Roger Ebert: Het herstel van mijn stem

Dit zijn mijn woorden, maar het is niet mijn stem. Dit is Alex, de beste computerstem die ik heb kunnen vinden, die standaard is ingebouwd in elke Macintosh. Voor het grootste deel van mijn leven dacht ik geen seconde na over mijn spraakvermogen. Het was zoals ademen. In die tijden leefde ik in luilekkerland. Toen kankeroperaties mij beroofden van mijn vermogen om te spreken, eten en drinken, werd ik gedwongen om de virtuele wereld te betreden waarin een computer deels in mijn plaats leeft.

We genieten nu al enkele dagen van briljante en welbespraakte TED-sprekers. Vroeger kon ik ook zo spreken. Ik was misschien niet zo slim, maar ik was minstens even rad van tong. Ik wil mijn talk vandaag besteden aan de daad van het praten zelf, en hoe de daad van spreken of niet spreken zo onlosmakelijk verbonden is met de identiteit, dat als ze wegvalt, ze dwingt tot de geboorte van een nieuwe persoon. Ik ben er wel achter dat luisteren naar een computerstem, als het lang duurt, monotoon kan zijn. Dus heb ik besloten een paar van mijn TED-vrienden in te schakelen om mijn woorden in mijn plaats voor te lezen. Ik begin met mijn vrouw, Chaz.

Chaz Ebert: "Het was Chaz die me bijstond tijdens de drie pogingen om mijn kaak te reconstrueren en mijn spraakvermogen te herstellen. Voor mijn eerste operatie voor een herval na speekselklierkanker in 2006, verwachtte ik dat ik tijdig uit het ziekenhuis zou zijn voor mijn filmkritiekshow 'Ebert en Roper in de Bioscoop'. Ik had vooraf voldoende opnames gemaakt voor 6 weken operatie en herstel. De dokters namen een stuk van mijn kuitbeen en wat weefsel van mijn schouder om er een nieuwe kaak van te maken. Mijn tong, larynx en stembanden waren nog gezond en onaangetast."

(Gelach)

(Gelach)

"Ik was optimistisch, en de wereld was mooi voor mij. De eerste operatie was een groot succes. Ik zag mezelf in de spiegel en ik zag er redelijk goed uit. Twee weken later was ik klaar om naar huis te gaan. Ik gebruikte mijn iPod om het liedje van Leonard Cohen te draaien, 'I'm Your Man', voor mijn dokters en verpleegkundigen. Plots kreeg ik een zeer ernstige bloeding. Mijn halsslagader had het begeven. Gelukkig was ik nog in mijn ziekenhuiskamer en waren mijn dokters er ook. Chaz vertelde me dat als dat liedje niet zo lang had geduurd, ik misschien al in de auto had gezeten, op weg naar huis, en ik ter plekke zou zijn gestorven. Dus dankuwel, Leonard Cohen, je hebt mijn leven gered."

(Applaus)

"Er volgde een tweede operatie, die het vijf of zes dagen uithield en het toen ook begaf. Een derde poging lapte mij ook behoorlijk goed op, tot ze de geest gaf. Een dokter uit Brazilië zei dat hij nog nooit een overlever van een halsslagaderbreuk had gezien. Voor ik het ziekenhuis verliet, na een jaar in het ziekenhuis, had ik zeven breuken van mijn halsslagader achter de rug.

Er was geen specifieke dag waarop iemand me zei dat ik nooit meer zou spreken. Het werd gewoon duidelijk. De menselijke spraak is een ingenieuze manipulatie van onze adem, samen met de klankkast van onze mond en ons ademhalingsstelsel. We moeten in staat zijn om die adem in te houden en te manipuleren om klanken te vormen. Daarom moet het systeem luchtdicht zijn, om lucht te kunnen scheppen. Omdat ik mijn kaak had verloren, kon ik dit niet langer afsluiten en daarom stonden mijn tong en mijn andere stemorganen machteloos."

Dean Ornish: "Er was eerst een lange periode dat ik berichtjes in notaboekjes schreef. Toen probeerde ik woorden te typen op mijn laptop, en gebruikte ik de ingebouwde stem. Dit was sneller, en niemand moest mijn handschrift ontcijferen. Ik probeerde verschillende stemmen die ik online vond. Enkele maanden lang had ik een Brits accent, dat Chaz 'Sir Lawrence' noemde." (Gelach) "Het was de duidelijkste stem die ik kon vinden. Toen lanceerde Apple de Alex-stem, en dat was de beste die ik had gehoord. Ze kende dingen als het verschil tussen een een uitroepteken en een vraagteken. Als het een punt zag, wist het hoe het een zin moest laten klinken alsof die stopte, in plaats van hem in de lucht te laten hangen. Er bestaan allerlei html-codes die je kan gebruiken om de timing en de buigingen van computerstemmen te controleren. Ik heb ermee geëxperimenteerd. Voor mij hebben ze allemaal hetzelfde fundamentele probleem: ze zijn te traag. Als ik aan een gesprek deelneem, moet ik snel typen en erin springen. Mensen hebben noch de tijd noch het geduld om te wachten tot ik klaar ben met knoeien met de codes voor elk woord of elke zin.

Maar welke waarde hechten we aan het geluid van onze eigen stem? Hoe bepaalt dat wie je bent als persoon? Als mensen Alex mijn woorden horen uitspreken, ervaren ze dan een ontkoppeling? Zorgt dat voor verwijdering of afstand tussen personen? Hoe voel ik me over mijn onvermogen tot spreken? Ik voelde, en voel nog steeds veel afstand van de menselijke 'mainstream'. Ik voel me niet meer op mijn gemak zonder mijn laptop. Zelfs dan besef ik dat de meeste mensen weinig geduld hebben met mijn spraakmoeilijkheden.

Chaz suggereerde dat ik een bedrijf moest zoeken dat een aangepaste stem kon maken op basis van de stem van mijn tv-show die 30 jaar had gelopen. Ik was er eerst tegen. Ik dacht dat het akelig zou zijn om mijn eigen stem uit een computer te horen komen. Er ging iets troostends uit van die stem die niet van mij was. Maar ik besloot het een kans te geven. We contacteerden een bedrijf in Schotland dat gepersonaliseerde computerstemmen maakt. Ze hadden er nooit een gemaakt van vooraf opgenomen materiaal. Al hun stemmen waren gemaakt door een spreker die nieuwe woorden in een opnamehokje registreerde. Maar ze wilden het een kans geven.

Dus stuurde ik hun vele uren opnames van mijn stem, waaronder verschillende audiocommentaartracks die ik had gemaakt voor films op dvd. Het klonk als mijzelf, echt waar. Daar was een reden voor: ik was het. Maar het was niet zo eenvoudig. De tapes van mijn tv-show waren niet echt bruikbaar omdat er teveel andere soorten geluid op stonden -- soundtracks van films, bijvoorbeeld, of Gene Siskel die het niet met me eens was." (Gelach) "Vaak hadden mijn woorden een bepaalde klemtoon die niet goed genoeg in de zin paste.

Ik laat je een voorbeeld horen van die stem. Dit zijn een paar commentaren die ik opnam om te gebruiken toen Chaz en ik te gast waren in het programma van Oprah Winfrey. Hier is de stem die we Roger Jr. noemen, of Roger 2.0."

Roger 2.0: Oprah, je weet niet half hoe fantastisch het is om terug in je show te zitten. We hebben lang met elkaar gepraat, en nu zijn we hier weer. Dit is de eerste versie van mijn computerstem. Ze moet nog verfijnd worden, maar ze klinkt tenminste als mijzelf en niet als HAL 9000. Toen ik ze voor het eerst hoorde, kreeg ik koude rillingen over mijn rug. Als ik iets typ, spreekt deze stem alles uit wat ik typ. Als ik iets lees, leest ze in mijn stem. Ik heb deze woorden vooraf getypt, want ik denk niet dat het spannend zou zijn om te zitten kijken terwijl ik typ.

De stem is gemaakt door een bedrijf in Schotland genaamd CereProc. Ik heb er een goed gevoel bij dat veel van de woorden die je hoort, voor het eerst gesproken werden terwijl ik commentaar gaf op 'Casablanca' en 'Citizen Kane'. Dit is de eerste stem die ze voor een individu hebben gemaakt. Er zijn verschillende andere goede stemmen beschikbaar voor computers, maar die klinken allemaal als iemand anders, en deze stem klinkt als mijzelf. Ik ben van plan ze te gebruiken op televisie, radio en het internet. Mensen die een stem nodig hebben, moeten weten dat de meeste computers al een ingebouwd spreeksysteem hebben. Vele blinde mensen gebruiken die als ze webpagina's voor zichzelf lezen. Maar ik moet zeggen, in de eerste klas zeiden ze dat ik teveel praatte, en dat kan ik nu nog steeds.

(Gelach)

Roger Ebert: Zoals je kan horen, dit klinkt als mijzelf, maar de woorden springen op en neer. De zinnen vloeien niet natuurlijk. De goede mensen in Schotland zijn mijn stem nog steeds aan het verbeteren, en ik ben er optimistisch over. Tot hiertoe is de Apple Alex-stem de beste die ik al heb gehoord. Ik heb er een blog over geschreven en heb zelfs een reactie gekregen van de acteur die Alex heeft gespeeld. Hij zei dat hij vele lange uren had opgenomen, met verschillende intonatie, voor verwerking in de stem. Je hebt een heel groot staal nodig.

John Hunter: "Mijn leven lang was ik een spraakwaterval. Nu heb ik mijn laatste woorden gesproken, en ik weet niet eens meer zeker wat ze waren. Ik voel me als de held uit het verhaal van Harlan Ellison, 'Ik heb geen stem en ik wil het uitschreeuwen.' Op woensdag heeft David Christian ons uitgelegd wat een minuscuul moment het menselijke ras betekent in de tijdsspanne van het universum. Gedurende bijna alle miljoenen en miljarden jaren van het universum was er op aarde geen leven. Gedurende bijna alle jaren van het leven op aarde was er geen intelligent leven. Pas nadat we leerden om kennis door te geven van één generatie naar de volgende, werd beschaving mogelijk. In kosmologische termen was dat ongeveer 10 minuten geleden. Tot slot kwam het meest geavanceerde en mysterieuze gereedschap van de mens, de computer. Het meeste daarvan gebeurde tijdens mijn leven.

Sommige van de beroemde vroege computers werden gebouwd in mijn thuisstad Urbana, de geboorteplaats van HAL 9000. Toen ik woensdag het geweldige praatje van Salman Khan hoorde, over de website van de Khan Academy, die honderden vakken doceert aan studenten over de hele wereld, had ik een flashback. Het was ongeveer in 1960. Ik was locale correspondent van een krant, zat op de middelbare school en werd naar het computerlab van de Universiteit van Illinois gestuurd om de makers te interviewen van iets dat PLATO heette. Dat stond voor geProgrammeerde Logica voor geAutomaTiseerde Onderwijsoperaties. Het was een computergesteund instructiesysteem, dat in die tijd liep op een computer die ILLIAC heette. De programmeurs zeiden dat het studenten kon helpen bij het leren.

Ik twijfel eraan dat ze toen, 50 jaar geleden, durfden te dromen van wat Salman Khan heeft bereikt. Maar daar gaat het niet om. Het gaat erom dat PLATO nog maar 50 jaar geleden was, een oogwenk in de tijd. Het evolueerde verder en was onder één of andere vorm actief in meer en meer gesofisticeerde computers, tot slechts vijf jaar geleden. Ik heb op Wikipedia geleerd dat PLATO, op basis van dat nederige begin, forums heeft opgezet, message boards, online testen, email, chat rooms, beeldtalen, instant messaging, schermdeling vanop afstand en spellen voor meerdere spelers.

Vermits de eerste webbrowser ook in Urbana werd ontwikkeld, lijkt het erop dat mijn thuisstad in het achterland van Illinois de geboorteplaats was van een groot deel van het virtuele online universum dat we vandaag bezetten. Maar ik vertegenwoordig hier niet de Kamer van Koophandel." (Gelach) "Ik ben een man die wil communiceren.

Dit is allemaal tijdens mijn leven gebeurd. Ik begon op computer te schrijven in de jaren zeventig, toen één van de eerste Atech-systemen werd geïnstalleerd bij de Chicago Sun Times. Ik stond in de rij bij Radio Shack om één van de eerste Model 100's te kopen. En toen ik de lui in de perszaal van de Oscar-uitreiking zei dat ze beter wat telefoonlijnen voor internetconnecties konden voorzien, wisten ze niet waar ik het over had. Toen ik mijn eerste desktop kocht, was dat een DEC Rainbow. Herinnert iemand zich die?" (Applaus) "De Sun Time stuurde me naar het Filmfestival van Canne met een draagbare computer, zo groot als een koffer, genaamd de Porteram Telebubble. Ik sloot me aan bij Compuserve toen dat minder nummers telde dan ik vandaag Twittervolgelingen heb."

(Gelach)

CE: "Dit alles is gebeurd in een oogwenk. We kunnen ons niet voorstellen wat hierna zal gebeuren. Daardoor ben ik een ongelooflijke gelukzak omdat ik op dit moment van de geschiedenis leef. Ik heb geluk dat ik überhaupt tijdens de geschiedenis leef, want zonder intelligentie en geheugen is er geen geschiedenis. Miljarden jaren lang evolueerde het universum volledig zonder dat het werd opgemerkt. Nu leven we in de tijd van het internet, dat een soort globaal bewustzijn schijnt te genereren. Daardoor kan ik zo even goed communiceren als vroeger. We worden geboren in een doos van tijd en ruimte. We gebruiken woorden en communicatie om eruit te ontsnappen en anderen de hand te reiken.

Voor mij begon het internet als een nuttig gereedschap. Nu is het iets geworden waarop ik vertrouw voor mijn dagelijkse bestaan. Ik kan niet praten. Ik kan maar tegen een bepaalde snelheid typen. Computerstemmen zijn soms niet erg gesofisticeerd, maar met mijn computer kan ik ruimer communiceren dan ooit tevoren. Ik heb het gevoel dat mijn blog, mijn email, Twitter en Facebook me een alternatief bieden voor dagelijkse conversatie. Het is geen verbetering, maar het is het beste waar ik toe in staat ben. Ze geven me een manier om te praten. Niet iedereen is even geduldig als mijn vrouw Chaz. Online praat iedereen tegen hetzelfde tempo.

Dit hele avontuur is een leerervaring geweest. Telkens als een operatie mislukte, bleef ik achter met wat minder vlees en botten. Nu heb ik helemaal geen kaak meer over. Omdat ze weefsel uit mijn schouders haalden, lieten de operaties me achter met rugpijn, en verminderden ze mijn vermogen om gemakkelijk te stappen. De ironie wil dat het goed gaat met mijn benen, en dat het mijn schouders zijn die mijn pas vertragen. Als je me vandaag ziet, lijk ik op het Spook van de Opera."

Maar nee, dat is niet waar.

(Gelach)

(Applaus)

"Het is menselijk om naar mensen als ik te kijken en te denken dat ik een slag van de molen heb gekregen. Mensen --" (Applaus) "Mensen praten luid --"

Het spijt me zo. Excuseer me.

(Applaus)

"Mensen praten luid en traag met me. Soms denken ze dat ik doof ben. Sommige mensen willen geen oogcontact maken.

Geloof me, dit bedoelde hij niet als -- wat dan ook. Laat me maar gewoon lezen. (Gelach) Je moet je vrouw nooit iets dergelijks laten lezen.

(Gelach)

"Het is menselijk om weg te kijken van ziekte. We worden niet graag herinnerd aan onze eigen kwetsbare sterfelijkheid. Daarom is schrijven op het internet voor mij levensreddend geweest. Mijn vermogen om te denken en te schrijven is niet aangetast. Op het web kan ik uitdrukking geven aan mijn echte stem. Ik heb ook vele andere gehandicapte mensen ontmoet die op deze manier communiceren. Een van mijn Twittervrienden kan alleen met zijn tenen typen. Een van de grappigste blogs op het internet wordt geschreven door een vriend van mij, Kreupele Slimmerik genaamd." (Gelach) "Google hem en hij zal je aan het lachen brengen. Al deze mensen zeggen op de één of andere manier dat wat je ziet, niet alles is wat je krijgt.

Ik ben hier dus niet om te klagen. Er is veel dat me gelukkig en opgelucht maakt. Het lijkt erop dat ik momenteel kankervrij ben. Ik schrijf beter dan ooit. Ik ben productief. Als ik me in deze toestand had bevonden op een moment dat maar een paar kosmologische ogenblikken geleden was, dan zou ik zo geïsoleerd zijn als een kluizenaar. Ik zou opgesloten zijn in mijn hoofd. Omwille van de voortrazende menselijke kennis, omwille van de digitale revolutie heb ik een stem en hoef ik het niet uit te schreeuwen."

RE: Wacht. Ik wil nog iets toevoegen. Een man gaat naar een psychiater. De psychiater zegt: "Je bent gek." De man zegt: "Ik wil een tweede opinie." De psychiater zegt: "OK, je bent lelijk."

(Gelach)

Jullie kennen de test voor artificiële intelligentie -- de Turingtest. Een menselijke rechter heeft een gesprek met een mens en een computer. Als de rechter de machine niet van de mens kan onderscheiden, dan is de machine geslaagd in de test. Ik stel nu een test voor computerstemmen voor -- de Ebert-test. Als een computer met succes een grap kan vertellen en de timing en de pointe even goed kan brengen als Henny Youngman, dan is dat de stem die ik wil.

(Applaus)