Yang Lan: De generatie die China herschept

De avond voordat ik vertrok naar Schotland was ik uitgenodigd om de finale te presenteren van de "China's got talent"-show in Shanghai, met een publiek van 80.000 mensen in het stadion. Raad eens wie de gastartiest was? Susan Boyle. Ik vertelde haar: "Ik vertrek morgen naar Schotland." Ze zong wonderschoon, en ze zei zelfs enkele woorden in het Chinees. [Chinees] Dat is niet "hallo" of "dank je wel", die normale dingen. He betekent "gratis groene uien". Waarom zei ze dat? Omdat het een regel tekst was van onze Chinese parallelle Susan Boyle -- een vrouw van in de 50, een groentehandelaar in Shanghai, die liefst Westerse opera zingt, maar geen kennis had van Engels of Frans of Italiaans. Zij vult de zangtekst in met groentenamen in het Chinees. (Gelach) De laatste zin uit Nessun Dorma zong zij in het stadion als "gratis groene uien". Terwijl Susan Boyle dat zong, zongen 80.000 mensen live mee. Het was hilarisch.

Dus ik vermoed dat Susan Boyle en deze groentehandelaar in Shanghai tot 'anderszijn' behoorden. Ze waren de minst voor de hand liggende succesnummers in de industrie genaamd entertainment, maar haalden het op basis van moed en talent. Een show en platform bood ze de schijnwerpers om hun dromen te realiseren. Anders zijn is niet zo moeilijk. We zijn allemaal anders vanuit verschillende perspectieven. Maar ik denk dat anders zijn goed is, omdat je een ander perspectief biedt. Je hebt wellicht de kans een verschil te maken.

Mijn generatie had het geluk om getuige te zijn van en bij te dragen aan de historische transformatie van China die zoveel veranderingen heeft gebracht in de afgelopen 20, 30 jaar. Ik herinner me dat in 1990, toen ik afstudeerde, ik solliciteerde op een baan op de verkoopafdeling van het eerste vijfsterrenhotel in Beijing, Great Wall Sheraton -- het is er nog steeds. Na een half uur lang gegrild te zijn door een Japanse manager, zei hij tot slot: "Zo, juffrouw Yang, hebt u nog vragen voor mij?" Ik raapte mijn moed bij elkaar en zei: "Ja, zou u me kunnen vertellen, wat u eigenlijk verkoopt?" Ik kon me geen voorstelling maken van een verkoopafdeling in een vijfsterrenhotel. Ik was die dag voor het eerst in een vijfsterrenhotel.

Rond diezelfde tijd deed ik auditie -- de eerste open auditie voor landelijke televisie in China -- met duizend andere studentes. De producent vertelde ons dat ze zochten naar een lief, onschuldig, mooi fris gezicht. Toen ik aan de beurt was, stond ik op en zei: "Waarom moeten vrouwen op televisie altijd mooi, lief, onschuldig, en ondersteunend zijn? Waarom mogen ze geen eigen ideeën hebben en een eigen stem?" Ik dacht dat ik ze beledigd had. Maar in feite waren ze onder de indruk van mijn woorden. Dus ging ik naar de tweede ronde, en de derde en de vierde. Na zeven competitierondes was ik de laatst overgeblevene. Dus ik zat in een landelijke prime-time televisieshow. Geloof het of niet, maar dat was de eerste Chinese televisieshow waar de presentatoren hun eigen teksten mochten zeggen zonder een goedgekeurd script te lezen. (Applaus) Mijn wekelijkse publiek toentertijd waren tussen de 200 en 300 miljoen mensen.

Na enkele jaren besloot ik naar Columbia University in de VS te gaan, voor mijn masterstudie. Toen begon ik mijn eigen mediabedrijf, iets dat ongehoord was in de jaren dat ik mijn carrière begon. We doen veel verschillende dingen. Ik heb meer dan duizend mensen geïnterviewd. Soms komen jonge mensen naar me toe en zeggen: "Lan, jij hebt mijn leven veranderd", en daar ben ik trots op. Maar we hebben ook nog het geluk dat we de transformatie meemaken van het hele land. Ik hielp Beijing dingen naar de Olympische Spelen. Ik vertegenwoordigde de Shanghai Expo. Ik zag China de wereld omarmen en vice versa. Maar soms denk ik: wat doet de jonge generatie van tegenwoordig? Hoe zijn ze anders en welke bijdragen gaan ze leveren aan het bepalen van China's toekomst, of die van de wereld?

Ik wil het hebben over jonge mensen op het platform van de sociale media. Ten eerste, wie zijn ze? Hoe zien ze eruit? Dit meisje heet Guo Meimei -- 20 jaar oud, mooi. Ze liet haar dure tassen en kleren en auto zien op haar microblog, de Chinese versie van Twitter. Ze beweerde de algemeen directeur te zijn van het Rode Kruis bij de Kamer van Koophandel. Ze realiseerde zich niet dat ze daarmee een gevoelig thema raakte en landelijk vragen opriep, bijna een tumult, over de geloofwaardigheid van het Rode Kruis. De controversie was zo verhit dat het Rode Kruis een persconferentie moest houden om het uit te leggen. Het onderzoek loopt nog steeds.

Sinds vandaag weten we dat ze die titel zelf verzonnen heeft -- waarschijnlijk omdat ze trots is op de associatie met liefdadigheid. Al die dure dingen kreeg ze cadeau van haar vriendje, die bestuurslid was geweest in een onderafdeling van het Rode Kruis bij de Kamer van Koophandel. Het is erg lastig uit te leggen. Maar, het publiek gelooft het nog steeds niet. Het pruttelt nog steeds. Het laat een algemeen wantrouwen zien tegen de overheid en door de overheid gesteunde organisaties, die transparantie misten in het verleden. Het laat ook de kracht en impact zien van sociale media als microblog.

Microblog nam een vlucht in 2010, toen de bezoekersaantallen verdubbelden en de doorgebrachte tijd verdrievoudigde. Sina.com, een groot nieuwsportaal, heeft alleen al 140 miljoen microbloggers. Tencent: 200 miljoen. De meest populaire blogger -- niet ik -- het is een filmster, en ze heeft meer dan 9,5 miljoen volgers, of fans. Zo'n 80% van deze microbloggers zijn jonge mensen van onder de dertig. Omdat, zoals jullie weten, de traditionele media nog steeds zwaar gecontroleerd worden door de regering, bieden sociale media een opening om wat wat stoom af te laten. Maar omdat je niet veel andere openingen hebt, is de hitte die uit deze opening komt soms erg sterk, actief, en zelfs gewelddadig.

Dus door microblogging kunnen we de jeugd nog beter begrijpen. Hoe zijn ze anders? Ten eerste zijn de meesten van hen geboren in de jaren '80 en '90, onder de eenkindpolitiek. Vanwege selectieve abortussen bij families die geen meisje willen, hebben we nu 30 miljoen meer mannen dan vrouwen. Dat is een potentieel gevaar voor de samenleving, maar wie weet, in een geglobaliseerde wereld kunnen die misschien vriendinnetjes zoeken uit andere landen. De meesten hebben een goede opleiding. Analfabetisme in China, in deze generatie, ligt onder de 1%. In steden gaat 80% van de kinderen naar de universiteit. Maar ze leven in een vergrijzend China. Mensen boven de 65 maken dit jaar meer dan 7% uit van de bevolking, en ongeveer 15 % in het jaar 2030. We hebben de traditie dat jongere generaties de ouderen financieel ondersteunen, en voor hen zorgen wanneer ze ziek zijn. Dat betekent dat jonge stellen vier ouders moeten onderhouden met een levensverwachting van 73 jaar.

Dus levensonderhoud is lastig voor jonge mensen. Universitair geschoolden zijn er in overvloed. In stedelijke gebieden krijgen ze een beginsalaris van ongeveer 400 US dollar per maand, terwijl de gemiddelde huur boven de $500 ligt. Dus wat doen ze? Ze moeten woonruimte delen -- in zeer beperkte ruimte gepropt om geld uit te sparen -- en ze noemen zich 'mierenkolonie'. Voor degenen die klaar zijn om te trouwen en een appartement te kopen, is uitgerekend dat ze 30 tot 40 jaar moeten werken om hun eerste appartement te kunnen betalen. In Amerika zou dat een stel slechts vijf jaar kosten, maar in China is het 30 tot 40 jaar met de sterk stijgende onroerend-goedprijzen.

De 200 miljoen arbeidsmigranten bestaan voor 60% uit jonge mensen. Zij zijn min of meer ingeklemd tussen de stedelijke en de landelijke gebieden. De meesten willen niet terug naar het platteland, maar ze voelen zich nergens thuis. Ze werken meer uren met minder inkomen en minder sociale zekerheid. Ze zijn kwetsbaarder voor baanverlies, staan bloot aan inflatie, aanscherping van bankleningen, waardestijging van de renminbi, of daling en stijging van vraag uit Europa of Amerika voor de producten die ze maken. Verleden jaar was er een vreselijk incident in een zuidelijke OEM-productiefaciliteit in China: 13 jonge arbeiders van rond de twintig jaar pleegden zelfmoord -- één voor één, zoals een besmettelijke ziekte. Maar ze hadden ieder hun persoonlijke redenen. Dit hele incident veroorzaakte grote maatschappelijke verontwaardiging over de isolatie -- mentaal en fysiek -- van deze arbeidsmigranten.

Degenen die terugkeren naar het platteland worden met open armen ontvangen, want met de kennis, vaardigheden en netwerken die ze opdeden in de steden met behulp van het internet, kunnen ze banen creëren, landbouw verbeteren en nieuwe bedrijven starten in de minder ontwikkelde markten. Dus de afgelopen jaren ervoeren de kustgebieden een arbeiderstekort.

Deze diagrammen laten een meer algemene sociale achtergrond zien. De eerste is de Engel-coëfficiënt, die de kosten van dagelijkse levensbehoeften als dalend weergeeft door het afgelopen decennium in termen van gezinsinkomen. Het daalde naar ruim 37%. Maar in de laatste twee jaar is het weer gestegen naar 39%: stijgende kosten van levensonderhoud. De Gini-coëfficiënt is de gevaarlijke grens van 0,4 gepasseerd. Nu is het 0,5. Dat is nog erger dan in Amerika, qua inkomensongelijkheid. Dus zie je de hele maatschappij gefrustreerd raken over het verlies van haar mobiliteit. Tevens is verbitterdheid en zelfs wrok tegenover de rijken en machtigen zeer wijdverbreid. Dus elke beschuldiging van corruptie of te warme banden tussen autoriteiten en bedrijfsleven zou sociale verontwaardiging losmaken of zelfs oproer.

Dus via de meest prominente thema's op microblogs kunnen we zien wat jonge mensen het belangrijkst vinden. Sociale rechtvaardigheid en overheidsverantwoording staan bovenaan de lijst van eisen. Het afgelopen decennium zagen we door enorme verstedelijking en ontwikkeling een hoop berichten over de gedwongen sloop van private eigendommen. Dit heeft immense woede en frustratie losgemaakt bij onze jonge generatie. Soms worden mensen vermoord en soms steken mensen zichzelf uit protest in brand. Dus nu deze incidenten meer en meer in het nieuws zijn op het internet, roepen mensen de regering op tot ingrijpen.

Het goede nieuws is dat eerder dit jaar, de Raad van State nieuwe regelgeving aannam over inbeslagneming en sloop. Het recht om gedwongen sloop te verordenen, werd verlegd van lokale overheden naar de rechter. Ook vele andere thema's rondom openbare veiligheid zijn actuele onderwerpen op het internet. We hoorden over vervuilde lucht, vervuild water, vergiftigd voedsel... en raad eens... we hebben namaakbiefstuk. Ze hebben allerlei ingrediënten die je op een stuk kip of vis kunt smeren waardoor het er als biefstuk uit gaat zien. Recentelijk waren mensen erg ongerust over bakolie, want het bleek dat duizenden mensen bakolie raffineerden uit restaurantafval. Al deze dingen zorgden voor grote verontwaardiging op het internet. Gelukkig zagen we de overheid steeds sneller en ook vaker reageren op de bezorgdheid bij het grote publiek.

Jonge mensen lijken erg zeker over hun participatie in de beleidsvorming, maar soms zijn ze de draad kwijt waar het gaat om hun wensen voor hun eigen leven. China zal spoedig de VS voorbijsteken als de grootste markt voor luxe-artikelen. Daarbij zijn Chinese uitgaven in Europa en elders niet inbegrepen. Maar weet je, de helft van die consumenten verdienen minder dan 2000 US dollar. Ze zijn helemaal niet rijk. Ze gebruiken die tassen en kleren als identiteit en statussymbool. Dit is een meisje dat ons in een tv-datingshow verzekert dat ze liever huilt in een BMW dan lacht op een fiets. Natuurlijk hebben we ook jonge mensen die toch liever zouden lachen, zij het in een BMW of op een fiets.

In de volgende foto zie je een zeer populair fenomeen genaamd 'naakte' bruiloft, of 'naakt' huwelijk. Het betekent niet dat ze niets dragen bij de bruiloft, maar wel dat deze jonge stellen bereid zijn te trouwen zonder huis, auto, diamanten ring of bruiloftsbanket, als blijk van echte liefde. Ook doen mensen goede dingen via sociale media. Op de eerste foto zien we dat een vrachtwagen met 500 gevangen straathonden op weg naar de slacht, gespot en gestopt werd op de snelweg, terwijl het hele land toekeek via microblogging. Mensen doneerden geld, hondenvoer, en boden hulp bij het stoppen van die vrachtwagen. Na uren van onderhandeling waren 500 honden gered. Hier ook mensen die helpen verdwenen kinderen op te sporen. Een vader zette een foto van zijn zoon op het internet. Nadat berichtjes duizenden keren werden doorgestuurd, werd het kind gevonden en we zagen de hereniging van de familie door microblogging.

Geluk is het meest populaire woord dat we hoorden gedurende de laatste twee jaar. Geluk is niet alleen verbonden met persoonlijke ervaringen en persoonlijke waarden, maar het gaat ook over het milieu. Mensen stellen de volgende vragen: Gaan we ons milieu verder opofferen voor een hoger bbp? Hoe gaan we onze sociale en politieke hervormingen afstemmen op de economische groei, voor duurzaamheid en stabiliteit? Hoe groot is het zelfregulerend vermogen van het systeem om meer mensen tevreden te houden te midden van allerlei frictie die plaatsvindt? Ik vermoed dat de mensen deze vragen gaan beantwoorden. Onze jongere generatie gaat dit land transformeren terwijl ze tegelijkertijd zelf getransformeerd worden.

Heel erg bedankt.

(Applaus)