Sasa Vucinic investeert in persvrijheid

Video: Verteller: Als je een evenement bekijkt vanuit één standpunt, krijg je één indruk. Bekijk het vanuit een ander standpunt, en je krijgt een andere indruk. Maar pas als je het hele plaatje bekijkt, begrijp je helemaal wat er gebeurt.

Sasha Vucinic: Een geweldig filmpje, niet? In 29 seconden vertelt het meer over de kracht en het belang van onafhankelijke media dan ik in een uur zou kunnen. Dat vond ik dus een goed begin. Ik begin ook met wat statistieken. Volgens onderzoekers leeft 83 van de bevolking op deze planeet in een maatschappij zonder onafhankelijke pers. Denk even na over dat getal: 83 procent van de wereldbevolking weet niet echt wat er aan de hand is in hun land. De informatie die ze krijgen, wordt door iemand gefilterd die ze ofwel verdraait, of bijkleurt, die er iets mee doet. die ze ofwel verdraait, of bijkleurt, die er iets mee doet. Ze blijven dus verstoken van begrip van hun werkelijkheid. Dat is gewoon om te begrijpen hoe groot en belangrijk dit probleem is. Wie het geluk heeft om te wonen in die gemeenschappen die de 17 procent vertegenwoordigen, geniet ervan zolang het duurt. Op zondag doorblader je de krant en drinkt een cappuccino. Geniet zolang het kan. Op zondag doorblader je de krant en drinkt een cappuccino. Geniet zolang het kan. Want zoals we gisteren hoorden, landen kunnen sterren uit hun vlag verliezen, maar ze kunnen ook persvrijheid verliezen. Volgens mij kunnen de Amerikanen hier daar meer over vertellen. Maar dat is een ander, afzonderlijk onderwerp. Ik ga terug naar mijn verhaal.

Het verhaal dat ik wil vertellen, begint in 1991. In die tijd runde ik B92, de enige onafhankelijke, zelfs helemaal de enige elektronische media in het land. We leidden het leven van de enige onafhankelijke media in het land: we opereerden in een vijandige omgeving waarbij de overheid je het leven echt zuur wil maken, op verschillende manieren. Het was de gebruikelijke cocktail: op verschillende manieren. Het was de gebruikelijke cocktail: wat bedreigingen, wat vriendelijk advies, wat financiële politie, wat tekstcontrole. Er is altijd iemand die je kantoor niet verlaat. Wat ze echt doen, wat echt machtig is, wat overheden in de late jaren 90 gingen doen als ze niet van onafhankelijke mediabedrijven hielden, was je adverteerders bedreigen. Eens ze dat doen, is de werking van de markt vernietigd, en willen de adverteerders niet meer, hoe zinnig het ook is voor hen, ze willen niet meer komen adverteren. En jij krijgt de eindjes niet meer aan elkaar geknoopt.

In het begin van de jaren 90 hadden we dat probleem. Dat was moeilijk overleven. Wat echt pijnlijk was voor mij: in het begin van de jaren 90 viel Joegoslavië uit elkaar. We zaten daar met een land in verval, verval in vertraagd tempo. En we hadden dat allemaal op band. We konden begrijpen wat er gebeurde. We legden de geschiedenis vast. Het probleem was dat we de week erna die geschiedenis opnieuw moesten opnemen omdat we ons niet genoeg banden konden veroorloven om archieven van die geschiedenis te bewaren. Bij dat beeld wil ik dus niet te lang stilstaan. In die context kwam een meneer naar mijn kantoor. Het was nog steeds 1991. Hij runde een mediasysteem dat nog steeds bestaat, de man heeft zijn bedrijf nog steeds. Wat wist ik toentertijd over mediasystemen? Ik dacht dat het organisaties waren en dat ze je dus zouden helpen. Dus ik maakte twee strategische plannen voor die vergadering: het kleine en het grote. Het kleine was dat ik gewoon wilde dat hij ons aan die verdomde banden hielp zodat we het archief 50 jaar konden bewaren. Het grote plan was om hem een lening van een miljoen dollar te vragen. Ik dacht, en dat doe ik nog, dat serieuze en onafhankelijke mediabedrijven goede business zijn. Ik dacht dat B92 zou overleven en een geweldig bedrijf zou zijn zodra Milosevic weg was, wat ook zo bleek. Het is nu bij de top twee van de mediabedrijven in het land. Het is nu bij de top twee van de mediabedrijven in het land. Ik dacht dat het enige dat we toen nodig hadden, een miljoen dollar was om ons door die moeilijke tijd te loodsen.

Om kort te gaan, die meneer komt het kantoor binnen, knap in het pak. Ik gaf hem een, volgens mij, briljante uitleg over de politieke situatie en legde uit hoe hard en lastig de oorlog zou zijn. Ik onderschatte de wreedheden, moet ik toegeven. Na die lange, grote uitleg was zijn enige vraag voor mij -- en dit is geen grap : "Betalen we royalties als we muziek uitzenden van Michael Jackson?" Dat was echt zijn enige vraag. Hij vertrok, en ik herinner me dat ik erg boos was op mezelf. Ik dacht: er moet ergens op de wereld een instelling zijn die leningen geeft aan mediabedrijven. Het is zo evident, zo voor de hand liggend. Iemand moet het al bedacht hebben. Iemand moet zoiets begonnen zijn. Iemand moet het al bedacht hebben. Iemand moet zoiets begonnen zijn. Ik dacht: ik ben gewoon te dom om het te vinden. Ter verdediging: er was toen geen Google. In 1991 kon je niet googlen. Ik dacht dat dat mijn probleem was. We gaan snel vooruit naar 1995.

Ik had het land verlaten en had een vergadering met George Soros. Voor de derde keer probeerde ik hem te overtuigen dat zijn stichting moest investeren in iets dat als een mediabank zou opereren. Wat ik zei was heel eenvoudig. Vergeet liefdadigheid, dat werkt niet. Vergeet schenkingen. 20.000 dollar helpt niemand. Je moet mediabedrijven als business behandelen. Het is overal business. Mediabedrijven hebben zoals alle bedrijven kapitaal nodig. Ze hebben toegang tot kapitaal nodig. Derde vergadering. Alle argumenten worden uitgespeeld. Op het einde van de vergadering zegt hij: "Het zal niet werken. Je ziet je geld nooit terug, maar mijn stichtingen zullen 500.000 dollar inbrengen zodat je het idee kan testen. Zie dat het niet werkt. Ik geef je een touw om jezelf aan op te hangen." (Gelach) Na die vergadering wist ik twee dingen. Eén: onder geen beding wil ik mezelf ophangen. Twee: ik heb er geen idee van hoe ik het moet doen slagen. Conceptueel was het geweldig. Maar een concept is één ding, het doen slagen is iets helemaal anders.

Ik had er geen flauw idee van hoe het kon werken. Ik had een fout idee: ik dacht dat we een bank konden zijn. Banken -- ik weet niet of er bankiers in de zaal zijn, alvast mijn excuses -- maar dat is de beste job ter wereld. Je zoekt een respectabel iemand met veel geld. Je geeft ze nog meer geld. Ze betalen het je na een tijd terug. Je krijgt interesten en ondertussen doe je niets. Dus ik dacht: waarom gaan we die sector niet in? (Gelach) Dit is onze eerste klant. Briljant. De eerste onafhankelijke krant in Slovakije. De regering snijdt hen af van alle drukpersen in Bratislava. De regering snijdt hen af van alle drukpersen in Bratislava. De krant van elke dag moet worden gedrukt op 400 km van de hoofdstad. De krant van elke dag moet worden gedrukt op 400 km van de hoofdstad. De krant heeft een deadline van 16u. Dat betekent dat ze geen sport hebben, geen recent nieuws. De oplage daalt. Het is een gesofisticeerde manier om een krant economisch te wurgen. Ze komen ons een lening vragen. Hun enige overlevingskans is een drukpers. We zeiden: "Oké, laten we vergaderen. Breng je bedrijfsplan mee." En dat deden ze.

We beginnen te vergaderen. Ik krijg twee bladen, niet zoals deze hier, A4, maar veel groter. Vol met cijfers. Maar hoe je het ook draait, de cijfers hangen niet aan elkaar. Beter dan dat konden ze niet. Beter dan dat konden ze niet. Zo begrepen we wat onze methode was. Wij zijn geen bank. We moesten die bedrijven binnengaan en ons geld terugverdienen door ze in orde te brengen, door managementsystemen te introduceren, door kennis aan te brengen, hoe je een bedrijf runt. Anderzijds weten zij allemaal hoe ze inhoud moeten creëren.

Snel de resultaten. In een periode van 10 jaar was er 40 miljoen dollar aan betaalbare financiering, gemiddelde interestvoet 5 à 6 procent. Recent slaan we wat door en rekenen we soms 7 procent aan. We doen het in 17 landen in de ontwikkelingslanden. Dit is het meest verbluffende cijfer. Terugbetaling -- waar Soros zich zo'n zorgen over maakte -- 97 procent. 97% van alle terugbetalingen kwamen op tijd. Wat financieren we meestal? We financieren alles wat een mediabedrijf nodig heeft, van drukpers tot zendstation. Het belangrijkste is -- we doen het als lening, aandelen, leasing, wat er ook maar past om iemand te steunen. Maar het belangrijkste is: wie financieren we? We geloven dat we de jongste 10 jaar de allerbeste mediabedrijven hebben gesteund uit de ontwikkelingslanden. Dit is een 'Who is who'-lijst. Ik zou er uren over kunnen praten, want het zijn allemaal helden. Ik haal er eentje uit, en als ik tijd over heb, een tweede voorbeeld waar we mee werken.

We begonnen in Oost- en Centraal-Europa en vandaar ging het naar Rusland. Onze eerste lening in Rusland was in Chelyabinsk. Ik durf wedden dat je nog nooit van die plek hebt gehoord. In Zuid-Rusland is er een man, Boris Nikolayevich Kirshin, die een onafhankelijke krant runt. De stad was afgesloten tot begin van de jaren 90, omdat ze glas voor Tupolev-vliegtuigen produceerden. Hij runt daar een onafhankelijke krant. Na twee jaar werken met ons, wordt ze de meest gerespecteerde krant in dat stadje. De gouverneur komt hem opzoeken, hij nodigt hem uit op zijn kantoor. Hij gaat de gouverneur opzoeken. Die zegt: "Boris Nikolayevich, ik begrijp dat jij het prima doet en dat je de meest gerespecteerde krant bent in ons district. Ik bied je een deal aan. Kan je mij je krant lenen voor de komende 9 maanden want ik heb verkiezingen -- over 9 maanden zijn er verkiezingen. Ik ben niet verkiesbaar, maar het is erg belangrijk voor mij wie me zal opvolgen. Geef me je krant voor 9 maanden. Ik geef ze daarna terug. Ik wil geen mediabedrijf runnen. Hoeveel zou dat kosten? Boris Nikolayevich: "Het is niet te koop." De gouverneur: "We zullen jullie sluiten." Boris Nikolayevich: "Dat kan je niet maken." 6 maand later was de krant gesloten. Gelukkig hadden we genoeg tijd om Boris Nikolayevich te helpen om alle activa uit de vennootschap naar een andere over te brengen, en de lijst van abonnees te bekomen en mensen aan te werven. De gouverneur kreeg een lege doos. Dat gebeurt er als je in het bedrijf van de onafhankelijke media zit en je bankier van de onafhankelijke media bent. Het lijkt een sterk verhaal.

Op een bepaald moment openden we een centrum voor mediamanagement. We begonnen met een medialab. Dat klinkt prima. Maar er is een andere invalshoek. Een invalshoek als in deze clip. Neem de camera boven en denk opnieuw aan de cijfers: 40 miljoen dollar over 10 jaar, over 17 landen. Dat is niet zo veel, of wel? Het is een druppel in de oceaan. Maar als je denkt aan het belang, sommige dingen waar we het gisteren over hadden, de laatste sessie over Afrika en de hypothetische 50 miljard dollar bestemd voor Afrika. Alle -- niet alle, de helft van de gisteren genoemde problemen -- verantwoording van de regering, corruptie en hoe je ze bestrijdt, een stem geven aan wie niet gehoord wordt of arm is -- dat is de bestaansreden van onafhankelijke media. Daarom werden ze uitgevonden. Vanuit dat standpunt is wat wij deden gewoon een druppel in de oceaan van de nood die we kunnen identificeren. Ons verhaal is er maar eentje.

Ik weet zeker dat in deze zaal minstens 15 fantastische verhalen zitten van ngo's die geweldig werk doen. Dit is het probleem: ik zal het zo goed mogelijk uitleggen. Het probleem is fondsenwerving. Stel je voor dat dit derde van de zaal vol zit met mensen die stichtingen vertegenwoordigen, en twee derde hier zijn fantastische organisaties die heel belangrijk werk doen. Stel je voor dat één op twee mensen hier doof zijn, niet horen, en doe het licht uit. Zo moeilijk is het om mensen in contact te brengen uit dit deel van de zaal met dat deel van de zaal. Dus dachten we dat er nood is aan een groot nieuw idee om fondsenwerving opnieuw uit te vinden. In plaats van mensen die rondrennen in het duister, op zoek naar iemand die bij hen past, die hetzelfde doel heeft. In plaats van de dingen die we ons voorstelden, moeten we iets nieuws uitvinden. Wij kwamen met de idee om obligaties uit te geven, persvrijheidsobligaties. Als er investeerders bereid zijn om het begrotingsdeficit van de VS te financieren, waarom zouden we dan geen beleggers vinden die het persvrijheidsdeficit financieren? We hebben beslist dat we ze deze herfst lanceren, waarschijnlijk in coupures van 1.000 dollar. Ik wil niet te veel reclame voor maken. Het punt is dat als we blijven bestaan en ze uitgeven, en genoeg investeerders vinden om een succes te heten, dan stopt niets de volgende generatie om volgende lente obligaties uit te geven. Dat kunnen milieu-obligaties zijn. En twee weken later kan Iqbal Quadir zijn elektriciteitsobligaties uitgeven in Bangladesh. Voor je het weet kan elk sociaal doel op deze manier worden gefinancierd.

We zijn aan het dagdromen in de ochtend met nog 55 seconden te gaan. Laten we het idee nog wat verder uitwerken. Jullie beginnen ermee in de VS omdat het idee heel dicht bij de Amerikaanse geest ligt. Maar je kan het ook naar Europa brengen. Je kan het naar Azië brengen. Als je die verschillende punten hebt, kan je het gemakkelijk maken voor beleggers. Breng al die obligaties naar één plek en zij zitten en klikken. Zodra je er meer dan 10 hebt, moet je een soort matrix maken. Wat krijgen beleggers? Aan de ene kant financieel, aan de andere kant sociaal. Dan krijgen we de idee van een soort ratingbureau, een soort Morningstar. Dat zegt: "Hier is de sociale impact spectaculair, vijf sterren." "Financieel: je krijgt maar 1 procent, dus maar 1 ster." Dan komt de laatste stap. Als je dat alles voor elkaar hebt, is er geen reden om daar geen markt voor te hebben waar je die obligaties snel kan verkopen. Zo organiseer je de financiering zonder donkere kamers, zonder blinde mensen die rondrennen om elkaar te vinden.

Dankuwel.