Justin Hall-Tipping: Çlirimi i energjisë nga rrjeti elektrik

Pse nuk i zgjidhim dot këto probleme? Dimë se çfarë janë. Gjithmonë duket se diçka na ndal. Pse? Më kujtohet 15 Marsi i 2000-shit. Ajsbergu B15 u shkëput nga akullnaja Ross. Në gazeta u tha "gjithçka qe pjesë e një procesi normal." Pak më poshtë në artikull thuhej "normalisht, një humbje si kjo do të zëvendësohej nga akullnaja për 50-100 vjetë." Po e njëjta fjalë, "normale," kish dy kuptime të ndryshme, thuajse të kundërta.

Nëse hipim sipër ajsbergut jashtë kësaj salle, sot, do të ndeshim diçka më tepër se 300 metra të lartë, 122 km të gjatë, 27 kilometra të gjerë, dhe që peshon 2Gt. Më vjen keq, por nuk ka asgjë normale te kjo. Dhe jam i mendimit se kjo mënyrë e vështrimit të botës që përdorim ne njerëzit, përmes syzeve të normales, është një nga forcat që na pengon në gjetjen e zgjidhjeve të njëmendta. Vetëm 90 ditë pas kësaj, erdhi ndoshta zbulimi më i madh i shekullit të kaluar. Analizimi për herë të parë i gjenomës njerëzore. Ky është kodi që ka secila prej 50 trilionë qelizave tona ai që na bën çka jemi dhe cilët jemi. Dhe nëse marrim nga ky kod copën që i korrespondon një qelize dhe e hapim, na del një metër e gjatë, dy nanometra i trashë. Dy nanometra janë sa trashësia e 20 atomeve.

Dhe thashë me vete, po sikur përgjigja e disa prej problemeve tona më të mprehta të gjendet në objektet më të vogla, ku diferenca mes asaj çka është me vlerë dhe asaj që nuk ka vlerë vjen thjesht nga shtimi ose heqja e pak atomeve? Dhe, po sikur të mund të arrinim kontroll të përpiktë mbi thelbin e energjisë, elektronin? Kështu që zura të bredh botën për të gjetur shkencëtarët më të mirë dhe më të ndritur Kjo mundësi m'u dha në universitete, zbulimet kolektive të të cilave jepnin shansin të mbërrinim ku donim, dhe krijuam kështu një kompani për t'u marrë me idetë e tyre të jashtëzakonshme.

Gjashtë vjetë e gjysmë më vonë, njëqind e tetëdhjetë kërkues realizuan në laborator disa punë të mahnitshme, dhe sot do t'ju njoh me tre prej tyre, që tregojnë se mund ta ndalim zjarrin që i kemi vënë planetit tonë dhe në vend të tij, mund të prodhojmë krejt energjinë që na duhet mu aty ku jemi, pa ndotje, pa rrezik, dhe me kosto të lirë. Sillni në mendje hapësirën te e cila kalojmë pjesën më të madhe të kohës. Një sasi e jashtëzakonshme energjie vjen te ne nga Dielli. Na pëlqen drita që hyn në dhomë, por gjatë verës, gjithë nxehtësia hyn në dhomën që përpiqemi ta mbajmë të freskët. Në dimër, ndodh saktësisht e kundërta. Përpiqemi të ngrohim hapësirën ku gjendemi, pasi e gjithë nxehtësia humbet nëpërmjet dritares.

A nuk do të ishte vërtet bukur nëse dritarja të mund të na e kthente nxehtësinë mbrapsht në dhomë, kur na duhet, ose ta shtynte tej para se të hynte, në rastin tjetër? Një nga materialet që mund ta bëjë këtë është një element i vyer, karboni, që pas këtij reaksioni të mahnitshëm ka ndërrua trajtë, kur grafiti goditet nga një avull, dhe kur karboni i avulluar kondensohet, kondensohet në një formë tjetër: një rrjetë e bërë rul. Por ky karbon në trajtë rrjete, i quajtur nanotub karboni, është njëqind mijë herë më i hollë se sa gjerësia e një fije flokut tuaj. Është njëmijë herë më përçues se sa bakri. Si ka mundësi? Kur punohet në shkallë nanoskopike gjërat duken dhe sillen ndryshe. Ju e mendoni karbonin si të zi. Në fakt, karboni nanoskopik është i tejdukshëm dhe i epshëm. Dhe kur është në këtë formë, nëse e kombinojmë me një polimer dhe e ngjisim në dritaren tuaj, kur është në gjendje të ngjyrosur, e pasqyron mbrapsht krejt nxehtësinë dhe dritën, dhe kur është në gjendje të zbardhur lejon kalimin e krejt dritës dhe nxehtësisë kjo vlen për çdo kombinim mes këtyre dy gjendjeve. Për t'i ndryshuar gjendjen, meqë ra fjala, nevojiten dy volt gjatë një milisekonde. Dhe po ia ndryshuat gjendjen, ashtu qëndron, deri sa t'ia ndryshoni gjendjen sërish.

Teksa punonim për këtë zbulim të pabesueshëm në Universitetin e Floridës, na thanë të shkonim pak më tej për të vizituar një tjetër shkencëtar, që po merrej me diçka vërtet të pabesueshme. Përfytyroni sikur të mos na duhej të bazoheshim në dritën artificiale për gjithçka natën. Shikimi natën na nevojitet, apo jo? Kjo jua lejon ta kryeni. Është një nanomaterial, dy nanomateriale në fakt, një zbulues dhe një krijues figure. Gjerësia e tij gjithsej është 600 herë me e vogël se sa gjerësia e një shifre dhjetore. Ky mbledh krejt rrezet infra të kuqe të errësirës, i shndërron në një elektron në hapësirën mes dy filmave të hollë, dhe ju lejon të përftoni një figurë të cilën mund ta shihni. Funksionimin e kësaj po e tregoj për herë të parë këtu, për publikun e TED-it. Së pari do t'ju tregoj mbi tejdukshmërinë. Tejdukshmëria është kyçi. Flasim për një film përmes të cilit mund të shihni. Mandej do të fik dritat. Dhe mund të shihni, tej një filmi të hollë, me qartësi të pabesueshme.

Ndërsa merreshim me këtë, papritmas na erdh në mendje: u merrka rrezatimi infra i kuq, valë pra, dhe u shndërroka në elektrone. Po sikur ta kombinonim me këtë? Papritmas energjinë e shndërruat në një elektron në një sipërfaqe plastike të cilën mund ta ngjisni te dritarja juaj. Dhe ngaqë kjo është e epshme, mund të vihet mbi çfarëdo sipërfaqe. Centrali elektrik i së ardhmes nuk është më central elektrik. Folëm për prodhimin dhe përdorimin. Duhet folur dhe për depozitim të energjisë, dhe për fat të keq gjëja më e mirë që përdorim ende është diçka që u shpik këtu e 150 vjetë më parë në Francë, bateria me acid plumbi. Më e mira, po të shihet raporti shpenzime - energji të depozituar.

Duke e ditur se nuk kemi ndërmend të mbushim bodrumin me të tilla që të depozitojmë energji, shkuam te një grup në Universitetin e Teksasit në Dallas, dhe u treguam këtë skicë. Qemë për një darkë, jashtë aeroportit të Dallas/Fort Worth-it. I pyetëm, "A na e bëni dot këtë?" Dhe këta shkencëtarë, në vend të qesëndisjes, thanë, "Po." Dhe ajo çka bënë qe eBox-i. EBox-i vë në provë nanomateriale të reja për ta parkuar jashtë një elektron, për ta mbajtur atje deri kur t'ju duhet, dhe mandej të jetë në gjendje ta emetojë. Aftësia për ta bërë këtë përkthehet si mundësi prodhimi të energjisë pa ndotje, efektshmërisht dhe me kosto të ulët, aty ku jam. Energjinë time. Dhe po më teproi, mund t'ia dërgoj të shndërruar dritares, si energji, dritë, dhe ta rrezatoj, në vijë të drejtë, për te ju. Dhe për këtë nuk më duhet rrjet elektrik ndërmjet nesh.

Rrjeti i së ardhmes nuk është më rrjet, dhe energjia, energjia e efektshme dhe pa ndotje, një ditë do të jetë falas. Po u bë dhe kjo, i vjen radha gurit të fundit, që është uji. Secili prej nesh, përditë, ka nevojë për tetë gota nga ky, se jemi qenie njerëzore. Kur të na mbarohet uji, siç po ndodh në disa pjesë të botës dhe së afërmi në të tjera pjesë të botës, do të na duhet ta përftojmë nga deti, kjo kërkon ngritjen e fabrikave të shkripëzimit. Për të cilat do të na duhet të shpenzojmë 19 trilion dollarë. Këto lypin edhe një sasi marramendëse energjie. Në fakt, funksionimi i pompave për prodhimin e ujit do të kërkojë dyfishin e rezervave botërore të naftës. Thjesht, nuk do të ndjekim atë rrugë. Në një botë me energji të çliruar dhe të transmetueshme lehtë dhe lirë, mund të marrim çfarëdo ujrash, kudo qofshim dhe ta përdorim për çfarëdo që na duhet.

Jam i lumtur që punoj me shkencëtarë të ndritur dhe të sjellshëm sa nuk besohet, jo më të sjellshëm se sa mjaft njerëz në botë, por që kanë një vështrim magjik mbi botën. Dhe jam i lumtur kur shoh zbulimet e tyre të marrin rrugën nga laboratori drejt botës. Kjo në rastin tim mori shumë kohë. 18 vjetë më parë, pashë një foto në një gazetë. Qe bërë nga Kevin Carter që pat shkuar në Sudan për të dokumentuar urinë e atjeshme. Që prej asaj kohe, këtë foto e mbaj përditë me vete. Tregon një vajzë të vogël që po vdes nga etja. Kjo është e gabuar, sipas çfarëdo standardi. Thjesht është gabim. Mund të bëjmë gjëra më të mira se kjo. Duhet të bëjmë gjëra më të mira se kaq.

Dhe kurdo që shkoj diku te dikush që thotë, "E dini çfarë, po merreni me diçka shumë të zorshme. S'ka për t'u bërë ndonjëherë. Nuk keni aq para sa duhen. Nuk keni kohë të mjaftueshme. Ka gjëra të tjera shumë më interesante," U them, "Pa provo t'ia thuash asaj këto." Këtë e them me vete. Atyre thjesht u them "faleminderit," dhe vazhdoj me tjetrin. Ja pse duhet t'i zgjidhim problemet tona, dhe e di përgjigjen: të jemi në gjendje të arrijmë kontroll të përpiktë mbi një nga njësitë përbërëse të natyrës, brumin e jetës: mbi atë elektronin e thjeshtë.

Faleminderit.

(Duartrokitje)