Het leven van Richard Branson op 9000 meter

Chris Anderson: Welkom bij TED.

Richard Branson: Dankjewel. De eerste TED was geweldig.

CA: Heb je interessante mensen ontmoet?

RB: Wel, het leuke aan TED is dat iedereen interessant is. Ik was heel blij om Goldie Hawn te zien, omdat ik mij bij haar nog moest verontschuldigen. Twee jaar geleden had ik een etentje met haar. Ze had zo'n immense trouwring. Ik deed hem om mijn vinger, maar ik kon hem er niet af krijgen. Die avond ging ik naar huis naar mijn vrouw en ze wilde weten waarom ik de gigantische -- immense trouwring van een andere vrouw om mijn vinger had. De volgende ochtend moesten we langsgaan bij de juwelier om het stuk te breken. Vandaar -- (Hilariteit) mijn excuses aan Goldie.

CA: Dat is geestig. We gaan een paar dia's laten zien van een een paar van jouw bedrijven hier. Je richtte er een of twee tijdens je leven. Je weet wel, Virgin Atlantic, Virgin Records -- Ik neem aan dat het allemaal van start ging met een tijdschrift dat Student heette. Vervolgens al die andere bedrijven die erbij kwamen. Hoe krijg je dat voor elkaar?

RB: Als ik al die instructies van TED lees -- je wordt verondersteld niet te praten over je eigen bedrijf, maar nu vraag je er echt naar. Dus ik neem aan dat je me nu niet van het podium zal schoppen aangezien je me de vraag stelt. (Gelach)

CA: Het hangt er toch van af wat het antwoord is, hoor.

RB: Ik heb al van in het begin geleerd dat als je één bedrijf kan leiden, je in feite alle bedrijven kan leiden. Een bedrijf gaat enkel om het vinden van de juiste mensen, die mensen inspireren om het beste in hen naar buiten te brengen. Ik hou er gewoon van om te leren en ik ben ongelooflijk nieuwsgierig. Ik hou er van om mij te richten op het status quo en het vervolgens op zijn kop te zetten. Op die manier ben ik het leven beginnen zien als één lang leerproces. Als ik met een andere luchtvaartmaatschappij zou vliegen en ik vaststel dat het niet zo'n aangename ervaring was, wat 21 jaar geleden niet het geval was, dan zou ik denken dat ik misschien zelf een soort van luchtvaartmaatschappij zou kunnen creëren waarmee ik graag zou vliegen. Zo kreeg ik een tweedehands 747 van Boeing te pakken en besliste ik een poging te wagen.

CA: Dat was toch vreemd want je zette die stap terwijl vele mensen je zeiden dat het onbezonnen was. En eigenlijk heeft dat op een bepaald moment jouw imperium bijna doen vallen. Ik had eens een gesprek met een van de investeringsbankiers, op het ogenblik dat je Virgin Records nagenoeg verkocht had en nogal zwaar investeerde in Virgin Atlantic. Zijn overtuiging was dat je 's werelds vierde grootste platenmaatschappij aan het verhandelen was voor de 25e gerangschikte luchtvaartmaatschappij en dat je gek was. Waarom heb je dat gedaan?

RB: Ik denk dat er een heel dunne scheidingslijn is tussen succes en falen. Als je een onderneming start zonder financiële ondersteuning, kom je wellicht aan de verkeerde kant van die scheidingslijn te staan. We werden toen belaagd door British Airways. Ze probeerden onze luchtvaartmaatschappij onderuit te halen. Ze lanceerden wat nadien bekend werd als de vuile listen-campagne. Ik realiseerde me dat het hele imperium waarschijnlijk zou ineenstorten tenzij ik nog een of andere opoffering zou maken. En met het oog op het beschermen van de banen in de luchtvaartmaatschappij en de banen van de werknemers in de platenmaatschappij, heb ik de familiejuwelen moeten verkopen om de luchtvaartmaatschappij te kunnen beschermen.

CA: Na de periode van Napster ben je eigenlijk precies een beetje een genie geworden om die reden ook.

RB: Ja, uiteindelijk leek het de juiste beslissing te zijn geweest. Maar ja, het was triest op dat moment, maar we bleven doorgaan.

CA: Nu, je maakt veel gebruik van het merk Virgin en het lijkt alsof je de synergie tussen de dingen creëert. Waar staat het merk voor in jouw hoofd?

RB: Wel, ik zie het graag als de vertolking van kwaliteit, bijvoorbeeld als iemand in contact komt met een Virgin-bedrijf ze --

CA: Kwaliteit, Richard, kom nu. Iedereen heeft het over kwaliteit -- spirit?

RB: Neen, maar ik ging er over doorgaan. We maken veel plezier en ik denk dat de mensen die er werken het leuk vinden. We doen onze intrede en schudden andere bedrijfstakken door elkaar. Ik geloof dat wij het anders aanpakken. Bedrijfstakken zijn niet meer hetzelfde zijn als voorheen als gevolg van de intrede van Virgin op de markt.

CA: Er zijn een paar zaken die je had opgestart -- waar het merk misschien niet zo goed heeft aangeslagen. Ik bedoel zoals Virgin Brides -- wat ging er daar mis? (Gelach)

RB: We vonden geen klanten. (Gelach) (Applaus)

CA: Eigenlijk was ik ook benieuwd naar waarom -- De lancering van je condooms was een gemiste kans -- je noemde ze Mates (maten). Kon je hiervoor ook niet het merk Virgin gebruiken? Geen maagd meer, of iets dergelijks.

RB: Nogmaals, we hadden mogelijk problemen met het vinden van klanten. Als je start met een onderneming en je krijgt klachten van klanten, vind je er vaak een oplossing voor. Maar ongeveer drie maanden naar de start van het condoombedrijf kreeg ik een klachtbrief. Ik schreef een lange brief terug naar deze dame, met uitgebreide verontschuldigingen. Maar om vanzelfsprekende redenen kon ik er maar weinig aan doen. Zes maanden later, of negen maanden nadat het probleem was ontstaan, kreeg ik een innemende brief met een foto van de baby met de vraag of ik de peter wilde zijn, wat ik ook ben geworden. Dat kwam allemaal tot een goed einde.

CA: Werkelijk? Je had een foto moeten meenemen. Dat is schitterend.

RB: Dat had ik moeten doen.

CA: Dus help ons even met een paar cijfers. Wat zijn de cijfers van dit alles? Hoe groot is de groep in zijn geheel? Hoeveel -- wat zijn de totale inkomsten?

RB: Het is nu ongeveer 25 miljard dollar in totaal.

CA: En hoeveel werknemers?

RB: Ongeveer 55000.

CA: Dus je werd op allerlei manieren gefotografeerd op verschillende tijdstippen en je was nooit bezorgd dat je waardigheid op het spel werd gezet of iets dergelijks. Wat was dat? Was dat echt?

RB: Ja. We waren een megawinkel aan het lanceren in Los Angeles, denk ik. Nee, ik bedoel, ik denk -- CA: Maar is dat jouw haar? RB: Neen. CA: En wat is dit?

RB: Even binnenvallen voor een kopje thee.

CA: Oke. (Gelach)

RB: Ah, dat was vrij leuk. Dat was een schitterende autoboot waarin --

CA: Oh, de auto die wij -- eigenlijk hebben wij -- dat was een TEDster-evenement denk ik. Is dat -- zou je de deze heel even willen laten staan? (Gelach)

RB: Het is een moeilijke baan, niet waar?

CA: Ik bedoel -- het is een moeilijke baan. (Gelach) Toen ik voor het eerst naar Amerika kwam, heb ik dit ook geprobeerd bij werknemers en ze deden zo een beetje -- ze hebben andere regels hier, heel vreemd.

RB: Ik weet het, advocaten zeggen me dat ik zulke dingen niet zou moeten doen.

CA: Nu je het er over hebt, vertel eens over --

RB: We hebben Pammy gelanceerd weet je, we dachten dat we het konden opnemen tegen Coca-Cola. We lanceerden een fles cola met de naam "The Pammy". Het had een beetje de vorm van Pamela Anderson. Het probleem echter was dat het maar bleef overlopen. (Gelach)

CA: Ontworpen door Philippe Starck toevallig?

RB: Natuurlijk.

CA: We gaan nog een aantal foto's laten zien. Virgin Brides. Heel mooi. Oke, stop hier even. Dit was -- je kreeg een of andere award denk ik?

RB: Ja, wel, 25 jaar daarvoor hadden we de Sex Pistols gelanceerd, met "God Save The Queen" en ik had zeker niet verwacht dat ze ons 25 jaar later werkelijk tot ridder zou slaan. Maar op de ene of andere manier moest ze wel vergeetachtig zijn geweest, denk ik.

CA: Wel, God heeft haar gered en jij kreeg je verdiende beloning. Word je graag Sir Richard genoemd?

RB: Niemand heeft me ooit Sir Richard genoemd. Af en toe, in Amerika, hoor ik mensen Sir Richard zeggen en dat ik dan denk dat er een of ander toneelstuk van Shakespeare aan de gang is. Maar nergens anders in ieder geval.

CA: Oke. Dus je kan je ridderschap voor eender wat gebruiken of is het gewoon...

RB: Neen, ik veronderstel dat wanneer je problemen hebt zoals om te reserveren in een restaurant of zo, dat het dan misschien handig kan zijn.

CA: Weet je, het is niet Richard Branson, het is Sir Richard Branson.

RB: Ik zal mijn medewerker aansporen om het te gebruiken.

CA: Oke. Laten we het nu hebben over het ruimte-ding. Ik denk dat we een video hebben die toont wat jij en Virgin Galactic van plan zijn, hoog in de lucht. Dus dat is het ruimteschip dat ontworpen werd door Bert Rutan?

RB: Ja, het zal gereed zijn over 12 maanden en vervolgens gaan we het nog eens 12 maanden uitgebreid testen. Nadien, over 24 maanden, zullen mensen in staat zijn om een ritje naar de ruimte te maken.

CA: Dit interieur werd dus ontworpen door Philippe Starck?

RB: Philippe heeft -- ja, toch wel veel gedaan -- de logo's en hij bouwt het ruimtestation in New Mexico. In essentie heeft hij gewoon een oog in gedachte en het ruimtestation zal één gigantisch oog worden. Dus wanneer je in de ruimte bent, zou je dit immense oog moeten kunnen zien dat naar je kijkt. En wanneer je landt, zou je moeten kunnen terugkeren tot binnen in dit reuzenoog. Hij is werkelijk geniaal op vlak van ontwerp.

CA: Maar je hebt hem niet de motor laten ontwerpen?

RB: Philippe is nogal onvoorspelbaar, dus ik denk niet dat hij de geschikte persoon is om de motor te ontwerpen.

CA: Twee dagen geleden gaf hij hier een prachtige uiteenzetting.

RB: Werkelijk? Nee, hij is een --

CA: Wel, sommige mensen vonden het schitterend, anderen vonden het buitengewoon vreemd. Persoonlijk vond ik het schitterend.

RB: Hij is een geweldige enthousiasteling. Dat vind ik ook zo leuk aan hem.

CA: Je hebt altijd al die drang gehad om dingen te ontdekken. Heb je je dat ooit beklaagd?

RB: Vaak. Met de ballon- en vaarexpedities die we in het verleden hebben gedaan -- ik denk dat ik toen wel zes keer door helikopters uit de zee werd gehaald. Elke keer dacht ik dat ik niet meer thuis zou geraken om mijn avontuur te vertellen. Op zo'n momenten vraag je je zeker af wat je daar toch aan het uitspoken bent of...

CA: Wanneer zat je het dichtste bij -- wanneer dacht je, dit is het, nu is het afgelopen?

RB: Bij de ballonavonturen, allemaal -- ik denk dat we dichtbij waren bij elke expeditie eigenlijk. Eerst en vooral, niemand had ooit eerder de Atlantische Oceaan overgestoken in een luchtballon, we moesten dus een luchtballon bouwen die kon vliegen in straalstromen, en we waren niet zeker of, als een ballon in de straalstroom terechtkomt, hij windsnelheden van om en bij de 320, 350 kilometer per uur aankon daarboven. Gewoon al het opstijgen van op Sugarloaf (Maine) om de oceaan over te steken, en proberen in de straalstroom te geraken met deze enorme ballon -- de top van de ballon kreeg uiteindelijk een snelheid van zo'n 200 kilometer per uur, de capsule waar wij in zaten onderaan bewoog misschien tegen drie kilometer per uur, en toen ging die er gewoon vandoor. Het was werkelijk alsof je je moest vastklampen aan wel duizend paarden. We hoopten gewoon op een goede afloop, biddend dat de ballon het zou uithouden, wat hij gelukkig ook deed. Maar tegen het einde van die ballonvaarten liep er altijd wel iets verkeerd, en die keer besliste de meer ervaren ballonvaarder die met mij mee was, te springen en liet me daar over aan mijn lot. (Gelach)

CA: Zei hij dat je moest springen, of zei hij gewoonweg "Ik ben hier weg!"?

RB: Neen, hij zei dat ik moest springen, maar eenmaal zijn gewicht weg was, schoot de ballon bijna 4000 meter de hoogte in.

CA: Ik denk dat je daarmee een roman van Ian McEwan hebt geïnspireerd.

RB: Ja. Neen, ik deed mijn zuurstofmasker aan en ging bovenop de ballon staan. Met mijn parachute keek ik naar de wervelende wolken onder mij. Ik probeerde mijn moed bijeen te rapen om de Noordzee in te springen. Het waren heel, heel, heel eenzame momenten. Maar hoe dan ook slaagden we erin te overleven.

CA: Heb je gesprongen of -- kwam het uiteindelijk naar beneden?

RB: Wel, ik wist dat ik nog brandstof had voor een half uur, en ik wist ook dat als ik zou springen, ik nog slechts enkele minuten van mijn leven over zou hebben. Dus ik klom terug in de capsule en wanhopig probeerde ik er zeker van te zijn dat ik de juiste beslissing aan het nemen was. Ik schreef iets op voor mijn gezin en klom daarna terug naar boven. Toen keek ik opnieuw naar die wolken onder mij, en klom wederom in de capsule. Uiteindelijk bedacht ik me opeens dat er een betere manier was. Boven mij heb ik dus zo'n enorme ballon hangen, zowat de grootst mogelijke parachute, waarom zou ik die niet gebruiken? Het is mij gelukt om de ballon neerwaarts door de wolken heen te vliegen. Op zo'n 15 meter boven de zee heb ik mezelf eraf gegooid. De luchtballon botste op het zeeoppervlak en schoot zonder mij terug 3000 meter de lucht in. Maar het voelde geweldig aan om in dat water te zitten.

CA: Wat heb je geschreven aan je gezin?

RB: Gewoon hetgeen je in zo'n situatie zou schrijven, zoals 'ik hou heel veel van jullie'. Ik had hun al een brief geschreven voor de reis van start ging, gewoon voor het geval dat er iets gebeurde. Gelukkig hebben ze het nooit moeten gebruiken.

CA: Deze heldendaden leverden jouw bedrijven ongelooflijk veel PR-waarde op. De jaren -- en tot ik er mee ophield de peilingen te volgen, werd je zowat beschouwd als een grote held in het Verenigd Koninkrijk en elders. Cynici zouden kunnen zeggen: hij is gewoon een scherpzinnige zakenman. Hij doet eenvoudigweg al het nodige om zijn marketingstijl uit te voeren. Hoeveel droeg dit bij aan je PR? RB: Uiteraard zeggen PR-experten dat het laatste dat ik als eigenaar van een luchtvaartmaatschappij moet doen, is er vandoor gaan met luchtballonnen en boten en vervolgens neerstorten op zee. (Gelach)

CA: Ze hadden een punt, Richard.

RB: Mijn bedrijf kocht een volledige reclamepagina innam waarop stond: "Komaan Richard, er zijn betere manieren om de Atlantische Oceaan over te steken". (Gelach)

CA: Om dit alles te kunnen doen, moest je wel van in het begin een genie zijn geweest, niet?

RB: Wel, ik ga dat niet tegenspreken. (Gelach)

CA: Oke, voor jou is dit dus kinderspel, oke.

CA: Was je niet behoorlijk slecht op school?

RB: Ik was dyslectisch, ik had absoluut geen benul van al het schoolwerk. Ik zou zeker gefaald hebben op IQ-testen. Dat was een van de redenen waarom ik op 15 jaar gestopt ben met naar school te gaan. Wanneer ik niet geïnteresseerd ben in iets, kan ik het ook niet vatten. Als iemand die dyslectisch is, kom je ook terecht in nogal bizarre situaties. Bijvoorbeeld -- ik heb de leiding gehad over de grootste groep private ondernemingen in Europa, maar ik ken niet eens het verschil tussen netto en bruto. Bijgevolg waren de bestuursraden heel erg fascinerend. (Gelach) En dus was het zo van, is dit goed of slecht nieuws? Meestal zouden de mensen dan zeggen, oh, wel dat is slecht nieuws.

CA: Maar dus voor alle duidelijkheid, die 25 miljard is toch bruto, niet waar? (Gelach)

RB: Wel, ik hoop dat het netto is. (Gelach) Ik heb het juist.

CA: Neen geloof mij, het is bruto. (Gelach)

RB: Toen ik 50 werd, nam iemand me mee uit de bestuurszaal en zei: "Kijk Richard, laat me even een diagram voor je tekenen -- hier heb je een net in de zee en de vissen werden vanuit de zee in dit net gevangen. Dat zijn de winsten die je nog over hebt in dit kleine net; al de rest wordt opgegeten." En plots kon ik het allemaal snappen. (Gelach) (Applaus)

CA: Maar op school, op academisch vlak deed je het behoorlijk zwak, maar je was wel de aanvoerder van de cricket- en voetbalploegen. Dus eigenlijk was je een soort van geboren leider, maar wel een beetje -- was je rebels toen?

RB: Ja, ik denk dat ik nogal non-conformistisch was, maar gelukkig was ik goed in sport en dus had ik toch iets waar ik in kon uitmunten op school.

CA: Daarvoor gebeurden er ook enkele eigenaardige dingen in je vroege leven. Je hebt het verhaal over je moeder die jou naar verluidt als 4-jarige dumpte in een veld en zei: "Oke, ga naar huis". Is dit echt gebeurd?

RB: Weet je, ze meende dat we al jong op onze eigen benen moesten kunnen staan. Ze deed ons dingen aan waarvoor je tegenwoordig gearresteerd kunt worden, zoals bijvoorbeeld ons uit een wagen duwen, en ons dan vertellen dat we zelf onze weg naar oma terug moesten vinden. Ze deed dit op zo'n acht kilometer van waar we werkelijk moesten zijn. Ze deed ons ook heerlijk lange fietstochtjes maken. We mochten nooit televisie kijken of iets dergelijks.

CA: Maar loop je dan geen gevaar? Er zijn hier een heleboel mensen in de zaal die rijk zijn en kinderen hebben, maar we zitten met een soort van dilemma over hoe je ze moet opvoeden. Als je kijkt naar de huidige generatie kinderen die opkomen, denk je dan dat ze te verwend zijn en geen besef hebben van wat ze hebben, we gaan een generatie opvoeden van gepriviligeerde...

RB: Neen, ik denk dat als je kinderen opvoedt, je hen gewoon graag overlaadt met liefde en lof en enthousiasme. Dus ik denk niet dat je je kinderen teveel kan vertroetelen eigenlijk.

CA: Ik moet zeggen dat je het er niet slecht van afgebracht hebt -- Jouw schooldirecteur vertelde je -- Hij vond je een soort van raadsel op school. Hij zei: "Je gaat ofwel miljonair worden, of in de gevangenis terecht komen, maar ik ben niet zeker wat het zal worden". Welke van beide gebeurde het eerst? (Gelach)

RB: Wel, ik heb beide gedaan, maar ik denk dat ik eerst in de gevangenis zat. Ik werd vervolgd op grond van twee nogal ouderwetse wetten in het Verenigd Koninkrijk. Ik werd aangeklaagd op grond van de wet op geslachtsziekten van 1889 en de wet op onfatsoenlijke reclame van 1916. De eerste keer voor het vermelden van het woord 'geslachtsziekte' in het openbaar. We hadden een centrum waar we jonge mensen met problemen hielpen. Een van de problemen van jonge mensen zijn geslachtsziekten. Volgens een aloude wet mag je het woord 'geslachtsziekte' niet vermelden of drukken in het openbaar. Dus kwam de politie aankloppen. Ze zeiden dat ze ons gingen aanhouden als we het woord 'geslachtsziekte' bleven vermelden. We hebben het toen veranderd in sociale ziekten en vervolgens kwamen er mensen langs met acne en vlekken, maar niemand die nog langs kwam voor GZ. Dus besloten we het terug te zetten op GZ, waarna we terstond werden aangehouden. En nadien "Het maakt geen ballen uit, hier zijn de Sex Pistols". De politie besloot dat het woord 'ballen' onbeleefd was en dus werden we gearresteerd omdat we het woord 'ballen' hadden gebruikt van het album van de Sex Pistols. De toneelschrijver John Mortimer heeft ons verdedigd en hij vroeg of ik een taalexpert kon vinden die een andere definitie van het woord 'ballen' (Engels: 'bollocks') kon bedenken. Zodoende belde ik naar de universiteit van Nottingham en vroeg ik of ik een professor in de taalkunde kon spreken. Hij zei: "Kijk, 'ballen' heeft wat dan ook niets met teelballen te maken. Het is eigenlijk een bijnaam die aan priesters werd gegeven in de 18e eeuw". (Gelach) Hij ging verder: "Bovendien ben ik zelf een priester". Dus zei ik: "Zou u het erg vinden om naar de rechtbank te komen?" Hij zei dat hij heel graag wilde komen en ik zei -- en hij zei: "Wil je graag dat ik mijn halsband draag?" Ik zei: "Ja, dat zou heel -- alstublieft..." (Gelach)

CA: Schitterend.

RB: Onze kroongetuige betoogde dat het eigenlijk "De priester doet er niet toe, hier zijn de Sex Pistols" was. (Gelach) De rechter oordeelde met tegenzin dat we onschuldig waren. (Gelach)

CA: Dat is ongelooflijk. (Applaus) Maar serieus nu, heb je een donkere kant? Veel mensen zeggen dat het amper mogelijk is dat iemand zo'n buitengewone verzameling ondernemingen kan neerpoten zonder een paar mensen te ruïneren, je weet wel, verwerpelijke dingen doen. Je werd ervan beschuldigd meedogenloos te zijn. Iemand heeft eens een gemene biografie geschreven over jou. Is er iets van waar? Zit er een grond van waarheid in?

RB: Eigenlijk denk ik niet dat het stereotype van de zakenmens die over lijken gaat op weg naar de top, over het algemeen gesproken, klopt. Ik ben ervan overtuigd dat als je mensen goed behandelt, ze ook zullen terugkomen en er ook meer van gaan willen. Ik denk dat je reputatie het enige is dat je hebt en het is een heel kleine wereld. In wezen denk ik ook dat de beste manier om een succesvol ondernemer te zijn, is door correct en fatsoenlijk met mensen om te gaan. Ik denk dat Virgin een bedrijf dat zo gerund wordt.

CA: Hoe zit het met de mensen die van je houden en die je bezig zien -- je raakt steeds verwikkeld in allerlei nieuwe projecten, maar het lijkt alsof je bijna verslaafd bent aan het lanceren van nieuwe dingen. Je wordt enthousiast van een idee en, kapauw! Denk je na over een evenwichtig leven? Hoe denkt je gezin erover wanneer je elke keer betrokken raakt in iets groots en nieuws?

RB: Ik ben ook van mening dat vader zijn ongelooflijk belangrijk is, dus al van toen de kinderen heel jong waren, ging ik mee met hen op vakantie als zij op vakantie gingen. Op die manier besteedden we een goede drie maanden samen. Ja, ik laat dan nog van me horen. We hebben het heel goed, we hebben een heel klein eilandje in de Caraïben. Daar breng ik hen naartoe en we kunnen dan vrienden meenemen, en we kunnen dan ook samenspelen, maar ik kan ook in contact blijven met de dingen die gaande zijn.

CA: De voorbije jaren ben je ook beginnen praten over het concept 'kapitalistische filantropie'. Wat is dat?

RB: Het kapitalisme is een systeem waarvan bewezen is dat het werkt. Het alternatief, het communisme, heeft niet gewerkt. Maar het probleem met kapitalisme is dat extreme rijkdom terecht komt in de handen van slechts weinig mensen, vandaar dat ik ook denk dat er een buitengewone verantwoordelijkheid met die rijkdom samengaat. Ik denk dat het belangrijk is dat individuen die in een bevoorrechte positie zitten, niet wedijveren om alsmaar grotere boten en alsmaar grotere wagens, maar eerder dat geld gebruiken om ofwel nieuwe banen te creëren of allerhande problemen in de wereld aan te pakken.

CA: Welke zijn de kwesties die jou het meest zorgen baren, waar je veel om geeft, waar je je middelen op zou richten?

RB: Er zijn een heleboel problemen. De opwarming van de Aarde is een immense bedreiging voor de mensheid. We steken veel tijd en energie in ten eerste, het ontwikkelen van alternatieve brandstoffen en ten tweede -- we hebben net een prijs gelanceerd, voor het geval we geen antwoord vinden voor alternatieve brandstoffen, voor het geval we niet in staat zijn om de CO2-uitstoot snel te verminderen en voor het geval we voorbij het kantelmoment komen. We moeten mensen aanmoedigen om een manier te bedenken om koolstof uit de atmosfeer te halen. Er waren niet echt mensen die daar mee bezig waren, dus wilden we mensen doen proberen, de knapste koppen in de wereld hierover doen nadenken, en ook proberen om methaan uit de atmosfeer te halen. Ongeveer 15000 mensen vulden de formulieren in waarin ze zeiden dat ze het wilden proberen. We hebben maar één iemand nodig, dus we zijn hoopvol.

CA: Je bent ook bezig met een aantal projecten in Afrika, niet?

RB: Ja, we zijn iets aan het inrichten dat we de oorlogskamer noemen, wat misschien niet het juiste woord is -- misschien veranderen we het nog, maar in elk geval is het een oorlogskamer waarin we alle geweld in Afrika willen coördineren, al de verschillende sociale problemen in Afrika, en proberen de beste acties eruit te halen en te bekijken. Bijvoorbeeld je hebt een dokter in Afrika die heeft vastgesteld dat als je een moeder anti-retrovirale geneesmiddelen geeft op 24 weken van haar zwangerschap, dat de baby dan geen HIV zal hebben bij de geboorte. Daarom is de verspreiding van die informatie over de rest van Afrika belangrijk.

CA: De oorlogskamer klinkt krachtig en dramatisch. En bestaat het risico dat het soort zakenhelden van het Westen zo enthousiast worden. Ze zijn het gewoon om een idee te hebben, dingen gedaan te krijgen, en ze geloven heel sterk in hun vermogen om het verschil te maken in de wereld. Bestaat het risico dat we naar een plek gaan zoals naar Afrika en dan zeggen, "We moeten dit probleem verhelpen en we kunnen het. Ik beschik over miljarden dollars, enzovoort -- dit is het plan". En dan eigenlijk een heel complexe situatie nemen om er dan uiteindelijk een knoeiboel van te maken. Baart je dat zorgen?

RB: Wel, eerst en vooral werken we in deze welbepaalde situatie samen met de overheid. Thabo Mbeki kon moeilijk aanvaarden dat HIV en AIDS iets met elkaar te maken hebben, maar dit is een manier voor hem om het probleem aan te pakken. In plaats van dat de wereld hem bekritiseert. is het een manier om met hem te werken, met zijn overheid. Het is belangrijk dat als mensen naar Afrika gaan en echt willen helpen, ze daar niet gewoon naartoe gaan en dan na een paar jaar vertrekken. Consistentie is belangrijk. Maar ik geloof dat ondernemers hun kennis kunnen aanbieden en overheden helpen om de dingen een beetje anders aan te pakken. We zijn bijvoorbeeld ziekenhuizen aan het oprichten in Afrika waar we gratis anti-retrovirale geneesmiddelen, gratis behandelingen voor tuberculose en gratis malariabehandelingen zullen geven. Ondertussen proberen we deze ziekenhuizen zelfvoorzienend te maken zodat mensen kunnen betalen voor sommige andere dingen.

CA: Veel cynische mensen zeggen over mensen als jij of Bill Gates of wie dan ook, dat dit zowat gedreven wordt door opnieuw een soort van verlangen naar het streven naar een goed imago om je minder schuldig te voelen, dit in tegenstelling tot een oprecht menslievende ingesteldheid. Wat zou je tegen die mensen zeggen?

RB: Wel, ik denk dat mensen allerlei dingen doen om allerlei verschillende redenen en ik denk dat wanneer ik op mijn sterfbed lig, ik het gevoel wil hebben dat ik het verschil heb kunnen maken in het leven van andere mensen. Het kan misschien egoïstisch klinken, maar dit is de manier waarop in ben opgegroeid. Als ik mij in een positie bevind waarin ik het leven van andere mensen radicaal kan verbeteren, dan denk ik ook dat ik dat moet doen.

CA: Hoe oud ben je?

RB: Ik ben 56.

CA: De psycholoog Erik Erikson zegt dat, als ik hem goed begrijp -- ik ben maar een amateur -- dat mensen in hun dertiger en veertiger jaren gedreven worden door een verlangen om te groeien en daar hun voldoening uit halen. Als ze vijftig-zestig jaar worden, zou de doelstelling meer verschuiven naar de zoektocht naar wijsheid en het zoeken naar een nalatenschap. Het lijkt alsof je nog steeds een beetje in de groeifase zit. Je werkt nog steeds aan die ongelooflijk nieuwe plannen. In hoeverre denk jij aan je nalatenschap en hoe zou deze eruit zien?

RB: Ik denk amper na over mijn nalatenschap. Weet je, mijn grootmoeder leefde tot ze 101 werd, dus hopelijk heb ik nog een 30 of 40 jaar te gaan. Neen, ik wil gewoon het beste uit mijn leven halen. Als ik het verschil kan maken, dan hoop ik dat ik ook een verschil kan maken. Ik denk ook dat een van de positieve dingen op het ogenblik is dat je bijvoorbeeld Sergey en Larry hebt van Google die goede vrienden van me zijn. Godzijdank heb je dus twee mensen die oprecht begaan zijn met de wereld. Als ze dat soort rijkdom hadden en ze niet begaan waren met de wereld, dan zou dat heel zorgwekkend zijn. Ze zullen trouwens ook buitengewoon veel verschil maken in de wereld. Ik denk dat het belangrijk is dat mensen in zo'n positie werkelijk het verschil maken.

CA: Richard, toen ik van start ging in het bedrijfsleven, wist ik er niets over en ik was ook een beetje -- ik dacht dat zakenmensen meedogenloos moesten zijn en dat dat de enige manier was om een kans te hebben op slagen. Je hebt me werkelijk geïnspireerd. Toen ik je zag, dacht ik: "Wel, hij heeft het gemaakt, misschien is er ook een andere manier." Daarom wil ik je graag bedanken voor die inspiratie en om vandaag naar TED te komen. Bedankt. Heel erg bedankt. (Applaus)