Thomas Thwaites: Hoe ik een broodrooster maakte -- van niets

Als je om je heen kijkt, zie je dat het meeste om ons heen ontstaan is uit allerlei stenen en prut die op verschillende plekken in de wereld begraven zitten. Maar ze lijken ze niet meer op stenen en prut; ze lijken op tv-camera's, beeldschermen, irritante radio-microfonen. Waar ik mij in mijn project mee bezighoud, is deze magische transformatie. Het project heet het Toaster Project. Het was ook geïnspireerd door dit citaat van Douglas Adams. Het komt uit "Het Transgalactische Liftershandboek". De situatie die het beschrijft is dat de held van het verhaal - een man uit de twintigste eeuw -- terechtkomt op een vreemde planeet, alleen bewoond door mensen die op technisch gebied zijn achtergebleven. Hij neemt aan dat, jawel, hij de keizer zal worden van deze dorpelingen en hun samenleving compleet zal veranderen met zijn unieke kennis van technologie en wetenschappen en de elementen, maar hij komt erachter dat hij, zonder hulp van de rest van de mensheid, nauwelijks een broodje kan maken, en al helemaal geen broodrooster. Maar hij had geen Wikipedia.

Dus ik dacht, okee, ik ga een elektrische broodrooster maken vanuit niets. Met de gedachte dat de goedkoopste broodrooster ook de eenvoudigste zou zijn om te ontleden, kocht ik de goedkoopste broodrooster die ik kon vinden, nam hem mee naar huis en kwam er tot mijn ontsteltenis achter dat dit apparaat, dat ik voor 3,49 pond gekocht had, uit 400 verschillende stukjes bestaat, gemaakt van meer dan honderd verschillende materialen. Ik had niet de rest van mijn leven de tijd voor dit project; ik had misschien negen maanden. Dus ik dacht, okee, ik begin met vijf materialen: staal, mica, plastic, koper en nikkel.

Om te beginnen met staal: hoe maak je dat? Ik ging langs bij de Rio Tinto Leerstoel van de Koninklijke Mijnschool, afdeling Gevorderde Mineraalextractie, en zei: "Hoe maken jullie staal?" Professor Cilliers was erg aardig en vertelde het me. En ik kan me vagelijk van mijn scheikunde-examen herinneren dat staal uit ijzer komt, dus ik belde een ijzermijn. En zei: "Hoi, ik probeer een broodrooster te maken. Kan ik langskomen om wat ijzer te halen?" Helaas, toen ik daar kwam -- daar was Ray. Hij had me niet begrepen en dacht dat ik langskwam omdat ik een poster wilde maken, en dus was hij er niet op voorbereid me mee te nemen in de mijn. Maar na wat zeuren deed hij dat wel.

(Videp) Ray: Het was eerst kalk. Dat was gemaakt door zeedieren 350 miljoen jaar geleden. In een aangename, zonnige omgeving. Als je geologie studeert, kun je zien wat er in het verleden gebeurd is. Er waren enorme veranderingen.

Thomas Thwaites: Zoals je ziet, er hing kerstversiering. Natuurlijk was het geen echt werkende mijn meer, want, hoewel Ray er vroeger mijnwerker was, was de mijn nu gesloten en heropend als een soort toeristische attractie. Want qua productiviteit kan de mijn natuurlijk niet concurreren met huidige grote mijnen in Zuid-Amerika, Australië, waar dan ook. Maar goed, ik kreeg mijn koffer met ijzererts, nam hem per trein terug naar Londen, en had toen het volgende probleem: Okee, hoe maak je van deze brokken onderdelen van een broodrooster?

Dus ik ging terug naar Professor Cilliers, en hij zei: "Ga naar de bibliotheek." Dus dat deed ik en ik bekeek de handboeken metallurgie -- totaal onbruikbaar voor wat ik probeerde te doen. Want natuurlijk vertellen ze je niet precies hoe je het moet doen als je het zelf wil doen en geen hoogoven hebt. Dus ging ik naar de Bibliotheek van Wetenschapsgeschiedenis en keek naar dit boek. Dit is het eerste boek over metallurgie, althans, in het westen geschreven. Je ziet daar die houten mal, dat is wat ik uiteindelijk ben gaan doen. Maar in plaats van een blaasbalg had ik een bladblazer. (Gelach) Dat was iets dat vaker terugkwam gedurende het project: hoe kleiner de schaal waarop je wilt werken, hoe verder je moet teruggaan in de tijd. Dit is het resultaat na een dag en ongeveer een halve nacht ijzer smelten. I haalde dit spul eruit, en het was geen ijzer. Maar gelukkig vond ik online een patent voor industriële ovens die microgolven gebruiken. Na 30 minuten op vol vermogen, kon ik het proces afmaken.

Dus mijn volgende -- (Applaus) Het volgende punt was koper. Deze mijn is weer niet de grootste kopermijn in de wereld. Niet meer, maar ik vond een gepensioneerde geologieprofessor die me mee wilde nemen. Hij zei: "Okee, ik geef je water uit de mijn." De reden dat ik water uit de mijn wilde, is omdat water uit mijnen zurig wordt en opgeloste mineralen uit de mijn begint op te nemen. Een goed voorbeeld hiervan is de Rio Tinto, een rivier in Portugal. Zoals je ziet zijn er nogal wat mineralen in opgelost. Zoveel dat het alleen bewoond wordt door bacteriën die echt houden van zure, giftige omstandigheden. Maar goed, in het water dat ik meenam, vanuit het eiland Anglesey, waar de mijn was -- daar zat voldoende koper in om de pinnetjes te gieten voor mijn metalen elektrische stekker.

Volgende plan: ik ging naar Schotland om mica te halen. Mica is een mineraal, een goed isolerend mineraal dat elektriciteit heel goed isoleert. Kijk, hier haal ik mica. Het laatste materiaal van vandaag is plastic. Natuurlijk had mijn broodrooster een plastic buitenkant. Plastic komt voor in werkelijk alle goedkope elektrische apparaten. Plastic komt uit olie, dus ik belde BP en probeerde een half uur lang hun PR-bureau te overtuigen dat het voor hen een kans zou zijn om mij naar een boorplatform te vliegen zodat ik een jerrycan olie kon krijgen. BP heeft op het moment duidelijk belangrijkere zaken aan zijn hoofd. Maar ook toen kon ik ze niet overtuigen en ze zeiden: "We bellen terug," -- dat deden ze niet. Dus ik zocht naar andere manieren om plastic te maken. Je kunt dus plastic maken uit olie afkomstig uit planten, maar ook uit zetmeel. Hier probeer ik aardappelzetmeel in plastic te veranderen. En het zag er even goed uit. Ik goot het in de vorm, die je hier ziet, die ik gemaakt heb uit een boomstam. En het leek even goed te gaan, maar ik liet het buiten staan om te laten drogen en toen ik terugkwam vond ik slakken die de onverwerkte stukjes aardappel opaten.

Dus uit een soort wanhoop, besloot ik dat ik een zijstap moest maken. Geologen hebben onze tijd omgedoopt -- althans, er wordt over gesproken om de tijd waarin wij leven, om te dopen -- ze hebben het erover dit een nieuw geologische periode te noemen: het Antropoceen, de tijd van de Mens. De reden is dat toekomstige geologen een snelle overgang zouden zien in de aardlagen die nu ontstaan. Ploseling zal het wat radioactiviteit bevatten van Tsjernobyl en de ongeveer 2.000 atoombommen die sinds 1945 ontploft zijn. Er zou ook een uitstervingsincident zijn -- fossielen zouden ineens verdwijnen. En ook, dacht ik, zouden er synthetische polymeren, plastics, zijn begraven tussen het gesteente.

Dus ik zocht naar een plastic -- ik besloot dat ik wel wat van deze hedendaagse erts zou kunnen mijnen. En ik ging naar Manchester om Axion Recycling te bezoeken. Zij zijn druk bezig met de WEEE, de Europese richtlijn voor elektrisch en electronisch afval. Die richtlijn is gestart om te kunnen omgaan met de afvalberg die steeds gemaakt wordt en zich opstapelt in onze huizen en dan naar de vuilnisbelt gaat. Dit is het.

(Muziek)

(Gelach)

En hier is een foto van mijn broodrooster. (Applaus) Dit is zonder met de plastic buitenkant. En hier lig hij in de schappen. Dankuwel.

(Applaus)

Bruno Giussani: Ik heb gehoord dat je hem ook hebt ingeplugd.

TT: Ja, ik heb hem ingeplugd. Ik weet niet of je het kunt zien, maar ik heb geen isolatie kunnen maken voor de draden. Kew Gardens heb ik niet kunnen overtuigen om me in hun rubberboom te laten hakken. Dus de draden waren niet geïsoleerd. Dus er ging 240 volt door deze handgemaakte koperen kabels, en handgemaakte stekker. Gedurende vijf seconden roosterde de broodrooster, maar toen, helaas, smolt het element. Maar ik beschouw het eerlijk gezegd als een gedeeltelijk succes.

BG: Thomas Thwaites. (TT: Bedankt.)