William Li: Kunnen we door te eten kanker uithongeren?

Goede middag. Er is een medische revolutie aan de gang die ons gaat helpen sommige van de meeste gevreesde ziekten, waaronder kanker, te bestrijden. En die revolutie heet angiogenese, en is gebaseerd op het proces dat onze lichamen gebruiken om bloedvaten aan te maken.

Wat is er nu zo speciaal aan bloedvaten? Wel, ons lichaam zit er letterlijk vol van, 100.000 kilometer voor een volwassen mens. Achter elkaar gelegd zou dat meer dan twee maal de wereld omspannen. Die kleinsten worden haarvaten genoemd. Daarvan hebben we er 19 miljard. Je kan ze beschouwen als vaten van leven, maar ook, zoals ik zal aantonen, vaten van de dood. Het merkwaardige aan haarvaten is dat ze in staat zijn zich aan te passen aan elke omgeving waar ze in groeien. Zo vormen ze in de lever bijvoorbeeld kanaaltjes om bloed te ontgiften. In de longen omgeven ze luchtzakjes voor gasuitwisseling. In de spieren vormen ze spiralen zodat de spieren kunnen samentrekken zonder de circulatie te hinderen. En naast zenuwen lopen ze op als stroomkabels om ze in leven te houden. En het meeste baat hebben we nog van de bloedvaten als we nog in de moederschoot verkeren. En wat dat betekent is dat in volwassenen bloedvaten niet meer groeien, behalve dan in speciale omstandigheden. Bij vrouwen groeien er elke maand bloedvaten om het endometrium in de baarmoeder op te bouwen. Tijdens de zwangerschap vormen ze de placenta die mama en baby met elkaar verbindt. En na een verwonding moeten bloedvaten onder het littekenweefsel groeien om de wonde te helen. Zo ziet het er uit. Honderden bloedvaten groeiend naar het centrum van de wonde.

Het lichaam is dus in staat om de hoeveelheid bloedvaten op elk ogenblik te regelen. En het doet dat door een ingewikkeld en verfijnd systeem van controle en evenwicht, stimulatoren en inhibitoren van angiogenese, zodat, als we even wat extra bloedvaten nodig hebben, het lichaam dat kan doen door stimulatoren vrij te maken. Dat zijn proteïnen die we angiogene factoren noemen die werken als een soort natuurlijke meststof om nieuwe bloedvaten te laten groeien. Van het ogenblik dat die extra vaten niet meer nodig zijn, snoeit het lichaam ze terug tot de normale toestand, gebruik makend van natuurlijke inhibitoren van angiogenese. Er zijn ook situaties waarbij we een toestand van tekort aan weefsel hebben en het nodig is bloedvaten te vormen om de normale toestand terug te krijgen. Na een verwonding, bijvoorbeeld. En het lichaam kan dat ook maar slechts tot aan de normale toestand, de norm.

Maar nu weten we dat bij een aantal ziekten er defecten in dat systeem optreden zodat het lichaam de extra bloedvaten niet kan terugsnoeien of er niet genoeg nieuwe kan laten groeien op de juiste plaats en tijd. Dan zeggen we dat de angiogenese uit balans is. En als dat het geval is kunnen allerlei ziekten daarvan het gevolg zijn. Zo zal onvoldoende angiogenese, dus een tekort aan bloedvaten, leiden tot niet helende wonden, hartaanvallen, benen zonder circulatie, dood door infarct, zenuwbeschadiging. Aan de andere kant kan overdreven angiogenese, dus teveel bloedvaten, ook ziekten veroorzaken. Dat zien we bij kanker, blindheid, artritis, zwaarlijvigheid en Alzheimer. In totaal zijn er meer dan 70 belangrijke ziekten, waaraan meer dan een miljard mensen in de wereld lijden, en die oppervlakkig allen verschillend lijken te zijn, maar die in feite abnormale angiogenese als gemeenschappelijke noemer hebben. Dit inzicht laat ons toe de behandeling van deze ziekten te heroverwegen door angiogenese te controleren.

Ik denk hier in de eerste plaats aan kanker omdat angiogenese een kenmerk van elke vorm van kanker is. Hier gaan we. Hier zie je een tumor, een donkere, grijze, onheilspellende massa groeiend in een brein. En door de microscoop kan je honderden van deze bruin gekleurde bloedvaten zien. Het zijn haarvaten die zuurstof en voedingsstoffen naar de kanker brengen. Maar zo beginnen kankers niet. In feite beginnen kankers niet met bloedtoevoer. Ze beginnen als microscopisch kleine celnesten die kunnen uitgroeien tot een omvang van een halve kubieke millimeter. Ongeveer de grootte van de punt van een balpen. Zonder bloedtoevoer kunnen ze niet groter worden bij gebrek aan voldoende zuurstof en voedingsstoffen.

Waarschijnlijk vormen zich voortdurend zo'n microscopische kankers in ons lichaam. Autopsies van verkeersslachtoffers tonen aan dat ongeveer 40% van de vrouwen tussen de 40 en 50 dergelijke microscopische kankers in hun borsten hebben. En bij 50% van de mannen tussen de 50 en 70 werden microscopische prostaatkankers gevonden. En bij zo goed als 100% van de mensen van in de zeventig vinden we zo'n kankers in de schildklier. Nochtans zullen, zonder bloedtoevoer, de meeste van deze kankers nooit gevaarlijk worden. Dr. Judah Folkman, mijn vroegere mentor, en pionier op gebied van angiogenese, noemde dit ooit "kanker zonder ziekte".

Het vermogen van het lichaam om angiogenese in toom te houden zal, als het goed werkt, verhinderen dat bloedvaten kankers gaan voeden. Dit blijkt een van onze belangrijkste verdedigingsmechanismen tegen kanker te zijn. In feite kunnen, als je angiogenese blokkeert en je voorkomt dat bloedvaten de kankercellen kunnen bereiken, tumoren eenvoudigweg niet uitgroeien. Maar eens de angiogenese gestart kunnen kankers exponentieel gaan groeien. En zo is het dat een kanker van onschadelijk naar dodelijk overgaat. Kankercellen muteren en verwerven het vermogen om een hoop angiogene factoren, de natuurlijke meststof, vrij te maken, waardoor het evenwicht wordt verbroken ten voordele van bloedvaten die de kanker bereiken. En zodra deze vaten de kanker binnendringen begint hij te groeien, locale weefsels verdringend. En dezelfde vaten die de kankers voeden, maken het mogelijk dat kankercellen in de bloedbaan terechtkomen als metastasen. Spijtig genoeg is dit late stadium van kanker datgene waarbij de kanker pas wordt gediagnosticeerd, als de angiogenese al in volle gang is en kankercellen beginnen te woekeren.

Dus, als angiogenese de balans kan doen omslaan van een onschadelijke kanker naar een schadelijke, dan betekent dat een belangrijk deel van de angiogenese revolutie bestaat in een nieuwe benadering van kankerbehandeling, door het afsnijden van de bloedtoevoer. Dat noemen we antiangiogene therapie, compleet verschillend van chemotherapie, omdat ze zich bij voorkeur richt op de bloedvaten die de kankers voeden. En we kunnen dit doen omdat tumor bloedvaten, anders zijn dan normale, gezonde bloedvaten elders in het lichaam. Ze zijn abnormaal; ze zijn slecht opgebouwd; en daardoor hoogst kwetsbaar voor op hen gerichte behandelingen. Als we kankerpatiënten antiangiogene therapie toedienen - zoals hier, een experimeteel medicijn voor glioom, een type van hersentumor - kan je zien dat er dramatische veranderingen optreden, zodra de tumor uitgehongerd wordt. Hier zie je een vrouw met borstkanker behandeld worden met het antiangiogene medicijn Avastin, dat FDA goedgekeurd is. En je kan zien dat de halo van de bloedstroom na behandeling verdwijnt.

Ik heb jullie net twee zeer verschillende vormen van kankers getoond die beiden reageren op antiangiogene therapie. Daarom vroeg ik me enkele jaren geleden af of we nog een stapje verder konden zetten en andere kankers behandelen, zelfs bij andere diersoorten. Zo heb je daar deze negen jaar oude boxer Milo die een zeer agressieve kanker, kwaadaardig neurofibroom genoemd, had op zijn schouder. Hij drong zelfs de longen in. Zijn veearts gaf hem nog drie maanden. Daarom maakten we een cocktail van antiangiogene medicatie die door zijn eten kon worden gemengd alsook een antiangiogene crème, die op de tumor kon worden aangebracht. Op enkele weken tijd slaagden we erin de groei van de kanker te vertragen waardoor we Milo zesmaal langer konden laten leven dan wat de veearts hem nog gaf. En dat met een goede levenskwaliteit.

Daarna hebben we meer dan 600 honden behandeld. We hadden ongeveer 60 percent "response rate" en een verbeterde overleving voor deze huisdieren die op het punt stonden om geëuthanaseerd te worden. Laat me u ook nog een paar nog interessantere voorbeelden tonen. Dit is een 20 jaar oude dolfijn uit Florida en ze had deze laesies in haar mond die zich in de loop der jaren hadden ontwikkeld tot invasieve plaveiselcel carcinomen. Daarom maakten we een antiangiogene pasta. Daarmee bestreken we de kanker drie maal per week. In de loop van zeven maanden verdwenen de kankers volledig, en die biopsies werden terug normaal bevonden.

Hier een kanker op de lip van van een Amerikaans quarter horse, Guiness genaamd. Dit is een zeer, zeer dodelijk type kanker, angiosarcoom genaamd. Hij was al uitgezaaid naar de lymfeknopen. Daarom gebruikten we een antiangiogene huidcrème voor de lip en een orale cocktail, zodat we zowel inwendige als uitwendige behandeling konden toepassen. Na zes maanden ondervond hij een volledige remissie. en hier zie je hem zes laar na datum, Guiness met zijn zeer gelukkige eigenaar.

(Applaus)

Het is dus duidelijk dat antiangiogene therape voor een breed gebied van kankers kan worden toegepast. Op dit moment komen de eerste pionier behandelingen zowel voor mensen als voor honden beschikbaar. Er zijn 12 verschillende medicijnen, 11 verschillende kankertypes, maar de hamvraag is: Hoe goed doen ze het in de praktijk? Hier zie je de patiënt overlevingsgegevens voor acht verschillende vormen van kanker. De balken stellen de overlevingstijd voor uit de tijd toen er alleen nog maar chemotherapie, heelkunde of bestraling beschikbaar was. Maar vanaf 2004, toen voor de eerste maal antiangiogene therapie beschikbaar kwam, kan je zien dat er 70 tot 100% verbetering in overleven optrad voor mensen met nierkanker, multiple myeloom, colorectale kanker en gastro-intestinale stromale tumoren. Dat is indrukwekkend. Maar voor andere tumoren en kankertypes waren de verbeteringen eerder bescheiden.

Dus vroeg ik me af: "Waarom slaagden we er niet in om een beter resultaat te halen?" En het antwoord lag voor de hand: we behandelen kankers te laat in hun ontwikkeling, als ze al ver ontwikkeld zijn, en al vaak verspreid of gemetastatiseerd zijn. En als dokter weet ik dat, eens dat een ziekte vergevorderd is, een remedie vinden moeilijk, zoniet onmogelijk wordt. Dus wendde ik me terug naar de biologie van de angiogenese en dacht: "Misschien bestaat het antwoord op kanker in het voorkomen van angiogenese, waardoor de kanker in zijn eigen spel wordt verslagen zodat de kankers nooit meer gevaarlijk kunnen worden?" Dit kan zowel gezonde mensen als mensen die kanker al een paar keer hebben overwonnen, helpen om een manier te vinden om hem te beletten om terug te komen. Zoek dus een manier om angiogenese bij kanker te voorkomen. Ik nam opnieuw de oorzaken van kanker door. En wat me echt intrigeerde was toen ik zag dat dieet instond voor 30 tot 35% van de door het milieu veroorzaakte kankers.

Het ligt voor de hand om uit te zoeken wat we kunnen weglaten uit ons dieet. Maar ik nam een helemaal tegengestelde benadering en begon te vragen: "Wat kunnen we aan ons dieet toevoegen dat van nature antiangiogeen is, iets dat ons verdedigingsmechanisme zou kunnen verbeteren en wat die kankervoedende bloedvaten zou kunnen terugdringen? Met andere woorden, kunnen we zo eten dat de kanker wordt uitgehongerd? Wel, het antwoord is ja. En ik ga jullie tonen op welke manier. Onze zoektocht hiernaar leidde ons naar de markt, de boerderij en de kruidenwinkel omdat we hadden ontdekt dat moeder natuur een groot aantal voedingsmiddelen en dranken had voorzien van natuurlijk voorkomende inhibitoren van angiogenese.

We ontwikkelden volgende testmethode. In het centrum zie je een ring van waaruit honderden bloedvaten uitgroeien tot een stervormig patroon. We kunnen dit systeem gebruiken om dieetfactoren uit te testen in concentraties die je krijgt door voeding. Laat me u even aantonen wat er gebeurt als we een extract van rode druiven toedienen. Het actieve ingrediënt is resveratrol. Je vindt het ook in rode wijn. Het inhibeert abnormale angiogenese met 60%. Hier zie je wat er gebeurt als we een aardbei-extract toevoegen. Het heeft een sterk antiangiogeen effect. En een extract van sojabonen. En hier is de steeds meer aangroeiende lijst van antiangiogene voeding en dranken die we momenteel aan het bestuderen zijn. En voor elk voedingstype denken we dat er verschillende effectiviteiten zijn tussen de verschillende rassen en variëteiten. Dat willen we meten omdat je, als je dan toch een aardbei wil eten of thee wil drinken, er evengoed eentje kan uitkiezen met de sterkste werking tegen kanker.

We hebben vier soorten thee getest. Het zijn gewone soorten: Chinese jasmijn, Japanse sencha, Earl Grey en een speciaal door ons zelf bereid mengsel. Je kan duidelijk zien dat deze theesoorten variëren van weinig naar meer effectief. Maar het fijne is dat als we twee minder effectieve soorten combineren, de combinatie, het mengsel effectiever is dan elk apart. Er is dus een voedingssynergie.

Hier nog wat gegevens van onze testmethode. In het lab simuleren we tumor angiogenese hier voorgesteld met een zwarte balk. Met deze methode kunnen we de potentie van kankermedicatie uittesten. Hoe korte de balk des te minder angiogenese, wat goed is. Hier zijn enkele gewone medicamenten waarvan men denkt dat ze de kans op kanker bij mensen verminderen. Statinen, niet-steroïdale anti-inflammatoire medicijnen en enkele anderen blijken ook angiogenese te inhiberen. En hier zie je de dieetbestanddelen vergeleken met deze medicijnen. Zoals je kan zien zijn ze ook effectief en, in sommige gevallen, zelf effectiever dan de eigenlijke medicijnen. Soja, peterselie, knoflook, druiven, bessen. Ik zou thuis een smakelijk maaltje met deze ingrediënten kunnen bereiden. Zo zouden we het eerste puntensysteem in de wereld kunnen opstellen waarin we voedingsmiddelen een score zouden kunnen geven volgens hun antiangiogene, kanker voorkomende eigenschappen. Daarmee zijn we nu bezig.

Nu heb ik jullie een hoop lab data getoond maar de hamvraag is: "Welk bewijsmateriaal bestaat er dat mensen met bepaalde voedingsstoffen angiogenese bij kanker kunnen voorkomen?" Het beste voorbeeld dat ik ken is een studie van 79.000 mannen, gevolgd gedurende 20 jaar, waarbij men had gevonden dat wie twee of driemaal per week gekookte tomaten at, zijn risico op prostaatkanker met 50% zag verminderen. Nu weten we dat tomaten een goede bron van lycopeen zijn en lycopeen is antiangiogeen. Maar wat nog interessanter is in dit onderzoek is dat bleek dat bij mannen die prostaatkanker ontwikkelden degenen die het meest tomatensaus aten minder bloedvaten vormden, die de kanker voedden. Dit onderzoek op mensen is een eerste voorbeeld van hoe dat antiangiogene stoffen, aanwezig in bloed en normaal geconsumeerd, kanker kunnen beïnvloeden. Nu zijn we bezig met een studie van de rol van een gezond dieet, samen met Dean Ornish, UCSF en de Tufts University, over de rol van dit gezonde dieet op de markers van angiogenese die we in het bloed kunnen vinden.

Het is duidelijk dat wat ik jullie heb verteld verstrekkende gevolgen kan hebben tot zelfs buiten het kankeronderzoek. Omdat als we gelijk hebben, het van invloed zal zijn op de consumentenopvoeding, de voedingsindustrie, de publieke gezondheid en zelfs de verzekeringsindustrie. Er zijn al verzekeringsbedrijven die hier al rekening mee beginnen te houden. Bijvoorbeeld deze advertentie van Blue Cross Blue Shield of Minnesota. En voor velen over de wereld zal diëtaire kankerpreventie misschien de enige praktische mogelijkheid zijn omdat niet iedereen zich dure eindstadium kankerbehandelingen kan veroorloven, maar iedereen zou kunnen genieten van een gezond dieet gebaseerd op locale, duurzame antiangiogene gewassen.

Nu, uiteindelijk, ik heb over voeding gepraat, en over kanker, maar er is nog een ziekte waarover ik iets moet zeggen en dat is zwaarlijvigheid. Want het blijkt dat adipeus weefsel, vet dus, erg afhankelijk is van angiogenese. En zoals bij een tumor groeit vet aan door ontwikkeling van bloedvaten. De vraag is dus: "Kunnen we vet reduceren door de bloedtoevoer ernaartoe te verminderen?" De bovenste curve toont het lichaamsgewicht van een genetisch zwaarlijvige muis die onophoudelijk zit te eten, totdat ze eruitziet als een harige tennisbal. De onderste curve laat het gewicht zien van een normale muis.

Als je de zwaarlijvige muis nu een angiogene inhibitor toedient, verliest ze aan gewicht. Stop de behandeling en ze komt terug aan. Herstart de behandeling en het gewicht gaat terug omlaag. Stop de behandeling en ze komt terug aan. Zo kan je het gewicht op en af laten gaan door de angiogenese te beïnvloeden. Dus kan deze benadering voor kankerpreventie ook toepassing vinden tegen zwaarlijvigheid. Het waarlijk interessante hieraan is dat we deze zwaarlijvige muizen niet meer gewicht kunnen laten verliezen dan wat gewoon is voor een normale muis. We kunnen dus geen supermodel-muizen maken.. We kunnen dus geen supermodel-muizen maken.. Dit spreekt voor de rol voor angiogenese bij het reguleren van gezonde normen.

Albert Szent-Gyorgi zei ooit: "Ontdekking bestaat erin te zien wat iedereen zag en te denken wat niemand ooit dacht." Ik hoop dat ik jullie overtuigd heb dat voor ziekten als kanker, zwaarlijvigheid en andere kwalen er grote mogelijkheden liggen door hun overeenkomst, angiogenese, te behandelen. En ik ben ervan overtuigd dat de wereld dit nodig heeft. Ik dank u.

En ik ben ervan overtuigd dat de wereld dit nodig heeft. Ik dank u.

June Cohen: Deze medicijnen zijn nu nog geen standaardbehandeling. Voor iemand met kanker, wat zou u aanraden? Beveelt u deze behandelingen al aan voor de meeste kankerpatiënten?

William Li: "Er zijn al antiangiogene behandelingen die door de FDA zijn goedgekeurd. En als je zelf een kankerpatiënt bent of ervoor werkt of ervoor pleit, dan zou je ernaar moeten vragen. Er zijn al vele klinische testen. De Aniogenese Foundation volgt bijna 300 bedrijven en er zitten ongeveer 100 medicijnen in de pijplijn. Dus overweeg de goedgekeurde medicatie, let op klinische testen, maar naast wat de dokter voor je kan doen, moeten we ons afvragen wat we voor onszelf kunnen doen. Een van de thema's waarover ik het heb, is dat het in onze macht ligt om voor onszelf zaken te doen die de dokters voor ons niet kunnen doen, en dat is kennis gebruiken en actie ondernemen. Als moeder natuur ons al enige tips heeft gegeven dan ligt het aan ons om uit te zoeken wat de waarde is van ons voedsel. In wat we eten; driemaal per dag onze eigen chemotherapie.

JC: Juist. Volgt hier dan uit dat voor mensen die een hoog kankerrisico hebben je bepaalde behandelingen ter voorkoming zou aanbevelen of alleen maar het juiste dieet met hopen tomatensaus volgen?

WL: Er is overvloedig epidemiologisch bewijsmateriaal. En in dit informatietijdperk is het eenvoudig een betrouwbare bron te vinden, zoals Pubmed, the National Library of Medicine, om epidemiologische studies voor risicovermindering van kanker gebaseerd op dieet of doordeweekse medicijnen. Dat is iets dat iedereen kan doen.

JC: Oké. Wij danken u zeer.

(Applaus)