Alex Tabarrok dhe ide qe tejkalojne kriza

Gjysma e parë e shekullit të njëzetë qe një shkatërrim absolut në çështjet njerëzore, një kataklizëm. Patëm Luftën e parë Botërore, Depresionin e Madh Luftën e dytë Botërore dhe ngritjen e kombeve komuniste. Secila nga këto forca e shpërbeu botën, e grisi në copëza, e ndau. U ngritën mure, mure politike, tregtare, mure transporti, komunikimi, perde të hekurta, që ndanë popuj dhe kombe.

Vetëm në gjysmën e dytë te shekullit XX filluam të dilnim nga këto abise. Muret tregtare filluan të rrënohen. Ja disa të dhëna mbi tarifat: Duke filluar tek 40%, dhe zbritur tek 5%. Globalizuam botën. Ç’do të thotë? Do të thotë se zgjeruam bashkëpunimin përtej kufijve kombëtarë. E bëmë botën më bashkëpunuese. Muret tregtare u rrëzuan. Në 1950 anija tipike mbante 5 mijë deri në 10 mijë ton në të mira. Sot një anije kontenier mund të mbajë 150 mijë ton. E aftë të funksionojë me një personel me numër më të vogël, dhe të shkarkohet më shpejt se kurrë. Muret në komunikim, s’është e nevojshme të shpjegoj, me internetin, erdhën duke u tretur. Dhe sigurisht perdet e hekurta, mure politike, patën të njëjtin fat.

E gjitha kjo ka qenë tronditëse për themelet e botës. Tregtia ka përparuar. Ja tek janë disa copëza të dhënash. Në 1990 Kina eksporton në Shtetet e Bashkuara - $15 miliardë. Në 2007, mbi $300 miliardë. Ndoshta, edhe më denje për tu vënë re, në fillimin e shekullit XXI, vërtet për herën e parë në historinë moderne, zhvillimi mori përmasa thuajse mbarë botërore. Pra, si përmendur më parë, Kina duke filluar nga 1978, rreth kohës kur Mao vdiq, zhvillohet 10% në vit. 1 vit, më pas 1 tjetër, e 1 tjetër thjesht e pabesueshme. Është pa precedent në historinë njerëzore që kaq shume njerëz të ngrihen prej një varfërie kaq të thellë, siç ndodhi në Kinë. Kina përben programin më të fuqishëm në botë kundër varfërisë gjatë tre 10 vjeçarëve të fundit. India, që filloi pak më pas po që në 1990 arrin zhvillim marramendës. Të ardhurat në atë kohë më pak se $1000 në vit. Dhe në 18 vitet që pasuan thuajse u trefishuan. Rritje ekonomike me 6% në vit. Thjesht e pabesueshme. Sot Afrika, Afrika Sub-Sahariane është zona e botës më rezistente ndaj zhvillimit. Dhe mund ta shohim tragjedinë afrikane në këto shtyllat e para këtu. Zhvillimi ishte negativ. Popullsia po bëhej më e varfër se ajo e 1 brezi më parë. Dhe ndonjëherë edhe se ajo e 2 brezash më parë. Por në fund të shekullit XX, fillim të shekullit XXI, u pa zhvillim në Afrikë. Mendoj, siç do të shihni, se ka arsye për optimizëm. Sepse besoj se ç'është më e mira, është ende duke ardhur. Pse?

Sot, në çastet kritike idetë e reja janë ato që sjellin zhvillim. Flas për produkte studimi dhe zhvillimi i të cilave kushton shumë, ndërsa prodhimi kushton pak. Më tepër se kurrë ndonjëherë, janë këto ide që i hapin shteg zhvillimit në çastet vendimtare. Idetë tani e kane këtë cilësi habitëse. Mendoj se Thomas Jefferson e shprehu bukur këtë. Ai tha, "Ai i cili merr një ide nga unë përfiton udhëzim për vete, pa pakësuar dijen time. Ashtu si ai që ndez qiririn tek i imi merr dritë pa më errësuar mua". Ose, për ta thëne disi ndryshe, një mollë ushqen një njeri, por një ide mund të ushqejë botën. Kjo s'është ndonjë gjë e re. Jo e re për njerëzit e TED sidomos. Praktikisht ky është modeli i TED. I ri është fakti që funksioni sa më i madh i ideve do t'i jap gaz ngjitjes ekonomike më shume se kurrë. Kjo përben një arsye pse tregtia dhe globalizmi janë edhe më të rëndësishme, më te fuqishme se kurrë, dhe do ta fuqizojnë ngjitjen më shume se kurrë.

Për ta shpjeguar do të shtroj një pyetje. Le ta zëmë se janë dy sëmundje. Njëra është e rrallë, tjetra e zakontë. Nëse të pa trajtuara, janë njëlloj të rrezikshme. Nëse do te zgjidhnit, nga cila do të vuanit? Nga e zakonta apo e rralla? E zakonta. E zakonta. Mendoj se ko është përgjigja e duhur. Pse? Sepse ka më shume mjekime për trajtimin e sëmundjeve të zakonta sesa për ato të rrallat. Arsye janë stimujt. Prodhimi i një mjekimi të ri ka të njëjtin çmim, pavarësisht nga numri i njerëzve që trajton 1000 apo 100 mijë, apo një milion njerëz. Nëse mjekimi trajton 1 milion ama, të ardhurat rriten. Pra është më stimuluese të prodhohen mjekime që trajtojnë më shume njerëz. Thëne ndryshe, tregje më të mëdha shpëtojnë jetë. Mjerimi vërtet dashka shoqëri.

Tani mendohuni për çfarë do them: Nëse Kina dhe India do të ishin të pasura sa USA tregu i mjekimeve për kancer do ishte 8 herë më i madh nga ç'është. S'kemi arritur ende atje, por do arrijmë. Ndërsa vende të tjera pasurohen kërkesa për këto farmaceutike do të rritet tmerrësisht. Kjo do të stimuloje kërkim dhe zhvillim në fushën shëndetësore nga e cila përfiton e gjithë bota. Tregje të mëdha stimulojnë prodhimin e ideve të ndryshme. Qoftë software, computer chip apo një dizajn i ri. Për atë pjesë të audiencës që i përket Hollywoodit, kjo është dhe arsyeja pse filmat aksion kanë më shumë buxhet se komeditë. Filmat aksion përkthehen më lehtë në gjuhë dhe kultura të tjera. Kështu, këta filma janë më të kërkuar në treg. Investuesit janë më zemërgjerë me ta dhe buxhetet janë më te larta.

Nëse një treg më i madh është më stimulues për të prodhuar ide si mund ta rrisim stimulin në maksimum? Duke pasur një treg botëror, duke globalizuar botën. Më pëlqen ta them kështu: një ide duhet komunikuar tek të tjerë kështu një ide i shërben 1 bote, 1 tregu. 1 ide, 1 botë, 1 treg. Si ndryshe mund të krijojmë ide të reja? Ja pra një arsye. Globalizëm, tregti Si ndryshe mund të krijojmë ide të reja? Më me shumë krijues idesh. Krijuesit e ideve kanë prirje nga më të ndryshmet. Artiste dhe inovatorë, njerëz që keni parë në këtë podium. Do fokusohem në shkencëtarë dhe inxhinierë Sepse kam të dhëna mbi ta, dhe unë me te dhënat merrem.

Sot më pak se 1/10 e 1% të popullsisë botërore janë shkencëtarë dhe inxhinierë. (Të qeshura) Shtetet e Bashkuara kanë udhëhequr në ide. Një fraksion i gjerë njerëzish të tillë janë në USA. Por USA po e humb këtë rol. Dhe për këtë jam mirënjohës. Është pozitive. Është fat që po udhëheqim me pak në ide sepse u bë shumë gjatë që ShBA, dhe një dorë shtetesh të tjera të zhvilluara, kanë mbajtur mbi shpatulla tërë peshën për të bërë kërkime dhe sjellë zhvillim. Mbani parasysh këtë që vijon: Nëse e tërë bota do të ishte e pasur sa ShBA është tani do të kishte 5 herë më shume shkencëtarë dhe inxhinierë për të dhënë kontribut me ide nga të cilat përfiton çdokush, në dispozicion të çdokujt. Më vjen ndër mend matematicieni i madh indian, Ramanujan. Sa Ramanujan ka sot në Indi duke punuar në fushë, që me zor arrijnë të ushqejnë vetveten, kur mund të ushqenin botën? Ende s'kemi arritur atje. Por do të ndodhë në këtë shekull. Ja cila është tragjedia e shekullit të fundit: nëse e mendoni popullsinë e botës si një kompjuter gjigand, procesorë në lidhje paralele atëherë ka qenë tragjike që miliarda procesorë kanë qenë offline. Por Kina po hyn online në këtë shekull. India po hyn online. Afrika po hyn online. Në këtë shekull do të shohim një Ajnshtajn në Afrikë.

Vetëm disa të dhëna. Kjo është Kina. 1996, më pak se 1 milion studentë fillojnë universitetin çdo vit. 2006, më shume se 5 milionë. Mendoni për domethënien e gjithë kësaj. Do të thotë se në të tërë përfitojmë kur një vend tjetër pasurohet. S'duhet të shqetësohemi nga pasurimi i vendeve të tjera. Është diçka që duhet ta mbështesim-- një Kinë e pasur, një Indi e pasur, një Afrikë e pasur. Na duhet një kërkesë më e lartë për idetë, ato tregjet e mëdha për të cilat fola më parë, një furnizim më i madh në ide për botën. Mund të shihni tashmë disa nga arsyet e optimizmit tim. Globalizimi po rrit kërkesën për ide, stimulin për të krijuar ide të reja. Investimet në edukim po rrisin sasinë e ideve të reja.

Në fakt, nëse konsideroni historinë e botës mund të shihni disa arsye për optimizëm. Duke nisur rreth fillimeve të njerëzimit deri në 1500, zero rritje ekonomike, asgjë. 1500-1800, mbase njëfarë zhvillimi. Por më pak në një shekull të tërë sesa zhvillimi që pritet të shihet sot vetëm në një vit. Vitet 1900 mbase 1%. Në shekullin XX pak më shume se 2%. Në shekullin XXI, mund të jetë lehtësisht 3.3 dhe ndoshta më shumë. Edhe me atë përqindje nga 2100 GDP- mesatarja e prodhimeve të përgjithshme vendase për frymë në botë do të jetë $200 mijë Dhe ky s'është GDP për frymë i SHBA që do jete mbi 1 milion Vetëm GDP botërore për fryme do të jetë $200 mijë. Nuk është shumë larg. Në s'e arrijmë dot. Por disa nga nipërit tanë ndoshta po. Do të thosha se ky është pak a shumë një parashikim modest. Në terma Kurzweliane është i zymtë. Në terma Kurzweliane jam një Eeyore i zhvillimit ekonomik. (Të qeshura)

Po përsa i përket problemeve? Krizave ekonomike? Le t'i hedhim një sy krizës së viteve '30. Ja tek është GDP për frymë nga 1900 në 1929. Imagjino të jesh një ekonomist në 1929, duke u munduar të parashikosh zhvillimin në të ardhmen e ShBA pa ditur se ekonomia shpejt do të merrte të tatëpjetën. Pa ditur se ishim duke hyrë në shkatërrimin ekonomik më katastrofik të shek. XX Ç'mund të parashikosh pa e ditur këtë? Nëse e bazon parashikimin në periudhën 1900- '29 parashikon diçka të ngjashme me këtë. Nëse je pak më optimist le te themi bazuar në zhvillimin e viteve '20, do thoshe këtë. Ç'ndodhi në te vërtetë? Morëm një të tatëpjetë dhe e morëm veten përsëri. Në fakt, në gjysmën e dytë të shek. XX zhvillimi qe më i madh se çdo parashikim bazuar në gjysmën e parë të shekullit. Pra zhvillimi mund të dalë edhe mbi diçka që i ngjan një krize të madhe.

Në rregull. Po tjetër? Nafta. Nafta. Ishte çështje e rëndësishme. Kur po shkruaja shënimet nafta ishte $0.88/ l. Dhe njerëzit kishin një pyetje: "Mos po e pi Kina frappene tonë?" (Të qeshura) Ka diçka të vërtetë këtu, në atë që kemi të bëjmë me një burim të shtershëm. Dhe zhvillimi në rritje do ta shtojë kërkesën për të. Por mendoj se nuk më duhet t'i shpjegoj audiencës se një çmim më i lartë i naftës s'është domosdoshmërish diçka negative. Për më tepër, siç e dinë të gjithë, e rëndësishme është energjia jo nafta. Çmime më te larta të naftës rezultojnë në stimuj më të lartë për investim në kërkim dhe zhvillim në fushën energjetike. Mund ta shihni këtë tek të dhënat. Kur çmimet e naftës ngrihen, numri i licencave për burime energjetike ngrihet. Bota pajiset më mirë për të tejkaluar një rritje në çmimin e naftës sot, se sa ndonjëherë në te shkuarën për shkak të asaj çka thashë. Një ide, një botë, një treg.

Pra jam optimist për aq kohë sa i qëndrojmë këtyre dy ideve: të vazhdojmë globalizimin e tregjeve botërore, të zgjerojmë bashkëpunimin përtej kufijve kombëtarë, dhe të investojmë në shkollim. ShBA kanë një rol veçanërisht të rëndësishëm në këtë pikë-- të vazhdojmë të globalizojmë sistemin tonë arsimor, të vazhdojmë ta mbajmë hapur sistemin për studentë nga mbarë bota sepse sistemi ynë shkollor është qiriri tek i cili studentet vijnë të ndezin qirinjtë e tyre. Mbani mend fjalët e Jefferson. "Kur ata vijnë dhe ndezin qirinjtë e tyre tek tanët ata marrin dritë, e në nuk errësohemi. Por Jefferson s'kishte plotësisht të drejtë apo jo? Sepse e vërteta është se kur ata ndezin qirinjtë tek tanët ka dy herë më shume dritë për këdo. Pra pikëpamja ime është optimizmi. Shpërndani idetë. Shpërndani dritën. Faleminderit (Duartrokitje)