JR: Nje vit nga fillimi i ndryshimit te botes

12 vjete më parë, une isha ne rruge duke shkruar emrin tim per te thene, "Une ekzistoj". Pastaj fillova t'u beja foto njerezve per t'i ngjitur ato ne rruge per te thene, " Ata ekzistojne." Nga periferia e Parisit tek muri i Israelit dhe Palestines, çatitë e Kenisë deri tek favelat e Rios, leter dhe ngjites -- aq e thjeshte.

Une bera nje pyetje vitin e kaluar: A mundet arti ta ndryshoje boten? Me lejoni t'u tregoj, ne termat e te ndryshuarit te botes ka pasur shume konkurrence kete vit sepse pranvera Arabike eshte ende duke u shperndare, Eurozona eshte shembur -- çfare tjeter? Levizja "Occupy" gjeti zerin, dhe une ende duhet te flas Anglisht rregullisht. Keshtu, ka pasur shume ndryshime.

Kur shpreha deshiren time ne TED vitin e kaluar, thashe, shiko, une do te ndryshoj konceptin tim. Ti do ti besh fotografite. Do te mi dergosh mua. Une do t'i printoj dhe do t'i dergoj perseri te ti. Pastaj ti do t'i ngjisesh aty ku ka kuptim per ty per te shprehur ate qe do te thuash.

Ky eshte projekti Inside Out. 100 mije postera jane printuar kete vit. Keto jane llojet e posterave, me lejoni te ju tregoj. Dhe ne vazhdojme te dergojme me shume çdo dite. Kjo eshte madhesia. Vetem nje cope letre e thjeshte me pak ngjyre ne te. Kjo ishte nga Haiti.

Kur une nisa deshiren time vitin e kaluar, qindra njerez u ngriten dhe thane se deshironin te na ndimojne. Por une thashe se duhet te jete vetem sipas kushte te mia: pa kredite, pa llogo, pa sponzorime. Nje jave me vone, njerez te mrekullushem ishin aty gati te punojne dhe te fuqizojne njerezit ne bote qe deshironim ta ndryshonin boten. Keta jane njerezit per te cilet dua te flas sot.

Dy jave pas fjalimit tim, ne Tunizi, qindra potrete ishin bere. Dhe ate ngjiten mbi secilin portret te diktatorit fotografite e veta. Boom! Kjo ndodhi. Slimi dhe shoket e tij shkuan perreth vendit dhe ngjiten qindra fotografi kudo per te treguar diversitetin e vendit. Ata vertete e bene Inside Out projekt te vetin. Ajo fotografi ishte ngjitur ne statcionin e policise, dhe çfare shikoni ne toke jane leternjoftimet e gjithe fotografive te njerzeve te ndjekur nga policia.

Rusia. Çad deshironte te luftone kunder homofobise ne Rusi. Ai shkoi me shoket e tij para çdo ambasade Ruse ne Evrope dhe qendruan atje me fotografite per te thene, "Ne kemi te drejta." Ata perdoren projektin Inside Out si platforme proteste.

Karachi, Pakistan. Sharmeen eshte aktualisht ketu. Ajo organizoi nje aksion TED-i atje dhe vendosi te gjitha fytyrat e papara te qytetit ne muret e qytetie te saj. Dhe une dua te falenderoj ate sot.

Dakota veriore. Standing Rock Nation. ne kete ishull Turtle, fise nga Dakota Lakota deshironin te tregonin se Amerikanet vendas jane ende ketu. Gjenerata e shtate eshte ende duke luftuar per te drejtat e tyre. Ai ngjiti portrete gjithandej "rezervacionit" te tij. Edhe ai eshte ketu sot. Sa here qe gjej nje mur ne New York, une i perdori fotografite e tij per te perhapur projektin.

Juarez: Keni degjuar per kufirin -- nje nga kufijtë me te rrezikshem ne bote. Monika ka bere mijera portrete me grupin e fotografeve dhe kane mbuluar gjithe kufirin. A e dini sa duhet per ta bere kete? Njerez, energji, ta bejne ngjitesin, ta organizojne grupin. Ka qene e mrekullueshme.

Per derisa ne Iran ne te njejtin kohe Abololo--- natyrisht nje nofke-- ka ngjitur nje fytyre te vetme te nje gruaje per te treguar rezistence kunder qeverise. Nuk kam nevoje t'ua sqaroj ju se çfare rreziku ka marre ai per ate aksion.

Ka perplot projekteve te shkollave. 20 perqind e posterave qe kemi marre jane nga shkollat. Edukimi eshte esencial. Femijet vetem bejne fotografi ne klase, mesuesi i merr ato, dhe i ngjesin ato ne shkolle. Ketu ata madje morren edhe ndihmen e nje zjarrfiksi. Duhet te kete madje me shume shkolla qe bejne kete lloj projekti.

Natyrisht ne deshironim te ktheheshim Izrael dhe Palestinë. Keshtu ne shkuam atje me kamion. Ky eshte kamioni yne. Shkon prapa ne kamion, bene potografine tende, 30 sekonda me vone e merr nga njera ane, dhe je gati. Mijera njerez i perdorin ato dhe secili nga ata nenshkruan per zgjidhjen paqesore mes dy shteteve dhe pastaj ecin ne rruge. Ky eshte marshimi, marshimi i 450,000 njerezve -- ne fillim te shtatorit. Ata te gjithe mbanin fotot e tyre per te shprehurqendrimin e tyre. Ne anen tjeter, njerit kishin mbeshtjellur rruget, ndertesat. Ishim kudo. Prandaj, mos me thoni se njerezit nuk jane te gatshem per paqe.

Keto projekte morren mijera aksione brenda nje viti, duke bere qindra mijra njerez te merrnin pjese, duke pasur miliona shikues. Ky eshte projekti me i madh ne boten globale te artit qe eshte duke ndodhur.

Keshtu te kthehemi tek pyetja, "A mundet arti ta ndryshoje boten?" Ndoshta jo brenda nje viti. Ky eshte fillimi. Por ndoshta duhet ta ndryshojme pyetjen. A mundet arti te ndryshoje jetet e njerezve? Nga çfare kam pare kete vit, po. Dhe e dini çfare? Eshte vetem fillimi. Le ta ndryshojme boten se bashku. Faleminderit.

(Duartrokitje)