Follow TED
Be the first to know about new TEDTalks, TED news and other announcements.
Click on any phrase to play the video from that point.
Ik ben heel erg opgewonden dat ik de kans heb gekregen om jullie hier vandaag toe te spreken over iets waarvan ik denk dat het de grootste stunt is op aarde. Of, misschien niet echt op aarde. Een parachutesprong vanaf de rand van de ruimte. Later meer daarover.
Allereerst wil ik jullie graag meenemen op een korte reis over stunts, en de wereld van stunts in het film- en televisiebedrijf. Ik laat jullie zien hoe technologie zich is gaan mengen met de fysieke vaardigheden van de stuntman op een manier waarbij de stunts groter en zelfs nog veiliger zijn dan daarvoor.
Ik ben al 13 jaar stuntman. Ik ben stuntcoördinator. Ik voer niet alleen stunts uit, maar ik ontwerp ze ook vaak. In die periode zijn gezondheid en veiligheid heel belangrijk geworden in mijn werk. Als er een auto-ongeluk gebeurt, is het cruciaal dat niet alleen de stuntman veilig is, maar ook de filmploeg. We kunnen geen cameralui doden. We kunnen geen stuntlui doden. We kunnen niemand doden of verwonden op de set, ook geen voorbijgangers. Dus veiligheid is alles. Maar zo is het niet altijd geweest.
Vroeger, in de tijd van stomme films -- Harold Lloyd, het beroemde beeld waarbij hij aan de wijzers van een klok hangt -- veel van deze jongens deden hun eigen stunts. Zij waren vrij opmerkelijk. Zij hadden geen veiligheidsmiddelen en geen echte technologie. De veiligheidsmaatregelen die zij hadden, waren erg mager. Dit is de eerste stuntvrouw, Rosie Venger, een verbluffende vrouw. Je kunt het op de dia zien, heel erg sterk. Zij heeft echt de weg gebaand, in een tijd waarin niemand stunts deed, laat staan vrouwen.
Mijn persoonlijke favoriet, een echte held, is Yakima Canutt. Yakima Canutt heeft echt vorm gegeven aan stuntvechten. Hij werkte samen met John Wayne. Bij veel van die oude knokpartijen die je ziet in westerns, was Yakima er of bij, of coördineerde hij de stunts. Dit is een beeld uit 'Stagecoach', waarbij Yakima Canutt één van de gevaarlijkste stunts ooit doet. Geen veiligheid, geen rugdekking, geen kussens, geen matten, geen zandbakken op de grond. Dat is echt één van de gevaarlijkste paardenstunts.
Van gevaarlijke stunts gesproken, en om de zaak wat te actualiseren: bij onze gevaarlijkste stunts zijn de vuurstunts. Die zouden we zonder technologie niet kunnen doen. Ze zijn bijzonder gevaarlijk omdat ik geen masker op heb. Dit was voor fotoreportages: één voor krant The Sun en één voor het tijdschrift FHM. Erg gevaarlijk, maar je zal zien dat het lijkt alsof ik niets draag onder het pak. De oude vuurpakken, de dikke, wollen pakken zijn vervangen door moderne materialen zoals Nomex of, recenter, Carbonex. Met deze fantastische materialen kunnen we als stuntlui langer branden en er, in alle veiligheid, spectaculair uitzien. Hier is nog wat meer. Dit is een kerel met een vlammenwerper die me een uitbrander geeft.
Eén van de dingen die een stuntman vaak doet, en je ziet het telkens weer in de grote films, is door de lucht geblazen worden. Vroeger hadden we alleen maar kleine trampolines. Dat is een loopplank. Spring eraf, vlieg door de lucht en hoop dat het er goed uitziet.
Nu is er technologie. Dit heet een luchtarm. Het is een schrikwekkend stuk uitrusting voor een nieuwbakken stuntman, want het breekt je benen heel, heel snel als je er verkeerd op landt. Het werkt met gecomprimeerde stikstof. Zo staat het omhoog. Als je erop stapt, hetzij vanop afstand, hetzij door erop te stappen, schiet het je, afhankelijk van de gasdruk, 1,5 tot 10 m de lucht in. Ik zou mijzelf letterlijk het balkon in kunnen schieten. Wat jullie niet wensen, zeker weten. Niet vandaag.
Autostunts zijn nog een domein waarin vooruitgang in technologie en engineering ons het leven gemakkelijker en veiliger hebben gemaakt. We kunnen nu grotere autostunts doen dan ooit tevoren. Het is nooit gemakkelijk om aangereden te worden. Dat is een ouderwetse, lastige, zanderige, fysieke stunt. Maar we hebben vullingen, en fantastische schokwerende dingen zoals Sorbothane -- de materialen die ons helpen om, als we zo worden geraakt, onszelf niet teveel pijn te doen.
Het beeld in de hoek daar beneden komt van werk met een crashtest dummy. Het toont hoe stunts in elkaar zitten in verschillende domeinen. We testen verkeerspalen die stukgaan. Een bedrijf maakt een Lattixpaal. Dat is een netwerk, een soort traliepaal die instort als hij geraakt wordt. De auto links reed op de stalen paal in. Je kan het niet zien, maar de motor lag op de schoot van de chauffeur. Ze deden het vanop afstand. Ik reed met de andere, met exact dezelfde snelheid, 90 km/u, en bleef duidelijk ongedeerd.
Een auto overkop doen gaan, daar gebruiken we ook technologie voor. Vroeger moesten we op een helling rijden, en nu nog soms. Maar we hebben nu een kanon op samengeperste stikstof. Onder de auto ligt een zwarte pijp, bij het wiel van de andere auto. Dat is de zuiger die dwars door de vloer werd weggeschoten. We kunnen vrachtwagens en bussen omkieperen met een stikstofkanon met voldoende kracht. (Lacht)
Het is echt een leuke job. (Gelach) Het is zo leuk! Je moest eens horen wat ik aan de telefoon met mensen bespreek via bluetooth, in mijn atelier. "We kunnen de bus omkieperen, hem laten ontvlammen, en wat dacht je van een grote ontploffing?" Mensen kijken zo ... (Lacht) Ik vergeet vaak hoe bizar sommige gesprekken zijn.
Het volgende dat ik jullie wil tonen, is iets dat Dunlop me eerder dit jaar heeft gevraagd, voor onze 'Fifth Gear Show' op Channel 5. Een 'loop-the-loop', de grootste ter wereld. Slechts één persoon had het al eerder gedaan. Vroeger zou de stuntmanoplossing geweest zijn: "Doe dit zo snel mogelijk. 90 km/u. Ga ervoor! Plankgas!" Je zou sterven als je dat deed.
We gingen naar de universiteit van Cambridge, de andere, en spraken met een Dr.-Ir. in de mechanica, een fysicus die ons leerde dat het 60 km/u moest zijn. Zelfs dan kreeg ik 7G te verduren en verloor ik er even het bewustzijn bij. Het is een diepe val, als het fout gaat. Dit was nog net juist. De wetenschap helpt ons dus, en de ingenieurs ook -- de wijzigingen aan de auto en het wiel.
Diep vallen, dat is een ouderwetse stunt. Wat interessant is aan diep vallen, is dat hoewel we airbags gebruiken, en sommige airbags erg geavanceerd zijn, ze zo zijn ontworpen dat je niet meer opzijvalt, als je verkeerd landt. Die zijn dus veel veiliger. Maar het blijft wel een stuk basisuitrusting. Het is een springkasteel met flappen opzij om de lucht te laten ontsnappen. Meer is het niet, een springkasteel. Dat is onze enige motivatie. Deze job is één en al plezier. Interessant om weten is dat we nog steeds kartonnen dozen gebruiken. Ze gebruikten jaren geleden kartonnen dozen, en wij doen het nog steeds. Dat is boeiend, want ze zijn haast retrospectief. Ze vangen je goed op, tot op zekere hoogte.
Aan de andere kant van het hek heeft de fysieke kunst, de fysieke performance van de stuntman de allerhoogste technologie in IT en software ontmoet. Niet de kartonnen doos, maar het groene scherm. Dit is een beeld uit de film 'Terminator'. Twee stuntlui doen een volgens mij nogal makke stunt. 9 m. Water. Heel eenvoudig. Met het groene scherm kan je er om het even welke achtergrond aan toevoegen, bewegend of stilstaand, en ik verzeker je, tegenwoordig zie je de overgang niet. Dit is een parachutist met een andere parachutist die precies hetzelfde doet. Volledig binnen de veilige studio-omgeving. Met het groene scherm kunnen we een bewegend beeld, afkomstig van een skydiver, toevoegen: bewegende lucht en wolken die voorbijzoeven.
Vertragende touwen en koorden, die gebruiken we vaak. We laten mensen aan touwen vliegen, zo. Deze man is niet aan het skydiven, we zijn als het ware met hem aan het vliegeren.
Dit is een Guiness Wereldrecordpoging. Ze vroegen me in 2004 om hun 50ste verjaardagsshow te openen. Dankzij technologie kon ik de snelste rappel over 100 m doen, en een meter boven de grond stoppen zonder het touw te doen smelten door de wrijving omwille van de legeringen die ik in het afdalingstoestel gebruikte. Dat is Centre Point in London. We deden Oxford Street en Tottenham Court Road stilhouden.
Helikopterstunts zijn altijd leuk, eruit hangen of zo. En luchtstunts. Zonder skydiven zou geen luchtstunt dezelfde zijn. Dat leidt ons naadloos naar de reden van mijn aanwezigheid hier: Project Ruimtesprong.
In 1960 deed Joseph Kittenger van de luchtmacht van de VS iets zeer spectaculairs. Hij sprong van 30.000 m, 31.090 m om precies te zijn, om de hoogtemeters te testen voor militaire piloten in het nieuwe soort vliegtuigen, die tot op 25.000 m of zo vlogen. Ik wil een stukje film tonen van wat hij toen deed, en hoe moedig hij was, in 1960, niet vergeten.
Het heette Project Excelsior. Er waren drie sprongen. Ze lieten eerst een paar dummies vallen. Dat is de ballon, een grote gasballon. Hij heeft die vorm omdat het helium moet uitzetten. Mijn ballon zal tot 500 keer groter worden en er uitzien als een dikke pompoen daarboven. Dit zijn de dummies die van 30.000 m worden gedropt, en daar is de camera die eraan vastzit. Op die hoogte zie je duidelijk de kromming van de aarde. Ik ben van plan om van 36.500 m te springen, dat is ongeveer 36,5 km In die omgeving ben je bijna in het luchtledige, bij min 50 graden. Het is dus een erg onherbergzame plek.
Dit is Joe Kittenger zelf. Niet vergeten, dames en heren, dit was in 1960. Hij wist niet of hij het zou overleven. Dit is een uitzonderlijk moedig man. Ik had hem enkele maanden geleden aan de telefoon. Hij is een zeer nederig en bewonderenswaardig man. Hij stuurde me een e-mail: "Als je dit ding van de grond krijgt, dan wens ik je het beste." Ondertekend: "Zalige landing," wat ik heel lief vond. Hij is in de tachtig en woont in Florida. Een geweldige kerel. Daar is hij, in een drukpak.
Eén van de uitdagingen van de hoogte ingaan, is dat als je op 9.000 m bent -- geweldig, niet? -- je alleen zuurstof kan gebruiken. Boven de 9.000 meter, tot ongeveer 15.000 m, heb je drukademhaling nodig, en daarom draag je een G-pak. Hier zie je hem in zijn oude rock&roll-jeans. Duwt hem naar binnen, in jeans met omgeslagen pijpen. Je hebt een drukpak nodig. Je hebt een drukademhalingssysteem nodig, met een G-pak dat je samendrukt en helpt met inademen, en met uitademen.
Boven de 15.000 m heb je een ruimtepak nodig, een drukpak. Boven de 30.000 m zal geen vliegtuig vliegen. Zelfs geen jet. Het moet raketaandrijving hebben, of zoiets, een grote gasballon. Ik deed er jaren over om het juiste ballonteam te vinden dat de ballon voor deze klus kon bouwen. Ik heb ze nu gevonden in Amerika. Hij is gemaakt van polyethyleen, erg dun dus. We zullen voor elk van mijn testsprongen twee ballonnen hebben, plus twee voor de hoofdsprong, want ze zijn berucht voor het scheuren bij de start. Ze zijn zo vreselijk delicaat.
Dit is het afstapje. Hij heeft erop geschreven: 'de hoogste trede ter wereld'. Hoe moet dat voelen? Ik vind het spannend en verschrikkelijk, tegelijk, elk even zeer. Dit is de camera die hij bij zich had toen hij tuimelde, voor zijn remparachutes opengingen om hem te stabiliseren. Een remparachute is een kleinere parachute die helpt om je hoofd naar beneden te houden. Daar zie je ze openspringen. Dat zijn de remparachutes. Hij had er drie. Ik deed een hoop research. Zodadelijk zie je dat hij de grond bereikt.
Om je een perspectief van deze ballon te geven, de kleine zwarte puntjes zijn mensen. Het is vele tientallen meter hoog. Het is enorm. Dat is in Nex Mexico. Dat is het Museum van de Luchtmacht van de VS. Ze hebben een dummy van hem gemaakt. Het zag er precies zo uit. Mijn gondel zal veel simpeler zijn. Het is gewoon een doos met drie kanten.
Ik moest dus heel veel trainen. Dit is vorig jaar in Marokko, in het Atlasgebergte, een training voor een paar sprongen vanop grote hoogte. Zo zal het uitzicht zijn voor mij, op 27.500 m hoogte. Misschien denk je dat dit alleen om de kicks draait, een ritje voor de pret, gewoon de grootste stunt ter wereld. Er zit wel wat meer achter.
In de zoektocht naar een ruimtepak kwam ik uit bij een technologisch domein dat ik nooit had verwacht toen ik hieraan begon. Ik contacteerde een bedrijf in de VS dat pakken maakt voor NASA. Dit is een actueel pak. Dat was ik vorig jaar, met hun hoofdingenieur. Dat pak zou me ongeveer 1,5 miljoen dollar kosten. Het weegt 150 kg, en je kan er niet mee skydiven. Ik zat dus vast. De afgelopen 15 jaar ben ik op zoek geweest naar een geschikt ruimtepak, of iemand die het wil maken.
Er gebeurde iets revolutionairs op diezelfde plek, enige tijd geleden. Dit is het prototype van de parachute. Ik heb ze speciaal laten maken, ze zijn enig in hun soort. En dit pak is enig in zijn soort. Het is gemaakt door een Rus die in het verleden de meeste pakken ontwierp voor de Sovjets, 18 jaar lang. Hij verliet het bedrijf omdat hij, net als sommige anderen in de ruimtepakindustrie, een opkomende markt zag voor ruimtepakken voor ruimtetoeristen.
Als je in een vliegtuig zit op 9.000 m en de druk valt weg uit de cabine, dan heb je zuurstof. Als je je op 30.000 m bevindt, sterf je. Je verliest het bewustzijn binnen de 6 sec en sterft binnen de 10 sec. Je bloed probeert te koken. Dat heet vaporisatie. Je lichaam zwelt op. Het is vreselijk. Niet zo leuk. Wij verwachten dus, en anderen ook, dat de FAA, de CAA, wellicht zegt: "Je moet iemand in een pak stoppen dat niet is opgeblazen, dat vasthangt aan het vliegtuig." Dat is comfortabel, het zicht is goed, als een groot vizier. Als de druk in de cabine dan wegvalt terwijl het vliegtuig naar beneden komt, in welke noodsituatie dan ook, dan is iedereen veilig.
Ik zou Costa willen naar voor roepen, als hij hier is, om jullie dit unieke stuk te tonen. Ik was van plan het te dragen, maar ik laat het Costa doen, mijn charmante assistent. Hartelijk dank. Hij heeft het erg warm. Dankuwel, Costa. Dit is de communicatie-hoofdtelefoon die je op veel ruimtepakken ziet. Het is een pak met twee lagen. Die van NASA hebben er 13. Dit is echt een lichtgewicht, ongeveer 7,5 kg. Bijna niets. Speciaal voor mij ontworpen.
Een prototype in functie. Ik zal het voor alle sprongen gebruiken. Costa, kan je ons even een draai geven? Hartelijk dank. Het ziet er niet echt anders uit als het opgeblazen is, zoals je hier op de foto kan zien.
Ik heb erin geskydived in een windtunnel, waardoor ik alle noodzakelijke training kan doen, veilig, voor ik waar dan ook uitspring. Hartelijk dank, Costa. (Applaus)
Dames en heren, dat was het van mijn kant. De status van mijn missie vandaag is dat ik nog steeds een grote sponsor zoek. Ik ben ervan overtuigd dat we die zullen vinden. Het is een grote uitdaging. Hopelijk zijn jullie het met mij eens dat dit de grootste stunt ter wereld is. Hartelijk dank voor jullie tijd. (Applaus)
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation, or join one of these:
Als dagelijks werk laat Steve Truglia auto's over kop gaan, wandelt door vuur en valt uit gebouwen - door middel van de nieuwste technologie om stunts groter, veiliger en overweldigender te maken. Op TEDGlobal 2009 vertelt hij over zijn volgende verbluffende stunt: de hoogste sprong ooit geprobeerd, vanaf de rand van de ruimte.
Stuntman and record-setter Steve Truglia is planning perhaps the ultimate high dive: a parachute jump from the edge of space, 120,000 feet (36.5 kilometers) up. Full bio »
Translated into Dutch by Els De Keyser
Reviewed by Christel Foncke
Comments? Please email the translators above.
18:02 Posted: Jan 2008
Views 1,170,219 | Comments 161
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign out.