Alex Steffen: E ardhmja e ndashme e qyteteve

Ndryshimi i klimes eshte tashme nje problem i veshtire, e po behet gjithnje e me i veshtire sepse po kuptojme qe duhet te bejme me shume. Kuptojme, ne fakt, qe ne qe jetojme ne boten e zhvilluar duhet te shtyjme me shume drejt eliminimit te tymrave. Nuk eshte ky subjekti i sotshem. Dhe, ndihemi pak te tronditur kur shohim realitetin e sotshem dhe rendesine e problemit qe perballemi. Kur perballohemi me probleme te veshtira, kemi tendencen te kerkojme pergjigje te thjeshta. Une mendoj qe kjo eshte ajo qe kemi bere me ndryshimin e klimes. Shohim se nga vijne tymrat -- ato vijne nga tubat e djegies, oxhaqet e keshtu me radhe, dhe themi ok, problemi eshte ato vijne nga karburantet e mbetura qe djegim, keshtu, pergjigjia duhet te jete te zevendesojme karburantet e mbetura me burime te pastra energjie. Dhe ndersa, natyrisht, na duhet energji e paster, ta themi ne kete menyre: eshte e mundur qe duke pare ndryshimin e klimes si nje problem te krijimit te energjise se paster, ne fakt, krijojme kushte per te mos e zgjidhur ate.

Dhe arsyeja eshte qe jetojme ne nje planet qe po urbanizohet shpejtesisht. Kjo s'duhet te jete e re per ne. Megjithate, eshte e veshtire ndonjehere te kujtosh shtrirjen e urbanizimit. Deri ne mes te shekullit, do te kemi rreth 8 miliard --ndoshta me shume-- njerez qe jetojne ne qytete ose me vajtje-ardhje ditore ne qytet. Do te behemi qenie jashtëzakonisht urbane. Per te furnizuar sasine e energjise qe do te duhej qe 8 miliard njerez te jetonin ne qytete te ngjashme, pak a shume me qytetet qe jetojme sot ne pjesen veriore te botes, na duhet te gjenerojme nje sasi tmerresisht te madhe energjie. Ka mundesi qe ne s'mund te prodhojme aq shume energji te paster. Pra, nese flasim seriozisht per te luftuar ndryshimin e klimes ne nje planet te urbanizuar, duhet te shohim diku tjeter per zgjidhje.

Zgjidhja, ne fakt, mund te jete me afer sesa mendojme, sepse qytetet qe ndertojme jane oportunitete. Cdo qytet percakton ne mase te gjere sasine e energjise se perdorur nga banoret e tij. Kemi prirjen te mendojme per perdorimin e energjise si aspekt te sjelljes -- une zgjedh te ndez driten -- por ne fakt, sasi shume te medha energjie qe perdorim jane te parapercaktuara nga tipi i komunitetit dhe qytetet ku jetojme. Nuk do tju tregoj shume grafike sot, por, fokusohuni tek kjo per nje moment, tregon shume per gjerat qe duhet te dime -- qe eshte, shume thjesht, qe, nese sheh, per shembull, transportimin, nje kategori kryesore per tymrat atmosferike, ka nje lidhje te drejtperdrejte ndermjet dendesise se qytetit dhe sasise se tymrave atmosferike qe shperndajne ne ajer banoret. Dhe raporti, natyrisht, eshte qe zonat me te dendura kane prirje te kene me pak tymra - qe s'eshte aq e veshtire te kuptohet.

Ne pergjithesi, ne zevendesojne gjate jetes, qasjen e gjerave qe duam. Futemi ne makine dhe udhetojme nga vendi ne vend. Perdorim mobilitetin qe te qasim nevojat. Por, kur jetojme ne komunitete me te dendura, papritur zbulojme qe i kemi afer gjerat qe na duhen. Dhe, ndersa udhetimi me i qendrueshem eshte ai qe ne radhe te pare s'ke nevoje ta besh, papritur, ne moment jeta jone behet me e qendrueshme. natyrisht, eshte e mundur, te rritesh dendesine e komuniteteve rreth nesh.

Disa vende po e bejne kete me rajonet eko te reja, duke zhvilluar komplet lagje te reja te qendrueshme, qe eshte pune e bukur nese arrin ta besh, por me te shumten e rasteve, ne fakt, ripunojme stofin urban qe kemi. Po flasim per gjera si zhvillimi mbushes: ndryshime te vogla inteligjente atje ku jane ndertesat, atje ku ndertojme. Pershtatja urbane: krijimi i llojeve te ndryshme te hapesirave dhe perdorimve ne vend te atyre qe jane aty. Po kuptojme gjithnje e me shume, qe s'na duhet bile te rrisim dendesine ne gjithe qytetin. Ajo qe kemi nevoje ehste nje dendesi mesatare qe rritet ne nje nivel te tille ku ne nuk perdorim makinat aq shume. Kjo mund te arrihet duke rritur shume densitetin ne pika specifike. Mund t'i imagjinoni si shtyllat e tendave qe rrisin densitetin e tere qytetit.

Dhe, kuptojme qe, kur bejme kete, mund te kemi disa vende qe jane vertet shume te dendura ndermjet nje teksture me te gjere vendesh qe jane ndoshta pak me komode dhe arrijme te njejtat rezultate. Mund te zbulojme qe ka vende qe jane vertet shume shume te dendura dhe akoma perdorin makinat, por realiteti eshte qe, gjeresisht shohim, se kur grupojme shume njerez ne kushtet e duhura ka nje efekt kapercyes, ku njerezit thjesht nuk perdorin me aq shume makinat, dhe gjithnje e me shume njerezit, nese rrethohen nga vende qe i bejne te ndihen mire, s'kerkojne ndihmen e makines. Kjo perfaqson nje kursim te madh energjie. sepse ajo qe del nga tubat e prapme eshte vetem fillimi me tymrat atmosferike te makinave. Kemi prodhimin e makines, shkaterrimin e makines, parkimin dhe autostradat, etj. Kur i eviton te gjitha keto sepse njerezit nuk i perdorin vertet, mund te reduktosh tymrat e transportit deri ne 90%.

Dhe njerezit po e perqafojne kete. Ne gjithe boten, po shohim gjithnje e me shume njerez te pershtatin jeten e kembesorit. Njerezit po thone qe po kalojne nga idea e shtepise enderr te lagjia enderr. Dhe kur i shton kesaj llojet e komunikimit qe fillojme te shohim, ajo qe zbulon eshte, ne fakt, hapesira akoma me mundshme. Disa nga keto jane qasja e transportimit. Kjo eshte harta e Mapnificent qe tregon, ne kete rast, sa larg mund te shkoj nga shtepia ne 30 minuta duke perdorur transportin publik. Nje pjese e saj perfshin ecjen ne kembe. Nuk eshte akoma perfekte. Ja hartat Google Walking. Une kerkova se si te te shkoj te Greater Ridgeway, dhe me sugjeroi te kaloja nga Guernesey. Me tha qe kesaj rruge ndoshta i mungojne trotuaret (Te qeshura) Por teknologjia po perparon, dhe kemi filluar te kroudsors kete navigim. Dhe sic e degjuam pak me pare, ne po mesojme si te fusim informacion ne objekte. Gjera qe s'kane asnjke tel po mesojme se si t'i perfshijme ne keto procese navigimi.

Nje pjese e asaj qe po zbulojme eshte qe ajo qe mendonim ishte pika kryesore e fabrikimit dhe konsumit, qe te kesh ca gjera, nuk eshte, ne fakt, menyra me e mire per te jetuar ne zonat e populluara dendur. Ajo qe po zbulojme eshte qasja ndaj funksionimit te gjerave. Shembulli im i preferuar eshte trapanoja. Kush ketu ka trapano elektrike? Ok. Edhe une kam nje. Trapano elektrik ne shtepi perdoret mesatarisht nga 6 dhe 20 minuta. ne gjithe jeten e vet. varet se ke pyet. Pse i blejme keto trapano qe kane kapacitet mijera ore pune, i perdorim nje ose dy here te hapim nje vrime ne mur dhe i harrojme. Qytetet tona, do t'ja le imagjinates suaj, jane grumbuj i ketyre kapaciteteve te teperta. Dhe ndersa ne perpiqemi te kuptojme menyra te reja per t'i perdorur keto kapacitete -- si gatimi ose skulpure ne akull apo te luftosh mafjen, ajo qe zbulojme eshte qe, ne realitet, t'i kthesh keto produkte ne sherbime¥ me qasje atehere kur na duhen, eshte nje sistem me inteligjent.

Dhe ne fakt, hapesira ne vetvete po kthehet ne sherbim. Po zbulojme qe njerezit mund te ndajne te njejtat hapesira, te beje gjera me hapesirat boshe. Ndertesat po behen grup sherbimesh. Kemi dizajne te reja qe na ndihmojne te marrim gjera mekanike ne te cilat shpenzonim energji -- si ngrohja, ftohja etj,-- dhe t'i kthejme ato ne gjera qe evitojne shpenzimin e energjise. Pra, ndricojme ndertesat me driten e dites. I ftohim me korrente ajri. I ngrohim me driten e diellit. Kur perdorim gjithe keto, ne fakt, zbulojme qe ne disa raste, perdorimi i energjise ne ndertesa bie deri ne 90 perqind. Kjo sjell nje efekt kapercyes qe e quaj heqje e ngrohesit. Shume thjesht, nese nje ndertese s'ka nevoje per ngrohes, kursen ne investimin fillestar. Keto gjera jane me te lira per tu ndertuar sesa alternativat e tyre.

Kur konsiderojme mundesine e uljes se perdorimit te ketyre produkteve, uljen e nevojes se transportimit, uljen e shpenzimit te energjise, ka shume te mira, por prape kemi harruar dicka. Nese do te kemi vertet qytete te qendrueshme, duhet te mendojme ne nje menyre pak me te ndryshme. Kjo eshte nje menyre. Kjo eshte fushata e Vankuver mbi se sa i gjelber eshte qyteti i tyre. Dhe shume njerez e kane perqafuar kete ide qe nje qytet i qendrueshem eshte i mbuluar me gjelberim. Pra kemi pamje te tilla. Kemi pamje te tilla. Ose te tilla.

Keto jane te gjitha projekte te bukura, por mungon nje pike esenciale, qe s'behet fjale per gjethet mbi toke, por per sistemin nen te. Per shembull, a e mbledhin ujin e shiut ne menyre qe te kursejme perdorimin e ujit? Uji konsumon shume energji. A perfshijne ndoshta infrastruktuen e gjelbert, qe te lejon te mbledhesh ujin qe del nga shtepite tona dhe ta pastrojme e filtrojme ate dhe ta perdorim per pemet ne rruge? A lidhen ekosistemet qe na rrethojne, per shembull, ato qe na lidhen me lumenjt dhe lejojne per restaurim? A lejojne polenizimin, rruget e polenizimit qe bletet dhe flutrat etj te kthehen neper qytetet tona? A i marrin plehrat qe mblidhen nga ushqimet, rrobat e keshtu me radhe, e i kthejne prape ne toke per te mbyllur karbonin -- e marrin karbonin nga ajri ne procesin e perdorimit te qyteteve?

Do tju sugjeroja qe te gjitha keto jo vetem qe jane te mundura, por ato po behen tashme, dhe eshte nje gje shume e mire. Sepse tani, ekonomia jone ne pergjithesi funksionon sic ka thene Paul Hawken, "duke vjedhur te ardhmen, e duke e shitur ne te tashmen dhe e quajme PBB". Dhe nese kemi 8 miliard apo 7 miliard, apo 6 miliard njerez, qe jetojne ne nje planet ku qytetet po vjedhin te ardhmen, ne pak kohe s'do kete te ardhme. Por, nese mendojme ndryshe, besoj, qe, ne realitet, mund te kemi qytete jo vetem pa tymra atmosferike, por qe kane mundesi te pafundme po ashtu.

Falemderit.

(Duartrokitje)