Jonas Gahr Store: Ne mbrojte te dialogut

Midis gjithe problemeve me deficite ne luftojme me te sotmen-- ne kryesisht mendojme per financa dhe ekonomi-- per te cilat shqetsohemi me shume eshte deficiti i dialogu politike-- aftesia jone per te adresuar konflikte moderne ashtu sic ato jane, për të shkuar tek burimi dhe per te kuptuar lojtaret kyç dhe te merremi me ta. Ne te cilet jemi diplomat, ne jemi trajnuar te mirremi me konfliktet ndermjet shteteve dhe ceshtjeve ndermjet shteteve. Dhe une mund t'u them se agjenda jone eshte e mbushur. Eshte tregti, eshte çarmatim, eshte mardhenie e kalimit te kufirit.

Por gjendja eshte duke ndryshuar, dhe ne jemi duke pare se jane lojtar te ri kryesor duke ardhur ne skene. Ne lirshem i thrrasim ata"grupe." Ata mund te perfaqesojne realitete shoqerore, religjioze, poltike, ekonomike, ushtarake. Dhe ne luftojme se si te merremi me ata. Rregullat e angazhimit: si te flasim, kur te flasim, dhe si te mirremi me ta.

Me lerni t'ju tregoj nje sllajd ketu i cili ilustron karakteret e konflikteve qe nga 1946 deri me sot. Ju e shihni te gjelberten eshte nje konflikt tradicional ndershtetror, ato te cilat ne i lexonim. E kuqja edhte konflikt modern, konfliktet ndermjet shteteve. Keto jane tersisht ndryshe, dhe ato jane jashte zoterimit te diplomacise moderne. Dhe thelbi i ketyre aktoreve kryesor jane grupet te cilet perfaqsojne interese te ndryshme mbrenda shteteve. Dhe menyra si ata mirren me konfliktete e tyre shpejt shperndahet ne shtete tjera. Pra ne njefare menyre, eshte puna e te gjitheve.

Tjeter njohuri qe e kemi pare gjate ketyre viteve, viteve te fundit, eshte se shume pak te ketyre konflikteve ndershteterore mund te zgjidhen nga ana ushtarake. Ato do të duhen të trajtohen me mjete ushtarake, por ato nuk mund te zgjidhen me mjete ushtarake. Ato kane nevoje per zgjidhje politike. Dhe ne, per kete, kemi nje problem, sepse ata larguan diplomacine tradicionale. Dhe ne kemi ndermjet shteteve nje ngurrim per te bere marreveshje me ata. Plus, gjate dekades se fundit, keni qene ne forme ku marreveshjet me grupet ishin konceptualisht dhe politikisht te rrezikshme. Pas 9/11, ju ose ishte me ne ose kunder nesh. Ishte zi ose bardhe. Dhe grupet shume shpesh etiketohen si terrorist. Dhe kush dp te fliste me terrorista? Perendimi, sic une do ta shikoja, vjen nga e ajo dekade dobësuar, sepse ne nuk e kemi kuptuar grupin. Pra ne kaluam me shume kohe duke u fokusuar pse ne nuk duhet te flasim me te tjeret sesa te zbulojme si ne flasim me te tjeret.

Tani une nuk jam naiv. Ju nuk mund te flisni me te gjithe gjithe kohen. Dhe ka momente qe ju duhet te ecni. Dhe ndonjehere intervenimi ushtarak eshte i nevojshem. Une besoj se Libia ishte e nevojshme dhe se intervenimi ushtarak ne Afganistan gjithashtu ishte i nevojshem. Dhe vendi im mbeshtetet ne kete siguri nepermes aleances ushtarake, kjo eshte e qarte. Por ne akoma kemi nje deficit te madh qe kane ite bejne ne te kuptuarit e konfliktit modern.

Le te kthehemi tek Afganistani. 10 vite pas atij intervenimi ushtarak, ai vend eshte larg nga siguria. Situata per te qene i sinqerte, eshte shume serioze. Tani perseri, ushtria eshte e nevojshme, por ushtria nuk eshte zgjidhje e prolemit. Kur erdha per te paren here ne Afganistan ne 2005 si minister i jashtem, Une takova komandantin e ISAF, trupat internacional, Dhe ai me tha qe, "Kjo mund te fitohet ushtarakisht, minister. Ne vetem duhet te kembngulim." Tani kater COM ISAF ne degjojme nje mesazh te ndryshem: "Kjo nuk mund te fitohet ushtarakisht. Ne kemi nevoje per presence ushtarake, por ne kemi nevoje te levizim ne politike. Ne vetem mund ta zgjidhim kete nepermjet zgjidhjes politike. Dhe nuk jemi ne te cilet do ta zgjidhin kete; Afganet duhet ta zgjidhin ate." Por pastaj ata kane nevoje per nje proces tjter pollitike sesa ato qe atyre i'u ishind dhene ne 2001, 2002. Ata kane nevoje per nje proces gjitheperfshires ku struktura e vertete e kesaj shoqerie te komplikuar mund te mirret me ceshtjet e tyre.

Te gjithe duket qe po pajtohen me ate. Ishte shume e diskutueshene per te thene trem kater, pese vite me pare. Tani te gjithe pajtohen. Por tani, pasi ne pergaditemi te flasim, ne kuptojme sa pak dime. Sepse ne nuk kemi folur. Ne nuk e kuptuam cka ishte duke ndodhur. Komisioni Nderkombtar i Kryqit te Kuc, ICRC, eshte duke folur me te gjithe, dhe eshte duke bere keshtu sepse eshte neutral. Dhe kjo eshte nje arsye pse ajo organizate ndoshta eshte lojtari me i informuar per te kuptuar konfliktin modern-- sepse ata flasin.

Qellimi im eshte se ju nuk duhet te jeni neutral per te folur. Dhe ju nuk duhet te pajtoheni kur ju te uleni me anen tjeter. Dhe ju gjithmone mund te ecni. Por nese nuk flisni, ju nuk mund te angazhoni pjesen tjeter. Dhe pjesa tjeter ne te cilen ju do te angazhoheni eshte ajo me te cilen ju thellesisht nuk pajtoheni. Kryeministri Rabin tha kur ai u angazhua ne procesin e Oslos, "Ju nuk beni paqe me shoket tuaj, ju beni paqe me armiqet tuaj." Eshte e veshtirem por eshte e nevojshme.

Me lerni te shkoj nje hap me tutje. Ky eshte Sheshi Tahrir. Nje revulucion eshte duke ndodhur. Pranvera Arabe eshte duke shkuar be vejshte dhe eshte duke u zhvendosur ne dimer. Do te zgjas per nje kohe shume, shume te gjate. Dhe kush e di se si do ye quhet ne fund. Ky nuk eshte qellimi. Qellimi eshte se ne ndoshta jemi duke e pare, per te paren here ne historine e botes Arabe, nje revulucion nga poshte- lart-- revulucioni i njerezve. Grupet shoqerore jane duke u marr ne rruge. Dhe ne e zbuluam ne Perendim se ne dime shume pak rreth asaj se cka eshte duke ndoshur. Sepse ne kurre nuk flasim me njerez ne keto vende. Shumica e qeverive ndoqen urdherat e liderve autoritar per te qendruar larg nga keto grupe te ndryshme, sepse ata ishin terrorist. Pra, tani ata jane duke u shfaqur neper rruge dhe ne e pershendesim revulucionin demokratik, ne e gjetem sa pak ne dime.

Per momentin, diskutimi vazhdon, " A duhet te flasim me Vllazerin Muslimane? A duhet te flasim me Hamas? Nese ne flasim per ta, ne mund t'i legjitimojme ata." Une mendoj se kjo eshte gabim Nese flisni ne menyren e duhur, ju e beni shume te qarte se te folurit nuk eshte pajtushmeri. Dhe si mund ti tregojme Vllezerve Musliman, sic duhet, se ata duhet te respektojne te drejtat e minoriteteve, nese ne nuk i pranojme te drejtat e shumices? Pershkak se ata mund te jene shumice. Si mund te ikim duke pasur nje standard te dyfishte, nese ne ne kohen e njejte predikojme per demokraci dhe ne te njejten kohe nuk duam te bejme marreveshje me grupet te cilet jane perfaqesues? Si do te jemi bashkebisedues? Tani diplomatet e mi jane te mesuar te flasin me gjithe keta grupe. Por te folurit mund te behet ne menyra te ndryshme. Ne bejme nje dallim ndermjet te folurit nga nje nivel diplomatik dhe te folurit nga nje nivel poltik. Tani te folurit mund te shoqerohet me ndihme ose pa ndihme. Te folurit mund te shoqerohet me perfshirje dhe jo perfshirje.

Eshte nje liste e madhe me menyrat se di duhet te mirreni me kete. Keshtu nese ne refuzojme te flasim me keto grupe te reja qe do te dominojne ne lajme ne vitet qe po vine, ne do te dergojme me tej radikalizmin, une besoj. Ne do të bëjmë rrugën nga aktivitetet e dhunshme në politikë me veshtire per te udhetuar. Dhe nese ne nuk mund te ja demonstrojme ketyre grupeve se nese ju levzini ne drejtim te demokracise nese ju levizni drejt marrjes pjese ne standardet e civilizuara dhe moderne ndermjet shteteve, jane disa shperblime ne anen tjeter. Paradoksi ketu eshte se dekada e fundit ndoshta ishte dekada e humbur per te bere perparim ne kete.

Dhe paradoksi eshte se dekada para dekades se fusnit ishte shume premtuese-- dhe per nje arsye kryesore. Dhe arsyeja eshte cka ndodhi ne Afriken Jugore: Nelson Mandela. Kur Mandela doli nga burgu pas 27 viteve te roberise, nese ai i'u kishte treguar njerezve te tij, " Eshte koha t'i kapim armet, eshte koha te luftojme," ai do e ndiqej. Dhe une mendoj se komuniteti nderkombtar do te thoshte,"Koxha e drejte. Eshte e drejta e tyre per te luftuar." Tani sic ju e dini, Mandela nuk e ka bere ate. Ne kujtimet e tij, "Long Road To Freedom." ai shkroi se ai mbijetoj pergjate ketyre viteve te roberise sepse ai gjithmone vendosi te shikonte ne tiranin e tij gjithashtu duke qene nje qenie humane, gjithashtu duke qene nje qenie njerezore. Pra ai angazhoj nje proces poltike te dialogut, jo si strategji e dobesise, por si strategji e fortesise. Dhe ai anganzhoj te folurit thellesisht duke i vendosur disa nga ceshtjet më me hile permes te vertetes dhe procesit te pajtimit ku njerezit erdhen dhe folen. Tani shoket e Afikes Jugore do te dine se ajo ishte shume e dhimbshme.

Pra cka mund te dime nga e gjithe kjo? Dialogu nuk eshte i lehte-- jo ndermjet individeve, jo ndermjet grupeve, jo ndermjet qeverive-- por eshte shume e nevojshme. Nëse ne do të merren me konfliktin poltike zgjidhjen e konflikteve, nese do te kuptojne keto grupe te reja te cilet jane dyje ardhur nga poshte- lart, mbeshtetur nga teknologjia, e cila eshte gatshme per te gjithe, ne diplomatet nuk mun te ulemi ne kankete duke besuar se ne jemi duke bere mardhenie ndershtetrore. Ne duhet te lidhemi me keto ndryshime te thella.

Dhe per cka me te vertete eshte dialogu ? Kur une hy ne dialog, Une me te vertete shpresoj se ana tjeter do ti kap pikat e mendimit tim, qe do te le pershtyje ne ta opinionet e mia dhe aftesit e mija. Une nuk mund ta beje ate perderisa une i dergoj sinjalet se une do te jem i hapur te degjoj sinjalet e anes tjeter. Ne kemi nevoje per me shume trajnime se si ta bejme ate dhe shume me shume praktike se si kjo mund ta shty perpara zgjidhjen e problemit. Ne e dime nga eksperincat tona personale se eshte e lehet ndonjehere vetem te ecim, dhe ndonjehere juve ju duhet te luftoni. Dhe unë nuk do të thoja se është gjë e gabuar në të gjitha rrethanat. Nganjehere ju duhet te. Por ajo strategji rrale ju dergon shume larg. Alternativa eshte nje strategji e bashkpunimit dhe dialogur parimor. Dhe une besoj se ne duhet ta forcojme kete arritje ne diplomacine moderne, jo vetem ndermjet shteteve, por gjithashtu mbrenda shteteve.

Ne jemi duke i pare disa shenja te reja. Ne kurre nuk do ti kishim bere Konventa kunder minave tokesore anti-personel dhe konventë që ndalon municionetthërrmuese vec nese ne kemi bere diplomaci ndryshe, duke u angazhuar me shoqerine civile. Krejt papritmas, NGO jo vetem qe ishin duke qendruar ne rruge, me parrulat e tyre, por ata ishin duke i marre ata ne negociata, pjeserisht sepse ata perfaqsonin viktimat e ketyre armeve, Dhe ata sollen njohrine e tyre. Dhe ishte nje bashkeveprim ndermjet diplomacise dhe fuqise se ardhshme poshte- lart. Ky ndoshta eshte elementi i pare i ndryshimit. N ete ardhmen, une besoj ne duhet te nxjerrim shembuj nga keto ilustrime te ndryshme, jo te kemi diplomaci e cila eshte e shkeputur nga njerezit dhe shoqeria civile.

Dhe ne gjithashtu duhet te shkojme pertej diplomacise tradicionale tek ceshtjet mbijetuese te koherave tona, ndryshimi i mjedisit. Si do te zgjidhim ndryshimin e mjedisit nepermjet negociatave, perderisa ne jemi ne gjendje te bejme shoqeri civile dhe njerez, jo pjese e problemit, por pjese e zgjidhjes? Kjo do të kërkojë një proces gjithëpërfshirës të diplomacisë shume ndryshe prej asaj qe ne jemi duke e praktikuar sot si ne jemi të nisej për raunde të reja të negociatave të vështira klimatike, por kur ne levzim drejt dicka e cila duhet te jete shume me shume përgjatë një mobilizim të gjerë. Eshte thelbesore te kuptojme, une besoj pershkak te teknologjise dhe pershkak te globalizimit, shoqerite nga poshte-lart.

Ne si diplomat kemi nevoje te dime per kapitalin shoqeror te komuniteteve. Cka eshte ajo qe i ben njerezit te besojne ne njerin tjetrin, jo vetem ndermjet shteteve, por gjithashtu mbrenda shteteve? Cila eshte ligjshmeria e diplomacise, e zgjidhjes qe ne si diplomat sajojme nese ata nuk mund te reflektojne dhe kuptojne nga keto forca me te gjera te shoqerive qe ne tani shume lirshem i qujame grupe?

Gjeja e mire eshte se ne nuk jemi te pafuqishem. Ne kurr nuk kemi qene si shume menyra te komunikimit, menyra te te qenurit i kyqur, menyra per te arritur menyra te perfshirjes. Kutia diplomatike faktikisht eshte e mbushur me vegla te ndryshme qe ne mund ti perdorimin per te forcuar komunikimin tone. Por porblemi eshte se ne jem duke ardhur nje nje dekade ku ne kishim frike per te prekur ate. Tani, une shpresoj, ne vitet ne vijme, ne te jemi ne gjendje te demonstrojme nepermjet disa shembujve konkret qe frika eshte duke y larguar dhe qe ne mund marrim huxim nga ajo aleance me shoqeri civile ne vende te ndryshme te mbeshtesim zgjidhjen e problemit te tyre ndermjet Afganeve, mbrenda popullit Palestinez, ndermjet njerezve te Palestines dhe Izraelit.

Dhe pasi ne perpiqemi te kuptojme kete levzije te gjere pertej bptes Arabe, ne nuk jemi te pafuqishem. Ne kemi nevoje te permirsojme aftesite e nevojshme, dhe ne kemi nevoje per guximin per t'i perdorur ato. Ne vendim tim, Une kam pare si keshilli i grupeve Islame dhe grupet Krishtere u bashkuan, jo si nje iniciative e qeverise, por ata u bashkuan ne iniciativene tyre per te zhvilluar kontaktin dhe dialogun ne kohera kur gjerat ishin jo shume tensionuese. Dhe kur tensioni u ngrit, ata tanime e kishim ate dialog, dhe kjo ishte një forcë për t'u marrë me çështje të ndryshme.

Shoqerite tona Perendimore e moderne jane me te nderlikuara se me pare, ne kete kohe te migrimit. Si do ta vendosim dhe ndertojme nje "Ne" te madhe te mirremi me ceshtjet tona nese nuk i permiresojme aftesite tona te komunikimit? Pra jane shume arsye, dhe per te gjitha keto arsye, kjo eshte koha dhe kjo eshte pse ne duhet te flasim.

Faleminderit per vemendjen tuaj.

(Duartokitje)