David Bismark: Votimi elektronik pa manipulime

Pra ka pak gjëra që na bashkojnë ne njerëzve në të njejtën mënyre si votat. Ne kandidohemi në zgjedhje, ne votojmë në zgjedhje, ne i mbikqyrim ato . Demokracitë tona mbështetet në votime. Ne të gjithë e kuptojmë pse kemi zgjedhje, dhe ne të gjithë lëmë shtëpitë tona në të njejten ditë për te shukar për të votuar . Ne i gëzohemi mundësisë për t'u shprehur për të dhënë ndihmesën tonë për të vedosur të ardhmen e vendit. Ideja themelore është që politikaneve u ipet mandati për të folur për ne, e për të marrur vendime në emër tonë të cilat na prekin të gjithëve. Pa atë mandat, ata do te ishin të korruptuar .

Dhe për fat të keq, fuqia korrupton, dhe kështu që njerzit bëjnë shumëçka, për të marrë pushtetin dhe për të qëndruar në të, duke përfshire bërjen e gjërave të dëmshme gjatë procesit zgjedhor. E dini, që edhe nëse ideja e zgjedhjeve është e përkryer, udhëheqja e procesit zgjedhor në të gjithë vendin është një projekt i madh, dhe projektet e mëdha janë të ndërlikuara. Kurdo që të ketë zgjedhje, duket sikur gjithmonë diçka nuk shkon mirë. dikush mundohet të mashtrojë, ose diçka rastësisht shkon keq -- një kuti votimi mungon këtu, copa letrash jane lenë të varuara diku këtu.

Për të qenë të sigurtë që sa më pak gjëra që të jetë e mundur shkojnë keq, ne kemi te gjitha këto procedura rreth votimit. Kështu, për shembull. ti vjen tek qendra e votimit, dhe agjenti i qendrës së votimit të kerkon kartën identifikuese, përpara se të të jap fletënvotimin dhe të thotë të shkosh në vendin ku ti voton për të mbushur fletëvotimim. Kur të kthehsh, ti duhet ta hedhësh fletën në kutinë e votimit ku ajo përzihet me të gjitha fletëvotimet tjera, kështu që asnjeri nuk e di se si ti votove.

Ajo për çka unë dua që ju të mendoni për një moment është se çfarë ndodh pastaj, mbas hedhjes së votës në kutinë e votimit. Dhe shumica e njerëzve do të shkonin në shtëpitë e tyre duke u ndjerë të sigurtë që vota e tyre është numërar, sespe ata besojnë qe sistemi zgjedhor funksionon. Ata besojnë që punonjësitë e zgjedhjeve dhe vezhguesit e zgjedhjeve e bëjnë punën e tyre dhe e bëjnë atë korrektësisht. Kutitë e votimit shkojnë në vendin e numërimit. Ato hapen dhe fletëvotimet nxirren dhe numërohen në menyrë të lodhshme. Shumica nga ne duhet të kenë besim që kjo ndodh në menyrë korrekte për votën tonë, dhe ne të gjithë duhet të kemi besim që kjo ndodh në mëyrë korrekte edhe për të gjitha votat ne zgedhje. Pra ne duhet t'u besojmë një numri të madh njerëzish. Duhet t'u besojmë plot procedurave. Dhe në disa raste ne duhet t'u besojmë madje edhe kompjuterave. Pra imagjinoni qindra miliona votues që hedhin qindra miliona vota, të cilat duket numëruar të gjitha në mënyrë korrekte dhe plot gjëra që mund të shkojnë gabim duke shkaktuar të gjitha ato artikuj të pakëndshëm. Dhe ti s'mundesh përpos të ndihesh e lodhur nga ideja e përpjekjeve për t'i bërë zgjedhjet më mira .

Por në mesin e të gjithë ketyre shenjave te keqia, kërkuesit kanë marrë një hap mbrapa dhe kanë menduar se si mund ti tëjmë zgjedhjet ndryshe. Ata u tërhoqën dhe e shikuan situatën në përgjithësi. Dhe ajo është: zgjedhjet duhet të jenë të verifikueshme. Votuesit duket te jenë në gjendje të kontrollojnë që vota e tyre është numëruar korrektësisht, pa e zbuluar sekretin zgjedhor, që është shumë i rëndvsishem . Dhe kjo është pjesa e vështirë. Si ta bëjmë sistemin zgjedhor tërësisht të verifikueshëm, duke i mbajmtur votat tërësisht sekrete?

Mënrya që ne kemi gjetur është përdorë kompjuter, por nuk varet nga ata. Dhe sekreti është tek fletëvotimi. Dhe po t'i shikoni nga afër këto fletëvotime, do të vini re që lista e kandidatëve është në renditje të ndryshme në secilën nga to. Dhe kjo do të thotë, në qoftë se t'i i shënon përzgjedhjet e tua mbi njërën nga to dhe pastaj e heq listën e kandidatëve, Nuk do të jem në gjendje të tregojë nga ajo që ka ngelur se për çfare është vota jote. Dhe ne çdo fletëvotim ekziston kjo vlerë e kriptuar në formën e e një bardkodi 2D. në të djathtë. Një kriptim shumë i komplikuar po ndodh këtu por ajo që nuk është dhe e komplikuar është votimi me një nga këto fletëvotime. Pra ne mund t'i lëmë komjuterët të bëjnë gjithë këtë kriptografi për ne, dhe pastaj ne do ta përdorim fletëvotimin për verifikim.

Pra kjo është mënyra se si votoni. Ti do t'i merrësh një nga këto fletevotimet e rastësishme, dhe do të shkosh tek vendi i votimit, dhe i shënon zgjedhjet e tua, dhe ti e shkëtup drejt vendit që është gjysëm i shkëputshëm. Dhe e gris listën e kandidatëve. Dhe ajo copë që mbetë, ajo me shenjat që ke bërë, kjo është vota jote e koduar. Ti e lejon punonjësin e vendvotimit te skanojë votën tënde të koduar. Dhe për shkak që është e koduar, ajo mund të dorëzohet ,ruhet dhe të numërohet në qendër dhe të shfaqet në një faqe interneti që secili mund ta shohë, duke përfshirë edhe veten tënde. Kështu që ti e merr votën e koduar në shtëpi si faturë. Dhe mbas mbarimit të zgjedhjeve ti mund të kontrolllosh nëse vota jote është numëruar duke e krahasuar faturën tënde me votën në faqen e internetit. Dhe mbanjeni në mend që vota është e koduar që nga momenti që ti e lë kutinë e votimit, pra në qoftë se zyrtari i zgjedhjeve dëshrion të shoh se si ke votuar, ata nuk do të munden. Pra nëse qeveria dëshrion të dijë se për kë ke votuar, nuk do të munden. Asnjë thyes sitemi nuk mund të futet në sistem dhe të gjejë se si ke votuar. Asnjë thyes sistemi nuk mund të hyjë në sistem dhe ta ndryshojë votën tënde, sepse atëherë nuk do të korespodojë me faturën tënde . Votat nuk mund të humbasin, sepse atëherë ti nuk do ta gjesh tënden kur ta kërkosh atë.

Por magjia e zgjedhjeve nuk mbaron këtu. Përkundrazi ne duam ta bëjmë të gjithë procesin aq transparent sa që mediat dhe vëzhguesit ndërkombëtar dhe kushdo që dëshrion mund t'i shkarkojë të gjitha të dhënat e zgjedhjeve dhe t'i numëroj vetë. Ata mund të kontrollojnë që të gjitha votat janë numëruar saktësisht. Ata mund të verifikojnë që rezultati i shpallur i zgjedhjeve është i sakti. Dhe këto janë zgjedhjet nga populli, për popullin, pra faza e ardhshme për demokracitë tona janë zgjedhjet transparente dhe të verifikueshme.

Faleminderit.

(Duartrokitje)