Suzanne Lee: Kweek je eigen kleren

Als mode-ontwerper had ik altijd de neiging om materialen te zien als zoiets als dit, of dit, of misschien dit. Maar toen ontmoette ik een bioloog, en nu zie ik materialen zo - groene thee, suiker, een paar microben en een beetje tijd. Ik gebruik in wezen een kombucharecept. Dat is een symbiotische mix van bacteriën, gisten en andere micro-organismen, die cellulose spinnen in een fermentatieproces. Na verloop van tijd vormen deze kleine draden in de vloeistof een mat op het oppervlak.

We beginnen met het brouwen van de thee. Ongeveer 30 liter per keer, en terwijl hij nog warm is voeg ik er een paar kilo suiker aan toe. We roeren dit totdat het volledig is opgelost en gieten het dan over in een groeibad. We moeten controleren dat de temperatuur is afgekoeld tot onder de 30 graden C. En dan zijn we klaar om het levend organisme toe te voegen. En ook wat azijnzuur. Eens dit proces gestart, kan je de vorige gefermenteerde vloeistof terugwinnen. We hebben een optimale temperatuur nodig voor de groei. Ik gebruik een warmtemat om het bad op te zetten en een thermostaat om de temperatuur te regelen. Bij warm weer kan ik het gewoon buiten laten groeien. Dit is mijn miniweefselkwekerij.

Na ongeveer drie dagen verschijnen er bellen aan het oppervlak van de vloeistof. Dit vertelt ons dat de gisting in volle gang is. De bacteriën groeien op de suikerhoudende voedingsstoffen in de vloeistof. Ze spinnen deze kleine nanovezels van zuivere cellulose. Ze klitten samen tot lagen waardoor er een vel op het oppervlak ontstaat. Na ongeveer twee tot drie weken, zien we een ongeveer twee à drie centimeter dikke laag. Het bad links is 5 en dat rechts 10 dagen oud. Dit is een statische cultuur. Je hoeft er niets aan te doen. Je ziet het letterlijk groeien. Het heeft geen licht nodig.

Als het klaar is, neem je het uit het bad en wast het met koud water en zeep. Op dat moment is het erg zwaar. Het bestaat uit meer dan 90 procent water, dat moeten we laten verdampen. Ik spreid het uit op een houten plaat. Nogmaals, je kan dat buiten doen en het gewoon laten drogen aan de lucht. Bij het drogen krimpt het. Wat je overhoudt, is, afhankelijk van het recept, iets dat ofwel aanvoelt als een licht, transparant papier, of iets dat veel meer lijkt op flexibel plantaardig leer. Dat kan je ofwel versnijden en conventioneel naaien, ofwel kan je het natte materiaal vormgeven rond een drie-dimensionale vorm. Als het water verdampt, kleeft het vanzelf samen en vormt naden.

De kleur van dit jasje is puur dat van de groene thee. Ik vind dat het er ook een beetje als menselijke huid uitziet. Dat intrigeert me. Omdat het organisch gegroeid is, probeer ik zo weinig mogelijk chemicaliën toe te voegen. Ik kan de kleur veranderen zonder gebruik te maken van kleurstof door een proces van oxidatie van ijzer. Door kleuren met groenten en fruit creëer ik organische patronen. Het gebruik van indigo maakt het anti-microbieel. Om katoen te kleuren, moet je het 18 maal onderdompelen in indigo om zo'n donkere kleur te bekomen. Door het super-absorptievermogen van dit soort cellulose, is er slechts één, en dan nog een heel korte onderdompeling nodig.

Wat mij nog niet lukt, is het waterbestendig maken. Als ik buiten in de regen deze kleding zou dragen, zou ik onmiddellijk hopen water gaan absorberen. Deze kleding zou echt zwaar worden, en uiteindelijk zouden de naden waarschijnlijk uit elkaar vallen - en me een nogal naakt gevoel geven. Misschien een leuke act, maar zeker niet ideaal voor dagelijks gebruik. Ik ben op zoek naar een manier om aan het materiaal de kwaliteiten te geven die ik nodig heb. Ik wil tegen een toekomstige microbe kunnen zeggen: "Spin me een draad. Geef hem deze richting. Maak hem hydrofoob. En nu je toch bezig bent, vorm hem gewoon rond deze 3D-vorm."

Bacteriële cellulose wordt eigenlijk al gebruikt voor wondheling, en eventueel in de toekomst voor biocompatibele bloedvaten, mogelijk zelfs voor vervangend botweefsel. Maar met de synthetische biologie, kunnen we ons eigenlijk voorstellen dat we deze bacterie gaan manipuleren om iets te produceren dat ons de kwaliteit, de hoeveelheid en de vorm geeft van het materiaal dat we verlangen. Uiteraard is dit voor een ontwerper echt spannend. Want dan begin ik te denken, wow, we zouden ons kunnen voorstellen dat we consumptieproducten zouden kunnen laten groeien.

Wat me boeit aan die microben is hun efficiëntie. We kweken alleen maar wat we nodig hebben. Er is geen afval. We kunnen dit maken van afvalstoffen - bijvoorbeeld suikerhoudende afvalstoffen van een verwerkingsbedrijf van levensmiddelen. Ten slotte kunnen we dit na gebruik biologisch laten afbreken samen met jullie groenteschillen. Wat ik niet beweer, is dat microbiële cellulose een vervanger gaat worden voor katoen, leder of andere textielstoffen. Maar ik denk wel dat het een slimme en duurzame aanvulling zou zijn van onze steeds kostbaardere natuurlijke hulpbronnen.

Uiteindelijk zal het misschien zelfs niet de mode zijn waar deze microben hun impact zullen hebben. We zouden ons, bijvoorbeeld, het kweken van een lamp, een stoel, een auto of misschien zelfs een huis kunnen inbeelden. Mijn vraag voor jullie: "Wat ga je in de toekomst kweken?" Dank u zeer.

(Applaus) Bruno Giussani: Suzanne, even snel, wat je draagt​ is niet zomaar iets. (Suzanne Lee: Nee.) Is dit een van de jassen die je hebt gekweekt?

SL: Ja. Dit jasje is waarschijnlijk - een deel van het project is nog in volle ontwikkeling - voor je ogen biologisch aan het afbreken. (Gelach) Het is mijn zweet aan het absorberen. De bacteriën voeden zich daarmee.

BG: Oke, we zullen je laten gaan om het op te bergen en te redden. Suzanne Lee. (SL: Dankjewel.)

(Applaus)