Zainab Salbi: Vrouwen, oorlog en vrede

Ik werd midden in de nacht wakker door het geluid van een krachtige explosie. Het was diep in de nacht. Ik weet niet meer hoe laat het was. Ik weet alleen nog dat het geluid zo hevig was en zo heel erg schokkend. Alles in mijn kamer daverde -- mijn hart, mijn vensters, mijn bed -- alles. Ik keek uit het raam en zag een volledige halve cirkel van explosies. Ik dacht dat het net zoals in de film was, maar films hadden het niet vertaald naar het krachtige beeld dat ik zag -- vol met felrood en oranje en grijs, en een volledige cirkel van ontploffingen. Ik bleef ernaar staren tot het verdween. Ik ging terug naar bed en ik bad en ik dankte God heimelijk omdat die raket niet op het huis van mijn familie was terechtgekomen, dat ze mijn familie die nacht niet had gedood. 30 jaar gingen voorbij en ik voel me nog steeds schuldig om dat gebed. Want daags daarna vernam ik dat die raket op het huis van de vriend van mijn broer was terechtgekomen en hem had gedood en zijn vader, maar niet zijn moeder of zijn zus. Zijn moeder verscheen de week erna in de klas van mijn broer en smeekte 7-jarige kinderen om alle foto's met haar te delen die ze hadden van haar zoon, want zij was alles kwijt.

Dit is niet het verhaal van een anonieme oorlogsoverlevende, en anonieme vluchtelingen, wiens stereotiepe beelden we in onze kranten zien en op onze televisie, in lompen, vuil gelaat, bange ogen. Dit is niet het verhaal van een anonieme persoon die in een oorlog leefde, van wie we de hoop niet kennen, of de dromen, de verwezenlijkingen, de families, het geloof, de waarden. Dit is mijn verhaal. Ik was dat meisje. Ik ben een ander beeld, een andere visie van nog een oorlogsoverlevende. Ik ben die vluchteling en ik ben dat meisje. Ziet u, ik groeide op in een door de oorlog verscheurd Irak. Ik geloof dat er twee kanten aan de oorlog zijn en dat we maar één kant hebben gezien. We praten alleen over één kant. Maar er is een andere kant die ik heb geobserveerd, als iemand die erin leefde, en uiteindelijk als iemand die erin werkte.

Ik ben met de kleuren van de oorlog opgegroeid -- de rode kleuren van vuur en bloed, de bruine tinten van aarde die ontploft in ons gezicht, en het doordringende zilver van een ontplofte raket, zo schitterend dat niets je ogen ertegen kan beschermen. Ik groeide op met de klanken van de oorlog -- het staccato geluid van geweerschoten, de wrange knallen van ontploffingen, het onheilspellende gegons van overvliegende vliegtuigen en de loeiende alarmsignalen van sirenes. Dit zijn de geluiden die je verwacht, maar het zijn ook de geluiden van dissonante concerten van een vlucht vogels die krijsen in de nacht, de hoge oprechte kreten van kinderen en de donderende, ondraaglijke stilte. "Oorlog," zei een vriend van me, "gaat helemaal niet over geluid. Het gaat eigenlijk over stilte. De stilte van de mensheid."

Ik heb Irak sindsdien verlaten en een groep gesticht die Women for Women International heet en werkt met vrouwelijke overlevenden van oorlogen. Op mijn reizen en in mijn werk, van Congo tot Afghanistan, van Soedan tot Rwanda, heb ik geleerd dat niet alleen de kleur en het geluid van oorlog gelijk zijn, maar ook de angst voor de oorlog. Er is angst voor de dood. Geloof geen filmpersonage waar de held niet bang is. Het is erg angstaanjagend om dat gevoel te hebben van "Straks ga ik dood," of "Ik zou kunnen sterven in deze explosie." Maar er is ook de angst om geliefden te verliezen, en we denken dat dat nog erger is. Het is te pijnlijk, je wil er niet aan denken. Volgens mij is de ergste angst de angst -- zoals Samia, een Bosnische vrouw, me ooit zei, die het vierjarige beleg van Sarajevo overleefde. Ze zei: "De angst om de Ik in mezelf kwijt te geraken, de angst om de Ik in mezelf kwijt te geraken." Dat is wat mijn moeder mij in Irak vertelde. Het is als sterven van binnenuit. Een Palestijnse vrouw zei me: "Het gaat niet om de angst voor één dood," zei ze, "soms voelt het alsof ik 10 keer sterf op één dag," terwijl ze de marsen beschreef van de soldaten en het geluid van hun kogels. Ze zei: "Maar het is niet eerlijk, want er is maar één leven, dus zou er maar één dood mogen zijn."

We zien maar één kant van de oorlog. We bespreken en zijn in beslag genomen door bekommernissen op hoog niveau, over aantal troepen, tijdslijnen voor terugtrekking, opstand en hinderlagen, terwijl we details zouden moeten onderzoeken van waar het sociale weefsel het meest verscheurd is, waar de gemeenschap geïmproviseerd en overleefd heeft, waar we daden van weerbaarheid en verbluffende moed zien, alleen om het leven te laten verdergaan. We zijn zo in beslag genomen door ogenschijnlijk objectieve discussies over politiek, tactiek, wapens, dollars en slachtoffers. Dit is de taal van de steriliteit.

Hoe licht gaan we heen over slachtoffers in deze context. Dit is waar we verkrachting en slachtoffers als onvermijdbaar beschouwen. 80 procent van de vluchtelingen in de wereld zijn vrouwen en kinderen. Oh. 90 procent van de moderne oorlogsslachtoffers zijn burgers -- 75 procent daarvan zijn vrouwen en kinderen. Hoe interessant. Een half miljoen vrouwen in Rwanda worden verkracht in 100 dagen. Terwijl we spreken worden honderdduizenden Congolese vrouwen verkracht en verminkt. Hoe interessant. Het worden gewoon cijfers om naar te verwijzen. Het oorlogsfront bestaat meer en meer uit niet-menselijke ogen die kijken naar wie we als vijand ervaren vanuit de ruimte, en raketten sturen naar ongeziene doelen, terwijl de mensen het orkest van mediarelaties dirigeren als een welbepaalde raketaanval een dorpeling treft in plaats van een extremist. Het is een schaakspel. Je leert een spel van internationale relaties spelen op weg naar buiten en naar boven, naar nationale en internationale leiding. Schaakmat.

We missen een volledig andere kant van de oorlog. We missen het verhaal van mijn moeder, die er bij elke sirene, elke aanval, elke stroomonderbreking voor zorgde dat ze poppenkast speelde voor mijn broers en voor mij, zodat we niet bang zouden zijn van het geluid van explosies. We missen het geluid van Fareeda, een muzieklerares, een pianolerares in Sarajevo, die zorgde dat ze de muziekschool openhield, elke dag van het vierjarige beleg van Sarajevo. Ze liep naar die school ondanks de scherpschutters die mikten op die school en op haar. Ze zorgde dat de piano bleef spelen, de viool, de cello, gedurende de hele oorlog, terwijl de kinderen handschoenen en hoeden en jassen droegen. Dat was haar gevecht. Dat was haar verzet. We missen het verhaal van Nehia, een Palestijnse vrouw uit Gaza, die, zodra er tijdens de oorlog vorig jaar een staakt-het-vuren was, haar huis verliet, alle bloem verzamelde, en zoveel brood bakte dat elke buur voldoende had, voor als er de volgende dag geen staakt-het-vuren zou zijn. We missen de verhalen van Violet, die, ondanks het feit dat ze genocide overleefde in het bloedbad in de kerk, toch doorging, en lichamen begroef, huizen poetste en straten veegde. We missen de verhalen van vrouwen die letterlijk het leven gaande houden te midden van de oorlog. Weet u -- weet u dat mensen verliefd worden tijdens de oorlog en naar school gaan en naar fabrieken en ziekenhuizen, en scheiden en gaan dansen en spelen, en hun leven voortzetten? Diegenen die dat leven gaande houden zijn vrouwen.

Er zijn twee kanten aan de oorlog. Er is een kant die vecht, en er is een kant die de scholen, de fabrieken en de hospitalen openhoudt. Er is een kant die is gericht op het winnen van veldslagen en er is een kant die gericht is op het winnen van het leven. Er is een kant die de discussie in de frontlinie leidt en er is een kant die de discussie in de achterhoede leidt. Er is een kant die denkt dat vrede het einde van de gevechten is, en er is een kant die denkt dat vrede de komst van scholen en banen is. Er is een kant die door mannen wordt geleid, en er is een kant die door vrouwen wordt geleid. Om te begrijpen hoe we duurzame vrede bouwen, moeten we oorlog en vrede begrijpen van de twee kanten. We moeten een volledig beeld hebben van wat dat betekent.

Om te begrijpen wat vrede echt betekent, moeten we begrijpen wat een Soedanese vrouw me ooit vertelde: "Vrede is het feit dat mijn teennagels weer gaan groeien." Ze groeide op in Soedan, Zuid-Soedan, tijdens 20 oorlogsjaren, die een miljoen mensen doodden en vijf miljoen vluchtelingen op de vlucht jaagden. Vele vrouwen werden meegenomen als slavinnen door rebellen en soldaten, als seksslavinnen die verplicht werden om ook de munitie en het water te dragen en het eten voor de soldaten. Die vrouw liep 20 jaar lang, om niet opnieuw gekidnapt te worden. Pas toen er een soort van vrede was, groeiden haar teennagels opnieuw. We moeten vrede begrijpen vanuit het standpunt van een teennagel.

We moeten begrijpen dat we geen onderhandelingen kunnen hebben over het einde van oorlog en vrede zonder dat we de vrouwen er volledig bij betrekken aan de onderhandelingstafel. Ik vind het verbluffend dat de enige groep mensen die niet vecht en niet moordt en niet plundert en niet brandt en niet verkracht, en de groep die het meest -- zij het niet exclusief -- het leven gaande houdt tijdens de oorlog, niet aan de onderhandelingstafel zit. Ik stel dat vrouwen de discussie in de achterhoede leiden, maar er zijn ook mannen die uitgesloten zijn van die discussie. De dokters die niet vechten, de kunstenaars, de studenten, de mannen die de wapens niet willen opnemen, zij worden ook uitgesloten van de onderhandelingstafel. We kunnen onmogelijk over duurzame vrede praten, over de opbouw van democratie, van een duurzame economie, over enig welke stabiliteit, als we de vrouwen geen volwaardige plaats geven aan de onderhandelingstafel. Niet één, maar 50 procent.

Er is geen manier om over de opbouw van stabiliteit te praten als we niet beginnen te investeren in vrouwen en meisjes. Wist u dat 's werelds militaire uitgaven van één jaar overeenstemmen met het VN-budget voor 700 jaar, en met 2.928 jaar VN-budget toegewezen aan vrouwen? Als we die verdeling van fondsen gewoon omkeren, dan zouden we misschien een meer duurzame vrede in deze wereld hebben. Tenslotte, belangrijkst van al, moeten we investeren in vrede en vrouwen, niet alleen omdat we daarmee het juiste doen, niet alleen omdat we het juiste doen door vandaag aan duurzame en blijvende vrede te bouwen, maar omwille van de toekomst.

Een Congolese vrouw die me vertelde hoe haar kinderen hun vader voor hun ogen vermoord zagen worden, en haar voor hun ogen verkracht zagen, en verminkt voor hun ogen, en hun 9 jaar oude broer vermoord voor hun ogen, en hoe ze het vandaag goed doen. Ze volgde het programma van Women for Women International. Ze kreeg een ondersteunend netwerk. Ze leerde haar rechten kennen. We leerden haar een vak en businessvaardigheden. We hielpen haar aan werk. Ze verdiende 450$. Ze deed het goed. Ze stuurde ze naar school. Ze hadden een nieuw huis. Ze zei: "Waar ik me het meeste zorgen over maak, is niets van dat alles. Ik ben bang dat mijn kinderen haat in hun hart hebben, en als ze opgroeien, opnieuw willen vechten tegen de moordenaars van hun vader en hun broer." We moeten in vrouwen investeren, want dat is onze enige kans om ervoor te zorgen dat er geen oorlog meer is in de toekomst. Deze moeder heeft meer kans om haar kinderen te laten helen dan welk vredesverdrag ook.

Is er goed nieuws? Natuurlijk. Er is veel goed nieuws. Om te beginnen, de vrouwen over wie ik vertelde dansen en zingen elke dag, en als zij dat kunnen, wie zijn wij dan om niet te dansen? Het meisje over wie ik vertelde richtte Women for Women International Group op, en had een impact op een miljoen mensen, stuurde 80 miljoen dollar, en ik begon met niets, nothing, nada.

(Gelach)

Er zijn vrouwen die op de been blijven, ondanks hun omstandigheden, niet door hun omstandigheden. Bedenk hoe de wereld een veel betere plek kan zijn als we, voor de verandering, meer gelijkheid hebben, gelijkheid, een vertegenwoordiging en als we oorlog begrijpen zowel vanuit de frontlijn als vanuit het debat in de achterhoede.

Rumi, een 13e-eeuwse Soefi-dichter, zegt: "Verder dan de werelden van goed doen en kwaad doen, is er een veld. Ik zal je daar ontmoeten. Als de ziel zich in dat gras neervlijt, is de wereld te vol om erover te praten. Ideeën, taal, zelfs het woord "elkaar" betekenen niets meer." Ik voeg daar nederig aan toe -- dat verder dan de werelden van oorlog en vrede, een veld ligt, en dat vele vrouwen en mannen elkaar daar ontmoeten. Laat ons dat veld stevig uitbreiden. Laten we elkaar ontmoeten op dat veld.

Dank u wel.

(Applaus)