Tungjatjeta. Unë jam Hasan. Jam artist. Zakonisht kur i them njerëzve që jam një artist, ata më shikojne mua dhe thonë , "A pikturon?" apo " cfaer lloj pune ben ti?" Shumicen e punës që unë bëj është vetem pak rreth metodologjisë së punës me mire se një disipline e vecantë apo një teknik specifike. Kështu që ajo qe unë jam i interesuar është zgjidhja e problemeve kreative. Para disa viteve pata një problem të vogel. Kështu që më lejoni t'ju njoh paksa me atë problem.
Filloj ketu. Dhe ky eshte Airoporti i Detroitit më 19 Qershor të 2002. Isha duke u kthyer nga SHBA prej një ekspozite përtej atlantikut. Dhe ndersa isha duke u kthyer, isha marrë nga një FBI, nga një agjent i FBI-së, më derguan në një dhome të vogël dhe më bene të gjitha llojet e pyetjeve -- "Ku ishe? Cfare ishte duke bërë? Me kë ishe duke folur? Përse ishe atje? Kush kishte paguar për udhetimin tuaj? -- të gjitha këto detaje të vogla. dhe fjalë për fjalë nga askund, një tjeter më pyeti "Ku ishe me 12 Shtator?" Dhe shumica prej nssh u pyeten, "Ku ishtit ju më 12 Shtator?" apo cfardo date për atë fakt, ishtë sikur, "Nuk e mbaj mend saktësisht, por mund ta vërtetoj për ty."
Kështu që nxora komjuterin tim të xhepit (PDA), dhe thashe, "Në rregull, te shikoj takimet e mia me 12 Shtator" Më 12 Shtator -- nga ora 10:00 e mëngjesit deri 10:30., pagova faturat e mbledhura. Nga 10:30 deri 12:00 u takova me Judith që ishte një nga studentet e pos-diplomuar në atë kohë. Nga 12:00 deri në 3:00, ligjerova në klasen time, 3:00 deri 6:00, ligjerova ne klasen e avancuar. "Ku ishe ne daten 11? " Ku ishe ne daten 10?" "Ku ishe me date 29? Po me 30?" "Ku ke qen më 5 Tetor?" Ne lexuam rreth 6 muajt e kalendarit tim. Nuk e besoj që ai mendonte se unë mund të kisha kaq detaje te regjistruara rreth vetes per ate qe kisha bere. Mire qe e kisha berë, sepse unë nuk dukem mirë në të portokalltë.
Kështu që më pyeti -- (Duartrokitje) "Pra, ne keto fatura qe ke paguar qeran, cfare kishe në to? Kjo ishte në Tampa, Florida, keshtu qe iu pergjigja "Rroba dimri të cilat nuk më duheshin në Florida. Mobilime të cilat nuk mund ti vendo në apartamentin tim të vogël. Vetem gjëra të zgjedhuar për shitje, sepse unë jam një mi i paketuar" Me shikonte më të vërtet i habitur dhe më tha "Pa eksplozivë?" (Qeshje) Kështu që u pergjigha " JO JO. shumë i sigurt që nuk kishte eksplozivë aty. Po te kishte patur ndonje, me siguri do te me ishte kujtuar." Ai akoma është paksa i habitur, mirepo unë besoj që cdonjeri që flet me mua për me teper se disa minuta e kupton se saktësisht unë nuk jam një rrezik i terrorizmit. Dhe kështu ne ishim ulur këtu, dhe madje pas një ore, një ore e gjysmë duke shkuar para mbrapa, ai tha, "Në rregull kam informacionin e duhur tani. Do ta transferoj tek zyra në Tampa. Ata janë ata të cilen e iniciuan këtë. Ata do te te kontaktojne ty, dhe ne do te kujdesemi per te." Une thashe, "Super."
Kështu që arrita në shtëpi dhe ra telefoni, një njëri prezantohet. Në të vërtete kjo është zyra e FBI-së në Tampa ku harxhova 6 muaj të jetes sime -- para dhe mbrapa, jo gjashtë muaj ne vazhdimesi. Meqë ra fjala, ju degjues e dini qe ne Shtetet e Bashkuara, nuk mund të bëni fotografi të ndërtesave federale, po Google mund ta bëj kete për ty. Kështu që degjuesve nga google, ju faliminderit. (Duartrokitje) Kështu që une harxhova shume kohe në këtë ndertes. Pyetje si: "A keni dëshmuar apo marre pjese në ndonje akt i cili ka qene i demshem per Shtetet e Bashkuara apo per ndonjë shtet të huaj?" Gjithashtu duhet marre parasysh edhe shteti në të cilin je tani kur je duke bërë këtë. Ne te vertete jeni balle per balle me dike i cili vendos jete apo vdekje. Apo pyetje si -- gjate poligrafit, i cili ishte si të përfundosh pas nëntë seancave të tyre --
njëra nga pyetjet e polografit ishte .. e para ishte "A është emri i juaj Hasan?" "Po." "A jemi ne në Florida? " "Po." "A është sot e Martë?" "Po" Sepse duhet të bazuar në Po ose Jo. Me pas, sigurisht, pyetja tjeter është: "A je pjesë e ndonje grupi i cili dëshiron të dëmtoj Shtetet e Bashkuara?" Unë punoj në universitet. (Qeshje) Kështu qe une reagova, "Ndoshta ju duhet të pyesni disa nga koleget e mi direkt." Por ata thane, "Në rregull, pervec kesaj që kemi biseduar, a jeni pjes e ndonje grupi i cili dëshiron të dëmtoj Shtetet e BAshkuara?" Une thashe, "Jo."
Kështu që në fund të gjashtë muajve dhe nëntë seancave të poligrafit ata thane, "Hey, cdo gjë është në rregull." Une ju pergjigja. Kjo ishte ajo që dëshiroja tju thoja që ne fillim. E di qe cdo gje është në rregull." Kështu që ato po me shikonin verte cuditëshem. Dhe thashe, "Djema unë udhëtoj shumë." Kjo është me FBI-në. Dhe une mendova, "Gjithcka qe na duhet është qe Alaska mos të marr memorandumin e fundit, dhe ja ku jemi qe nga fillimi." Dhe atje ishte një cështje e sinqert. Ishte sikur, "E di cfar, nëse keni ndonje problem, më thirr mua -- do të kujdesem për të".
Që atëher, përpara se të shkoj gjekundi, do ti telefonoj FBI-së. Do I them, "Shikoni djema, ky eshte vendi kut do te shkoj. Ky është fluturimi im. Fluturimi veri-perendimor i shtatë i cili vjen nga Seattle më 12 Mars " apo cfaredotjeter. Disa jave me vone, do ti telefonoj prap, ti tregoj. Nuk është se me thane për ta bër atë, por unë zgjodha për ta bër këtë. Vetem doja te thoja, "Hey djema. Mos mendoni se jam duke bëre ndonje film " (Qeshje) "Sdua që ju djema të mendoni se une jam duke ikur. Vetem qe ta dini. Duart përpjet." Kështu që une mbeta duke e bër këtë perseri.. Dhe thirrjet telefonike u kthyen në e-mail, dhe e-mailat u bëne të gjata dhe të gjata dhe më të gjata... me fotografi, me udhetime. Me pas do te bej një faqe interneti. Dhe ndërtova këtë që shihni. Më lejoni të shkoj këtu.
Kështu që unë e dizajnova në 2003. Kështu që ky udhëtim më tërhoqi në të gjitha momentet. Une shkruajta disa kode për telefonin tim. Në fakt, ajo qe vendosa është në rregull djema, dëshironi të më shikoni mua.. Po unë do te shikoj veten. Në rregull. Ju nuk keni nevoj të harxhoni energjit tuaja apo burimet. Do t'ju ndihmoj. Në proces, Fillova të mendoj se cfare tjeter mund të dine për mua? Ndoshta duan të dine numrat e të gjithe fluturimeve të mia, kështu që vendosa ti bëj online fluturimet që nga lindja. Kështu që mund ti shihni, Delta 1252 duke shkuar nga qyteti Kanas në Atlanta. Dhe me pas sic e shihni, këto jan disa nga ushqimet që kisha ngrëne në aeroplan. Kjo ishte në Delta 719 duke shkuar nga JFK për në San Francisko. E shef atë? Nuk do te më lene në aeroplan me atë, por do të ma japin ne avion. (Qeshje) Këto jan aeroportet në të cilat kam qene, sepse më pëlqejn aeroportet. Ky është Airoporti i Kendy-it, 19 Maj, e martë. Ky është Warsaw. Singapor. Sic mund ta shihni, është i boshatisur i tëri.
Këto imazhe jane marre me anonimitet të plot ne nje pike ku kushdo mund te jete. Por nëse i nderron referencat me të dhënat tjera, atëhere ju në parim po riluani rolin e agjentit të FBI-së duke i vëndosur të gjith së bashku. Dhe kur jeni në një situat ku ju duhet të sqaroni cdo moment të ekzistences suaj, ju jeni te vëndosur në një situat ku reagoni në një mënyre shum të ndryshme. Në kohen qe kjo po zhvillohej, gjëja e fundit në mendjen time ishte " projekti i artit". Nuk isha duke menduar, hey, une kam një punë te re këtu. Por pas të gjithe kësaj, pasi e kuptuam, pyeten cfar ka ndodhur? Dhe pas bashkimit të te gjithave së bashku, menyra per tu munduar per te gjetur se cfare kishte ndodhur mua u zhvillua në të gjithë këtë, dhe në fakt u bë ky projekt.
Pra këto jan tregimet të cilat i blejn -- disa nga to -- sepse ju nevojitet ta dinë. Ketu jam une duke u munduar të blej salce pate në Ranch 99 në Qytetin Daly të dielen, me 15 nentor. Në supermarketin Coreana duke blerë kimichi sepse më pëlqen kimchi. Dhe bleva disa gaforre për ti lëne rreth e rrotull, dhe disa supa tek Safeway në Emoryville. Dhe disa rroba gjithashtu. Detergjent për larje tek West Oakland -- East Oakland, më falni Dhe pastaj mora peshqirat në supermarketet Hong Kong në rrugen 18 të East Brunswick. Nëse shikoni ne historikun e llogaris sime bankare, faktikisht prej andej do te dali dicka, kështu që ju e dini, më 9 Maj, qe bleva 14.79$ benzin prej Safeway Vallejo.
Kështu që jo vetem se po e jap këtë informacion këtu dhe atje, por tani është edhe pjesa e trete, pjesa e trete e pavarur, banka ime, e cila e verifkon atë, por me saktesi unë isha atje në këtë kohë. Kështu që është një pike, dhe këto pika jan të lidhura si referenca. Dhe është një vend i cili mban verifikimet. Nganjëher me të vërtet janë blerje shum të vogla. Kështu që 34 cent shërbime për transaksionin nderkombëtar. Të gjitha këto jan të nxjerra direkt nga llogaria ime bankare, dhe gjithcka shfaqet menjëher.
Nganjëhere ka shumë informacione. Ky është saktësisht ku apartamenti ime i vjeter në San Francisko ishte. Dhe nganjëhere e kupton kete gje. Nganjëhere e merr këtë, vetem si një koridor i zbrazet në qytetin Salt Lake, te 22 Janarit. Mund t'ju them saktësisht se kush kam qen, ku isha, sepse kjo ishte cfare kam berë me FBI-në. Më është dashur t'ju tregoj atyre cdo detaj të vogel. Kam harxhuar shumë kohë në rruge. Ky është parkingu në Elko, Nevada jasht rruges 80 në ora 08:01 të mëngjesit më 19 Gusht. Kam shpenzuar gjithashtu shumë kohë duke furnizuar me karburant -- në stacionet e zbrazura të trenit. Kështu janë shumë baza të dhënavesh. Dhe jane qinda e mijra fotografi. Në fakt jan 46,000 fotografi per momentin në faqen time, dhe FBI-ja i ka pare te gjitha -- të pakten besoj se i kane parë të gjitha. Dhe ndonjehere nuk merr informacione per te gjitha, ti merr vetem këtë shtrat të zbrazur. Dhe ndonjehere merr vetem informacion tekstual dhe jo vizual. Kështu që merr dicka të ngjashme me këtë. Ky, me që ra fjala, është lokacioni im i preferuar i dyqanit sandwicit në Kaliforni -- Sandwvic Vietnames.
Kështu që jane kategorizime të ndryshme të ushqimeve të ngrëna jashte në stacione të zbrazuar të trenit, te pikave te karburantit. Keto jane disa prej ushqimeve të përgatituar nga unë nga shtëpia. Kështu që nga e dini se këto jane ushqime qe haen në shtëpi? Ne fakt e njejta pjat shfaqet për të disaten here rradhazi. Kështu që, ti duhet të bësh edhe ca pune detektivi këtu. Ndonjehere baza e të dhënave bëhet shumë specifike. Këto jan të gjitha tacos qe jane ngrene në qytetin e Meksikes afër stacionit të trenit me pesë deri më gjashtë korrik. Në 11:39 ishte kjo. Në 1:56 ishte kjo . Në 4:59 ishte kjo. Kështu që regjistrova jeten time në cdo moment. Në cdo moment bëra një fotografi.
Tani cdo gje është e mbaruar në Iphon-in tim, dhe e gjitha shkon drejt e në kompjuterin qendror, dhe kompjuteri im ka per te bere te gjithe punen dhe te kategorizoj gjërat dhe ti vendos të gjitha së bashku. Ato duhet ta dine se ku jam duke e bërë biznesin tim, sepse ato ju duhet te dine rreth biznesit tim. Kështu që me 4 dhjetor, shkova këtu. Dhe të Dielen, me 14 qershor të 2009 -- kjo ishte ores dy te pasdites në Skowhegan, Maine -- ky ishte apartmanti im. Keshtu që ajo qe jeni duke parë këtu është e gjitha pjese dhe copez e informacionit.
Nëse viziton faqen time, ka informacione te medha. Dhe faktikisht nuk është ndonje faqe shume e përshtatshme për ta përdorur. Eshtë pak a shume e papërshtatshme. Dhe njëra nga arsyet, gjithashtu pjese e te papërshtatshmes, është qe e gjitha eshte atje, por duhet vërtet të punosh permes saj. Kështu që une duke i vendosur të gjitha informacionet atje, ajo cfare po u'a them juve është ajo qe po ju a them të gjitheve. Por në kete perde zhurme të cilen jam duke e vendosur, në të vërtet une jetoj në një jetë shume private dhe anonime. Dhe në fakt ju dini shumë pak për jeten time. Dhe kështu kam arritur në përfundimin se menyra në të cilen ju e mbroni privatesin tuaj, praktikisht ne kohen ku gjithcka është e kataloguar dhe gjithcka është e arkivuar dhe e regjistruar, që do të thote se nuk ka nevoje të fshihen me informacionet.
Keshtu qe cfare bën kur cdogje është atje jashte? Duhet të marrim kontrollin mbi të. Dhe nëse ua jap këtë informacion direkt, është një lloj i ndryshem i identitetit sesa kur provon të gjesh dhe të mbledhesh pjese dhe copëza vete. The gjëja tjeter gjithashtu shumë interesante është fakti që agjensite e intelegjences -- dhe nuk ka rëndësi se kush janë ato -- të gjitha ato operojne në një industri ku artikulli i tyre kryesor është informacioni, ose informacioni i cili është i kufizuar. Dhe arsyeja që informacioni i tyre të kete ndonje vlerë është, sepse askush tjeter nuk ka akses per ate. Dhe unë duke e prerë atë në mes dhe duke ju a dhëne juve direkt, informacionin qe FBI-ja ka, e cila është e pa vlerë, ju që po e devaluoni monedhen tuaj. Unë e kuptoj atë, qe në nivelin individual, është simbolik i paster. Por nëse 300 milion njerëz në SHBA filluan ta bëjnë këtë, ne duhet të ri-dizajnojmë të gjithe sistemin e intelegjences që nga fillimi. Sepse thjeshte nuk do të bënte punë nese cdokush do të ndante cdogjë. Dhe ne jemi duke arrituar tek ajo.
Kur e fillova per here te pare kete projekt, njerezit më shikonin dhe më thonin, "Përse dëshiron ti tregosh cdokujt se cfaer po bene, se ku je?" Përse je duke postuar këto fotografi?" Kjo ishte koha kur njerëzit ishin duke tweet kudo dhe 750 milion njerëz ishin duke postuar statutin e tyre në mesenxher ose duke u pokuar. Kështu qe në një mënyre, jam i kenaqur që jam absulutisht i kompletuar. Akoma jam duke e berë këtë projekt, mirepo kjo është absulute, sepse të gjithe ne jemi duke e berë këtë. Kjo është dicka qe ne të gjithe e bejme perdite, nëse ne jemi duke e ditur apo jo . Kështu që ne jemi duke krijuar arkivin tone.
Disa nga shoket e mi gjithmone më thonin, "Hej ti je një paranojak. Përse je duke e berë këtë? Sepse askush nuk po te shikon. Askush nuk po të shqeteson ty" Kështu që njëra nga gjërat që une bej është qe une në fakt shikoj permes kompjuterit tim me kujdes. Sepse flitet per vëzhgim. Une shoh ate qe po me shikon mua. Dhe une arrij ne keto perfundime. Kështu që këto janë disa nga shembujt. Dhe vetem disa pjese dhe copëza, dhe mund te shihni disa prej tyre. E pastrova pak listen ne menyra që të mund ti shihni ato. Kështu që ju mund ta shihni qe sigurimi i mëmëdheut dëshiron të vij me --- Departamentin e sigurimit të mëmëdheut. Ju mund të shihni se Agjencia e sigurimit nacional dëshiron të vij. Në fakt unë jam duke u shperngulur shume pran tyre. Unë jetoj ne një lagje poshte tyre. Agjensia qendrore e intelegjences (CIA). Zyra ekzekutive e presidentit. Nuk jam shumë e sigurit përse shfaqen, por e bëjnë. Mendoj se atyre u pëlqen të shikojne art. Dhe jam i kënaqur që kemi këtë lloj arti të kësaj fushe.
Ju faliminderit shume. E vlerësoj këtë.
Bruno giussanni: Hasan, thjesht per kuriozitet. Ju thate "Tani cdogjë automatikisht shkon prej Iphon-it tuaj," mirepo në fakt ti ben fotografi dhe vendos informacionin. Kështu qe sa orë në dite të merr e gjithe kjo?
Ai: Në fakt asnjë. Nuk është me ndryshe sesa dergimi i një teksti. Nuk është me ndryshe sesa kontrollimi i e-mailit. Eshtë njëra prej këtyre gjërave që e bëjm mirë përpara se të bëjm njëren prej te siperpermendurave. Kështu që u bë vetem një ditë tjetër. Dua te them, kur ne përditësojm statutin tonë në mesenxher, ne ne të vërteet nuk mendojme sesa koh do të na harxhoj. Kështu që është vetem cështje e klikimit në telefonin tim disa herë, dërgoje, dhe me pas cdo gje eshte e mbaruar. Dhe gjithcka eshte e automatizuar per fundin tjeter.
BG: Në diten kur ti je në një vend ku nuk ka mbules të sinjalit, FBI cmendet ?
Ai: Epo shkon tek pika e fundit që unë isha. Kështu që arrin tek pika më e fundit e lokalizuar. Kështu që nese une jam në një udhetim 12 orësh, ju do të shihni piken e fundit prej airoportit prej të cilit jeni nisur.
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Pasi përfundoi aksidentalisht në listen e të kërkuarve, Hasan Elahi ishte këshilluar nga agjentet lokal të FBI-së që ti njoftonte ata kur të udhëtonte. Ai e bëri atë edhe më shumë.. jo më shumë por shumë më shumë.
When Hasan Elahi’s name was added (by mistake) to the US government’s watch list, he fought the assault on his privacy by turning his life inside-out for all the world to see. Full bio »
Translated into Albanian by Liridon Shala
Reviewed by Amantia Gjikondi
Comments? Please email the translators above.
21:05 Posted: Apr 2011
Views 387,681 | Comments 59
17:10 Posted: Jul 2007
Views 752,505 | Comments 137
15:44 Posted: Dec 2009
Views 267,300 | Comments 82
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.