Jacek Utko pyta, czy design może uratować gazety?

Gazety umierają z kilku powodów Czytelnicy nie chcą płacić za wczorajsze informacje a reklamodawcy idą za nimi Twój iPhone, twój laptop jest dużo poręczniejszy niż niedzielny New York Times I w końcu powinniśmy oszczędzać drzewa To wystarczy, aby pogrzebać każdą branżę Powinniśmy więc raczej zapytać, 'Czy coś w ogóle może uratować gazety'

Jest kilka scenariuszy dla gazety przyszłości Niektórzy mówią, że powinna być darmowa w formacie tabloidu, lub nawet mniejsza: A4 powinna być lokalna, robiona dla społeczności lub niszowa, dla mniejszych grup, jak biznes -- tylko wtedy już nie darmowa a bardzo droga powinna być napędzana przez opinie mniej wiadomości, więcej punktów widzenia I raczej będziemy ją czytać przy śniadaniu ponieważ póżniej słuchamy radia w samochodzie sprawdzamy maile w pracy, a wieczorem oglądamy tv Brzmi nieźle, ale tak możemy tylko zyskać na czasie Ponieważ na dłuższą mętę nie ma powodu, praktycznego powodu żeby gazety przetrwały

Więc co mamy robić? (Śmiech) Pozwólcie, że opowiem wam moją historię 20 lat temu, Bonnier, Szwedzki wydawca, zaczął zakładać gazety w dawnym bloku sowieckim Po kilku latach, miał kilka gazet w Środkowej i Wschodniej Europie Były one prowadzone przez niedoświadczone zespoły bez kultury wizualnej, bez budżetów na ilustracje. W wielu miejscach nawet nie było dyrektorów artystycznych. Zdecydowałem się być -- pracować dla nich jako dyrektor artystyczny. Przedtem byłem architektem, i moja babcia zapytała mnie raz, "Jak zarabiasz na życie?" Powiedziałem, "Projektuje gazety." "Co? Tam nie ma nic do projektowania. Same nudne litery" (Śmiech) I miała racje. Byłem bardzo sfrustrowany, aż do pewnego dnia.

Przyjechałem do Londynu, i zobaczyłem przedstawienie Cirque du Soleil. I doznałem olśnienia. Pomyślałem, "Ci ludzie wzieli jakąś okropną, podupadłą rozrywkę, i wznieśli ją na najwyższy możliwy poziom sztuki przedstawienia" Pomyślałem "Mój Boże, może mogę zrobić to samo z tymi nudnymi gazetami." I zrobiłem. Zaczeliśmy je przeprojektowywać, jedną za drugą. Pierwsza strona stała się naszą wizytówką. To był mój osobisty, intymny kanał do rozmowy z czytelnikami.

Nie będę wam opowiadał historii o współpracy w zespole. Moje podejście było bardzo egoistyczne. Chciałem dać moją artystyczną wypowiedź. moją interpretacje rzeczywistości. Chciałem robić plakaty, nie gazety. Nawet nie magazyny: plakaty. Eksperymentowaliśmy z typografią, z ilustracją, ze zdjęciami. I dobrze się bawiliśmy. Wkrótce zaczęło to przynosić efekty. W Polsce, nasze strony zostały nazwane "Okładką Roku" trzy razy pod rząd Inne przykłady, które tu widzicie są z Łotwy, Litwy, Estonii -- krajów Europy Środkowej.

Ale nie chodzi tylko o okładkę. Sekret w tym, że traktowaliśmy cała gazetę jak jedną całość, jedną kompozycje -- jak w muzyce. A muzyka ma swój rytm, raz szybciej, raz wolniej. I design jest odpowiedzialny za to doświadczenie. Kartkowanie stron, to doświadczenie czytelnika, i ja jestem odpowiedzialny za to doświadczenie. Traktowaliśmy dwie strony rozkładówki, jak jedną stronę, ponieważ czytelnicy tak je postrzegają.

Widzicie tu kilka rosyjskich przykładów, które dostały wiele nagród na największym konkursie infografiki w Hiszpanii. Ale prawdziwe wyróżnienie przyszło z Society for Newspaper Design. Zaledwie rok po przeprojektowaniu tej gazety w Polsce, zdobyła ona tytuł Najlepiej Zaprojektowanej Gazety na Świecie. A dwa lata później, ta sama nagroda dostała się Estonii Czy to nie zdumiewające?

Naprawdę zdumiewające jest to, że sprzedaż tych gazet też rosła Kilka przykładów: w Rosji, plus 11 po roku, plus 29 w trzy lata po redesignie Podobnie w Polsce: plus 13, do 35 procent wzrostu sprzedaży w ciągu trzech lat. Widać tu na wykresie że po latach stagnacji, gazeta zaczęłą rosnąć, tuż po redesignie Ale prawdziwy hit był w Bułgarii I to jest rzeczywiście zdumiewające.

Czy to zasługa designu? Design był tylko częścią procesu. A proces ten nie polegał na zmianie wyglądu, tylko na całkowitym ulepszeniu produktu. Wziąłem architektoniczną zasadę funkcji i formy i przełożyłem ją na treść i design w gazetach I dołożyłem strategię na początek. Wieć najpierw zadajemy najważniejsze pytanie: po co to robimy? Jaki jest cel? Potem dostosowujemy do tego treść. I na koniec, zwykle po dwóch miesiącach, zaczynamy projektować. Moi szefowie, na początku, byli bardzo zdziwnieni. Dlaczego zadaję te wszystkie biznesowe pytania, zamiast po prostu pokazywać im strony? Ale wkrótce zdali sobie sprawę, że taka jest nowa rola designera: uczestniczyć w tym procesie od samego początku, do samego końca

Jaka wynika z tego lekcja? Pierwsza lekcja mówi, że design może zmienić nie tylko twój produkt. Może zmienić twój sposób pracy -- właściwie, może zmienić wszystko w firmie; może przewrócić twoją firmę do góry nogami. Może nawet zmienić ciebie. I kto jest za to odpowiedzialny? Designerzy. Dajcie władzę designerom! (Aplauz) Ale druga jest jeszcze ważniejsza. Możesz mieszkać w małym, biednym kraju, tak jak ja. Możesz pracować w małej firmie, w nudnej branży. Nie mieć ani budżetów, ani ludzi --- ale wciaż możesz podnieść swoją pracę na najwyższy możliwy poziom. I każdy może to zrobić. Potrzebujesz tylko inspiracji, wizji i determinacji. I musisz pamietać, że być dobrym to za mało.

Dziekuję.