetem rreth 400 perpara Keplerit.

Kur shikojme keto dobesime drite, ne mund te percaktojme nje numer gjerash. Ne fillim ne mund te percaktojme qe aty ka nje planet por gjithashtu dhe se sa i madhe eshte dhe se sa larg eshte nga ylli meme. Ajo distance eshte shume e rendesishme sepse na tregon sa shume drite merr planeti ne teresi. Kjo distance dhe kjo sasi sasi drite jane te rendesishme, sepse eshte sikur ti ose une jemi ulur rreth zjarrit. Ti do te rrish aq afer zjarrit qe te ngrohesh , por jo shume afer qe te arrish te digjesh.

Megjithate, ka me shume per te mesuar rreth ylllit te nje planeti sesa drita qe merr ne teresi. Dhe do t'ju tregoj pse. Ky eshte ylli jone. Ky eshte Dielli. Eshte ne drite te dukshme. Kjo eshte drita qe mund te shohesh me sy njerezor. Ju do te vereni qe duket si portreti i nje topi te verdhe-- si Dielli qe vizatonim kur ishim femije. Por ju do te vereni dicka tjeter, qe faqja e Diellit ka njolla. Keto njolla quhen njolla-djellore, dhe jane vetem nje tregues i fushes magnetike te diellit. Ato gjthashtu shkaktojne ndryshimin e ndricimit. Dhe mund ta masim kete shume, shume saktesisht me Kepler dhe te ndjekim efektet e tyre.

Megjithate, keto jane vetem maja e ajsbergut. Nqse ne do kishim sy me rreze UV ose X, ne do te shihnim efektet dinamike dhe dramatike te aktivitetit te fushes magnetike te Diellit--- kjo gje qe ndodh edhe tek yjet e tjere. Vetem mendoni, madje edhe kur moti eshte me re, kete lloj evente jane duke ndodhur ne qiell siper teje gjate gjithe kohes. Keshtu qe kur duam te dime nqse nje planet eshte i banueshem, dhe mund te jete i besueshem per jetesen, ne duam te dime jo vetem sesa drite merr dhe sa i ngrohte eshte, por ne duam motin hapsinor qe ka -- kete energji te larte rrezatuese, te rrezeve UV dhe X qe jane krijuar nga ylli i tij ne te cilen ai zhytet.

Pra, nuk mund te shikojme tek planetet e yjeve te tjere ne menyre kaq te detajuar si tek planetet e sistemit tone djellor. Po ju tregoj ketu Venusin, Token, dhe Marsin -- tre planetet ne sistemin tone diellor qe jane afersisht ne te njejten mase, por vetem njeri nga te cilet eshte i mire per te jetuar. Por cfare mund te bejme ne kete kohe eshte ta masim driten nga yjet tona dhe te studiojme marrdhenien midis planeteve dhe yjeve meme per te zbuluar cilet nga planetet jane te mundshem te kene jete ne univers.

Kepler nuk gjen dot nje planet rreth cdo ylli te vetem qe shikon . Por cdo matje qe ben eshte e cmueshme, sepse na thote dicka mbi maredhenien midis yjeve dhe planeteve, dhe se si eshte vertete drita e yllit qe krijon kushtet per formimin e jetes ne univers. Ndersa telescopi Kepler, nje instrument qe vezhgon, jemi ne, jeta , qe kerkojme.

Falemderit .

( Duartrokitje )