Vinay Venkatraman: Een digitaal inclusieve wereld

Frugal Digital is een kleine onderzoeksgroep van het Centre for Instrument Development. We zijn op zoek naar andere manieren om een digitaal inclusieve maatschappij te creëren. Dat willen we bereiken. We geloven dat siliciumtechnologie een cultuur van overvloed is. Het gaat erom om het snelste, het meest efficiënte en het meest oogverblindende gadget te krijgen. Maar ongeveer tweederde van de wereld kan nauwelijks beroep doen op deze technologie om tegemoet te komen aan de meest fundamentele behoeften van het leven, zoals gezondheidszorg, onderwijs enzovoort.

Eerst een kleine anekdote, een verhaaltje over een man in Mumbai: Sathi Shri is een buitengewone kleine ondernemer. Hij runt een winkeltje ergens in Mumbai. In die kleine winkel van 10 m2 gebeurt van alles. Ongelooflijk, ik kon mijn ogen niet geloven toen ik er eens binnenviel. Hij voorziet in allerlei diensten zoals micro-betalingen, boeken van tickets en allerlei fundamentele dingen waarvoor je normaal online zou gaan. Maar hij doet het voor mensen offline en geeft hen toegang tot de digitale wereld. Hij komt aan de kost door de verkoop van deze coupons voor prepaid-abonnementen. Maar achterin heeft hij dit kleine hoekje met een paar medewerkers waar ze bijna alles kunnen repareren. Ze kunnen al die elektronische gadgets repareren. Niet te geloven. Ik liet hem mijn iPhone zien en hij zei: "Wil je een upgrade?" "Ja." (Gelach) Toch maar niet, maar mijn Nokia mocht hij hebben. (Gelach)

Ik stond verstomd over de reverse-engineering en knowhow op die paar meter ruimte. Zij bedachten alles wat nodig was om zaken uit elkaar te halen, de bedrading aan te passen en de firmware te herschrijven. Doe wat je wil met je telefoon, zij verhelpen het onmiddellijk. Breng hem 's morgens binnen dan kan je hem na de lunch ophalen. Ongelooflijk.

We vroegen ons af of dit een lokaal verschijnsel was, of dat je het overal ter wereld vond. We begonnen met een systematisch onderzoek naar het waarom van dit 'knutsel-ecosysteem'. Je vindt het niet alleen ergens in Mumbai. Het gebeurt overal in het land. Ook in Afrika, zoals bijvoorbeeld ons uitgebreid onderzoek in Kaapstad uitwees. Zelfs hier in Doha vond ik dit kleine hoekje waar je alarmklokken en horloges kan laten herstellen. Het gaat om hele kleine onderdelen. Niet gemakkelijk. Probeer het maar eens.

Wat zit hier achter? Het is een heel ecosysteem van goedkope onderdelen en benodigdheden die letterlijk over de hele wereld worden geproduceerd en vervolgens gedistribueerd om in deze industrie te voorzien. Je kunt zelfs gerecupereerde onderdelen kopen. Je hoeft niet moet noodzakelijkerwijs gloednieuwe dingen te kopen. Ze halen afgekeurde computers uit elkaar. Met de gerecupereerde onderdelen bouw je een nieuwe configuratie.

Wat levert deze nieuwe aanpak ons op? Daar gaat het om. Dit geldt voor elke samenleving die niet over voldoende middelen beschikt. Maar er is een interessant paradigma. Je hebt de traditionele ambachten en de nieuwe-technologieambachten. We noemen ze zo omdat ze in opkomst zijn. Het zijn geen instellingen. Niet geïnstitutionaliseerd. Ze worden niet onderwezen op universiteiten. Het gaat van mond tot mond, een informeel onderwijssysteem.

We vroegen ons af wat we daarmee konden doen. Wat zijn de belangrijkste waarden die we eruit konden halen? Het belangrijkste is de 'repareer-het-lokaal'-cultuur. Dat is fantastisch. Het betekent dat je product of je dienst geen enorme bureaucratische molen moet doorlopen voor reparatie. Het geeft ons ook goedkope fabricage. Dat betekent dat je er veel meer mee kan doen. Het belangrijkste is dat je veel rekenvermogen krijgt voor een lage kostprijs. Je krijgt mooie slimme algoritmen en veel andere soorten uitbreidbare ideeën in heel eenvoudige apparaten.

Dit heten wij een silicium-huisnijverheid. Het is eigenlijk het systeem van voor de industriële revolutie. Dat komt nu terug op een geheel nieuwe manier in kleine digitale winkels in de meeste ontwikkelingslanden.

We begonnen over dit idee na te denken en vroegen ons af wat we ermee aankonden. Konden we er een of ander product of dienst uithalen? We maakten eerst een multimediaplatform. Wij noemen het een lunchbox. Bedoeld voor scholen in zeer afgelegen delen van India. Je hebt dit verbazende concept, de één-leraarschool. Eén enkele leraar is de duivel-doet-al in deze verbazende kleine sociale instelling. Het is een informele school, maar het gaat om holistisch onderwijs. Het enige wat ontbreekt, is toegang tot bronnen. Ze hebben soms niet eens een leerboek of een goed leerplan.

We vroegen ons af hoe we deze leraar meer mogelijkheden konden geven. Een toegang tot de digitale wereld. Hoe kon hij, de enige bezitter van informatie, de toegang tot al deze informatie vergemakkelijken? We vroegen ons af op welke manier we die leraar die mogelijkheden konden geven. Hoe maak je van deze leraar een digitale toegangspoort, en hoe ontwerp je een goedkoop multimediaplatform dat lokaal kan worden gebouwd en onderhouden? We gingen zoeken. We schuimden de nabijgelegen markten af en probeerden uit te vissen wat we hiervoor nodig hadden.

We vonden dat het moest lukken met een kleine mobiele telefoon en een kleine picoprojector van ongeveer 60 dollar. We kochten een zaklamp met een zeer grote batterij en een hoop kleine luidsprekers. De mobiele telefoon wordt daarmee een aangesloten multimediaplatform. We kunnen online gaan, bestanden van verschillende formaten downloaden en afspelen. De zaklamp geeft een intens, helder LED-licht. De oplaadbare batterij kan zes uur werken zonder opladen. De lunchbox is een mooi klein pakket waar je alles in kunt onderbrengen, zoals een heleboel mini-luidsprekers om het geluid genoeg te versterken. Die kleine klaslokalen kunnen nogal luidruchtig zijn. Die kinderen kunnen hard schreeuwen. Daar moet je bovenuit komen met je geluid. We namen het ding terug naar de kleine knutselwerkplaats van een reparatiewerkplaats voor mobiele telefoons. Dan gebeurt het wonder. We ontmantelen het hele ding, we monteren het in een nieuwe configuratie, we passen de hardware aan en trainen de man hoe dit te doen. Dan krijgen we dit: een kleinere lunchbox.

(Applaus)

We testten het ter plekke uit. Daaruit haalden we een aantal belangrijke lessen. We doorliepen veel herhalingen. Een van de knelpunten was het batterijverbruik en het opladen. Helderheid is een probleem als buiten de zon te hard schijnt. De daken zijn vaak stuk. Dan krijg je het in de klas niet donker genoeg.

We bleven het maar testen. De volgende versie was een doos die met zonne-energie de batterij kon opladen. Het belangrijkste was verbinding maken met een auto-accu, want die vind je overal op plaatsen waar niet genoeg elektriciteit is of de stroomvoorziening onbetrouwbaar.

Belangrijk was ook dat we de box voorzagen van een USB-poort, omdat we ons realiseerden dat, zelfs als we over GPRS beschikten, het veel efficiënter was de gegevens via een USB-stick per post te verzenden. Het duurt een paar dagen, maar je krijgt hoge definitie en betrouwbaarheid. We maakten deze box en bleven hem maar testen. Steeds weer opnieuw om dit op punt te krijgen.

Het is niet beperkt tot alleen maar onderwijs. Dit soort techniek of metrologie kan op andere gebieden worden toegepast. Nog een verhaaltje. Over dit kleine apparaat: een medi-meter. Het is een klein onderzoekswerktuig dat we hebben ontwikkeld voor de gezondheidszorg.

In India vind je deze geweldige mensen, de ASHA-werkers. Ze zijn het voetvolk van het gezondheidszorgsysteem. Het zijn lokale mensen die geleerd hebben om te gaan met basishulpmiddelen en fundamentele concepten van de gezondheidszorg. Hun belangrijkste taak is om mensen te informeren hoe beter te leven, maar ook aanbevelingen te geven waar ze moeten zijn voor bepaalde gezondheidszorgen. In feite zijn het verwijzingsdiensten.

We ontdekten na veel onderzoek dat ze geweldig zijn in het verwijzen van mensen naar de dichtstbijzijnde kliniek of openbare gezondheidszorg, maar daar aangekomen gebeurt dit: ongelooflijk lange wachtrijen en teveel mensen die het systeem overbelasten omdat er gewoon niet genoeg artsen en faciliteiten zijn voor de mensen die werden doorverwezen. Alles, van een gewone verkoudheid tot een ernstig geval van malaria, krijgt bijna dezelfde aandacht. Er zijn geen prioriteiten.

We vonden dat er een betere manier moest zijn om dit aan te pakken. Hoe kunnen we een ASHA-werker een filterfunctie toebedelen? Niet alleen dat, maar ook een goed doordacht verwijzingssysteem voor een lastenverdeling op het netwerk. De patiënten moesten naar verschillende gezondheidszorgcentra worden gestuurd volgens de ernst of de urgentie van de situatie.

De echt belangrijke vraag was dus: hoe geven we deze vrouw die mogelijkheid? Hoe bezorgen we haar eenvoudige hulpmiddelen, niet zozeer diagnostische maar meer eerder screenend, zodat ze de patiënten beter kon adviseren. Om het systeem grondig te verbeteren, om de wachttijden en de reisafstand in te perken. Soms moeten ze 15 kilometer ver te voet gaan voor een eenvoudig gezondheidsonderzoek. Dit schrikt de mensen echt af om beroep te doen op gezondheidszorg. Als ze daar iets aan kon doen, zou dat geweldig zijn.

Daarom hebben wij dit apparaat omgebouwd tot een medisch hulpmiddel. Ik wil dit demonstreren omdat het een zeer eenvoudig proces is.

Bruno wil je even meedoen? (Gejuich) Kom maar. (Applaus)

We gaan een paar fundamentele parameters van je opmeten zoals je hartslag en de hoeveelheid zuurstof in je bloed. Plaats hierop je duim.

Bruno Giussani: Zo?

Vinay Venkatraman: Ja. Prima. BG: Oké.

VV: Ik ga het opstarten. Ik hoop dat het werkt. (Pieptonen) Het piept zelfs, omdat het een wekker is. Dus... (Gelach)

Ik zet het in de startpositie en druk op de afleesknop. (Pieptonen) Het duurt even. (Pieptonen) De wijzer wijst op drie verschillende opties. Laten we eens kijken wat er hier gebeurt. (Pieptonen) Bruno, je mag naar huis.

BG: Fijn. Goed nieuws. (Applaus)

VV: Zo... (Applaus)

Moest de wijzer in het rode gebied zijn blijven staan, dan moest je naar een ziekenhuis. Vandaag gelukkig niet. Mocht hij in het gele gebied zijn beland, dan had je wat zorg van de gezondheidswerker nodig. Dit eenvoudige screeningsysteem in drie stappen kan de hele basisgezondheidszorg veranderen op heel wat manieren.

BG: Dank je voor het goede nieuws. VV: Ja.

(Applaus) Ik zal kort uitleggen hoe dit in zijn werk gaat, want daar gaat het om. De drie dingen die daarvoor nodig zijn om van dit dat te maken zijn een goedkope afstandsbediening van een televisie die je vandaag overal kunt vinden, wat onderdelen van een computermuis die je zeer goedkoop kan recupereren en dan nog wat onderdelen die voorgeprogrammeerd moeten worden. Dit is een micro-controller met een paar extra onderdelen die voor zeer weinig kosten kunnen worden verzonden over de hele wereld. Dat is alles wat nodig is om met een beetje lokaal knutseltalent van het ene apparaat een ander te maken. We doen nu systematische veldproeven om na te gaan of iets dergelijks kan gebruikt worden door een ASHA-werker.

We vergelijken het met professionele apparatuur om te zien of het de vergelijking kan doorstaan en of het het leven van mensen kan verbeteren. Maar het belangrijkste wat wij nu proberen is het op te schalen, omdat meer dan 250.000 ASHA-werkers dit geweldige werk doen. We hopen ten minste een deel ervan toegang tot deze dingen te geven. Het zou niet alleen de economie van de openbare gezondheidszorg veranderen, maar ook de manier waarop systemen functioneren, niet alleen op een planningsniveau, maar ook vanuit de basis.

Dat is het. Wij hopen om dit groots aan te pakken. Bedankt. (Applaus)

(Applaus)