Honor Harger: Historia e universit në tinguj

Gjithësia, të gjithë e dimë se si duket. Kemi qenë te rrethuar me foto to gjithësisë gjatë tërë jetës, nga fotografitë spekulative të shkencës fiktive (SF) nga vizionet inspiruese te artistëve e deri te fotografitë gjithnjë e më të bukura të mundësuara nga teknologjia komplekse. Por ndërsa ne kemi jashtëzakonisht të gjallë kuptimin vizual te gjithësisë ne nuk kemi sens mbi ate se si tingëllon gjithësia.

Në të vërtetë, shumica e njerëzve e shoqerizojnë gjithesinë me heshtje. Por historia se si kemi filluar ta kuptojmë universin është po aq histori e të dëgjuarit sa edhe e të shikuarit. Por megjithate vështirë që ndokush nga ne e ka ndëgjuar ndonjëherë gjithësinë. Sa nga ju të mbledhur këtu mund ta përshkruani tingullin e një planeti të vetëm ose të një ylli? E në rast se ju jeni kujtuar ndonjëherë ja se si tingëllon dielli.

(Tingull statik) (Plasaritje) (Tingull statike) (Plasaritje)

Ky është planeti Jupiter.

(Plasaritje e butë)

Dhe kjo është sonda hulumtuese Cassini duke u rrotulluar nëpër unazat e akullta të planetit Saturn.

(Plasaritje)

Ky është një grumbull lartë i kondensuar i materieve neutrale duke u rrotulluar në universin e largët.

(Trokitje)

Pra, puna ime artistike është të dëgjoj zhurmën e çuditshme dhe të mrekullueshme të emituar nga objektet magjepse qiellore që krijojnë universin tonë. Dhe ju mund të pyetni, si e dimë ne se si tingëllojnë këto? Si mund ta tregojme dallimin në mes tingullit të diellit dhe tingullit të yllit pulsar? Pra, përgjegja është në shkencën e radio astronomisë Radio astronomët studiojnë radio valët nga gjithësia duke përdorur antena dhe recptore sensitive, që ju jepin informata të sakta se çka është një objekt astronomik dhe ku është në qiellin tonë të natës. Dhe njësoj sikurse signalet që ne i dërgojmë dhe i pranojmë nga Toka ne, mund ti konvertojmë këto transmetime ne tingull duke përdorur teknikën analoge. Prandaj është nëpërmes dëgjimit që ne do ti zbulojmë disa nga të fshehtat më të rëndësishme te universit -- shkallën e tyre, nga çka janë të krijuara si dhe sa të vjetra janë.

Sot, do të ju tregoj një tregim të shkurtër të historisë së universit nepermjet dëgjimit. Eshtë e përkufizuar në tri anekdota të shkurtëra, të cilat tregojnë se si takimet e rastësishme me zhurmat e çuditshme na jepin informatat më të rëndësishme që kemi mbi gjithësinë. Ky tregim nuk fillon me teleskopa të mëdhej e as me anije futuristike kozmike, por me një teknologji modeste dhe në fakt, mediumin që na e ka mundësu revolucionin në telekomunikim pjesë e të cilit ne jemi sot: telefonin.

Eshtë viti 1876, është qyteti i Boston-it dhe ky është Alexander Graham Bell i cili ka punuar me Thomas Watson në zbulimin e telefonit. Pjesa kryesore e paisjeve teknike të tyre ka qenë një tel 800 metra i gjatë që është hedhur mbi kulmet e çative të disa shtëpive në Boston. Teli përcillte signalet telefonike që më vonë do të bëjnë emrin Bell të njohur për të gjithë. Por sikur çdo tel i gjatë dhe i ngarkuar teli padashje shëndrohet në një antenë. Thomas Watson ka kaluar orë të tëra duke ndëgjuar plasaritje dhe klithje të çuditshme cicërrima dhe fishkëllima që aksidentalisht antena i ka zbuluar. Tash ju duhet të kujtoni, që kjo ka ndodh 10 vite para se Heinrich Hertz të vërtetoje ekzistencen e radio valëve 15 vite para qarkut të Nikola Tesla dhe 20 vjet para transmetimit të parë të bërë nga Marconi. Pra Thomas Watson nuk na ka dëgjuar ne. Ne nuk kemi pasur teknologji për të transmetuar.

Por, çka ishte pra kjo zhurmë e çuditshme? Watson në të vërtetë ishte duke dëgjuar transmetimet në një frekuencë shumë të ulët të shkaktuar nga natyra. Disa nga plasaritjet dhe kërcitjet ishin vetëtimat por fishkëllimat e frikshme dhe cicërrimat melodike kishin një origjinë shumë më ekzotike. Duke përdorur telefonin e parë, Watson, në fakt kishte telefonuar në qiell. Ashtu si ai kishte supozuar disa nga ato tinguj ishin shkaktuar nga aktivitetet në sipërfaqe të diellit. Ishin erërat solare në bashkëveprim me jonosferën tonë ato që ai dëgjonte -- fenomen që ne mund ta shohim në gjeresite ekstreme veriore dhe jugore të planetit tonë si aurora. Pra, duke shpikur teknologjinë që do të udhëheqe drejt revolucionit në telekomunikim Watson ka zbuluar që yjet në qendër të sistemit diellor emetojnë radio valë te fuqishme. Pa dashje, ai ishte njeriu i parë t'i regjistroje ato.

50 vjet me vonë teknologjia e Bell dhe Watson ka transformuar në tërësi komunikimin global. Por duke u nisur nga zgjajtja e një teli mbi kulmet e shtëpive në Boston deri te vendojsa e mijëra, e mijëra kilometrave me kabllo në shtratin e Oqeanit Atlantik nuk ishte gjë e lehtë. Dhe kështu para se Bell të kërkoje teknologji të reja për ta optimizuar revolucionin e tij Radio mund të dërgonte tinguj pa tela. Por mediumi ishte i zbehtë "plot humbje" kishte shumë zhurmë dhe interferencë. Prandaj, Bell punësoi një inxhinier për të studiuar zhurmën dhe për të tentuar të gjejë se nga vjen zhurma, në mënyre qe te ndertonte paisjen perfekte codec, që do ti eliminonte zhurmen, që të kenë mundësi të mendojnë të përdorin radion për qëllime të telefonisë.

Shumica e zhurmës që inxhinieri, Karl Jansky, ka hulumtuar kishte origjine te rëndomtë. Eshtë treguar të jenë vetëtimat ose burime të fuqisë elektrike. Por kishte edhe zhurmë te përhershme që Jansky e kishte identifikuar, dhe kjo si duket paraqitej në dëgjueset e radios katër minuta më herët çdo ditë. Tash, çdo astronom do të ju tregoje, se kjo është një shenjë e diçkaje që nuk e ka origjinën nga Toka. Jansky ka bërë një zbulim historik, që objektet qiellore mund të emetojnë radio valë sikur edhe rreze të dritës. Pesëdhjet vjet nga takimi i papritur i Watson me diellin, dhe nga përgjimi i kujdesëshëm i Jansky-s hyjme në një epokë të re të në eksplorimin e gjithësisë ne epokën e radio astronomisë. Në vitet e ardhëshme astronomët i lidhën antenat e tyre me altoparlante dhe mësuan për radio qiellin tonë, për Jupiterin dhe diellin, duke dëgjuar.

Le të kërcejme prap pak përpara. Eshtë viti 1964, dhe kthehemi prapa në laboratorin e Bell. Edhe një herë dy shkencëtarë kanë problem me zhurmën. Arno Penzias dhe Robert Wilson ishin duke e përdorur një antenë në formë brini në laboratorin Holmdel të Bell për të studiuar me një precizion të jashtëzakonshëm galaksinë tonë (Rrugën e Qumështit). Në të vërtetë ata ishin duke dëgjuar galaksinë në cilesine Hi-Fi. Por, kishte një pengese në at tingull. Një zhurmë misterioze dhe e vazhdueshme e pengonte hulumtimin e tyre. Kjo zhurmë ishte ne sferën e mikro valëve dhe dukej sikur po vinte njëkohësisht nga të gjitha anët. Tani kjo nuk kishte kuptim dhe si çdo inxhinier apo shkencëtar i arsyeshëm ata supozuan qe problemi duhet të jetë ne teknologji, duhet të jetë antena ajo që e shkakton këtë zhurmë. Kishte fole pëllumbash në antenë. Ndoshta pasi ta pastrojnë nga glasat e pëllumbave disku do të jetë prap i shfrytëzueshëm, dhe do të vazhdoje operimi normal.

Por, zhurma nuk u zhduk. Zhurma misterioze që Penzias dhe Wilson kishin dëgjuar ishte tingulli më i vjetër dhe më signifikant që është ndëgjuar ndonjëherë. Ishte rrezatimi kozmik i lënë pas nga lindja e universit. Kjo ishte dëshmia e parë eksperimentale që Big Bang ka ekzistuar dhe që universi ka lindur pikërisht në at moment diku rreth 14,7 miliard vjet më parë. Pra, tregimi ynë përfundon në fillim -- në fillimin e çdo gjëje, në Big Bang. Kjo është zhurma që Penzias dhe Wilson dëgjua -- tingulli më i lashtë që ju do të ndëgjoni ndonjëherë tingulli në sfond nga rrezatimi kozmik i mikrovalëve i lënë pas nga Big Bang.

(Tingull i lehtë)

Ju faleminderit.

(Duartrokitje)