Philippe Petit: De reis van een koorddanser

Dit geluid, deze geur, deze aanblik doen me denken aan de kampvuren van mijn jeugd, toen iedereen verteller kon worden bij de dansende vlammen. Het eindigde wonderlijk met mens en vuur die bijna tegelijk insliepen. Het was een tijd van dromen.

Mijn verhaal heeft veel met dromen te maken, maar ik sta erom bekend dat ik mijn dromen waarmaak. Vorig jaar zette ik een one-man-show op. Anderhalf uur lang deelde ik met het publiek een leven lang van creativiteit, hoe ik perfectie nastreef, hoe ik het onmogelijke te slim af ben.

TED daagde me uit: "Philippe, kan je dit leven tot 18 minuten reduceren?" (Gelach) 18 minuten, duidelijk onmogelijk. Maar hier ben ik. Ik had een ratelende toespraak kunnen inoefenen, waarin elke lettergreep, elke seconde belangrijk was, en erop hopen dat het publiek zou volgen. Nee, nee, nee. Nee, de beste start voor mij is een eerbetoon aan de goden van de creativiteit. Laten we een minuut stilte houden.

Oké, ik heb vals gespeeld, het waren maar 20 seconden. Maar het is dan ook TED-tijd.

Toen ik zes was, werd ik verliefd op magie. Ik kreeg voor kerstmis een goocheldoos en een oud boek over kaartmanipulatie. Ik was meer gefascineerd door zuivere manipulatie dan door de dwaze trucjes in de doos. Ik zocht in het boek de moeilijkste beweging, en dit was het.

Ik mag het eigenlijk niet vertellen, maar ik moet je tonen dat de kaart achter in de hand verstopt zit. Die manupulatie werd ontleed in zeven bewegingen die zeven pagina's lang beschreven werden. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. Ik toon jullie nog iets. De kaarten waren groter dan mijn handen.

Twee maanden later ben ik zes. Ik ben in staat om 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 te doen. Ik zoek een bekende goochelaar op en vraag hem trots: "Wat denk je ervan?" Zes jaar oud. De goochelaar keek me aan en zei: "Dit is een ramp. Je kan dat niet op twee seconden doen en een stukje van de kaart laten zien. Om professioneel te zijn, moet het minder dan een seconde zijn en moet het perfect zijn." Twee jaar later, één -- zzzp. Ik speel niet vals. Ze zit erachter. Het is perfect.

Passie is het motto van al mijn daden. Terwijl ik leer goochelen, is er vaak sprake van jongleren als een goede manier om handigheid en coördinatie te kweken. Ik bewonderde allang hoe snel en vloeiend jongleurs objecten doen vliegen. Dat is het dus. Op mijn veertiende word ik jongleur.

Ik raak bevriend met een jonge jongleur uit een jongleursgroep, en hij wil me drie kegels verkopen. In Amerika moet je het uitleggen. Wat zijn kegels? Niets met golf te maken. Het zijn die mooie langwerpige voorwerpen die moeilijk te maken zijn. Ze moeten precies gedraaid worden. Toen ik de kegels kocht, verstopte de jonge jongleur zich voor de anderen. Ik dacht er toen niet echt over na.

Ik maakte vorderingen met mijn nieuwe kegels. Maar ik kon het niet begrijpen. Ik was nogal snel, maar helemaal niet vloeiend. De kegels ontsnapten me bij elke worp. Ik probeerde ze steeds terug te halen. Op zekere dag oefende ik voor Francis Brunn, 's werelds beste jongleur. Hij fronste de wenkbrauwen. Toen vroeg hij: "Mag ik ze eens zien?" Ik toonde hem trots mijn kegels. Hij zei: "Philippe, ze hebben je beetgenomen. Dit zijn afleggertjes. Ze zijn helemaal uit balans. Je kan er onmogelijk mee jongleren." Vasthoudendheid deed me doorgaan, ondanks tegenslag.

Ik ging naar het circus om nog meer goochelaars en jongleurs te zien. Ik zag -- oh nee, nee, nee, ik zag niet. Het is interessanter. Ik hoorde. Ik hoorde over die fantastische mensen die hoog in de lucht lopen -- de koorddansers. Ik ben al sinds mijn kinderjaren met touwen en klimmen bezig. Dat is het. Ik ben 16. Ik word koorddanser.

Ik zocht twee bomen uit -- niet zomaar om het even, bomen met karakter -- en een heel lang touw. Ik wikkelde het touw errond, en nog eens, en nog eens, tot het touw op was. Nu lopen alle touwen evenwijdig, zo. Met behulp van enkele tangen en kleerhangers, maak ik er een soort touwenpad van. Ik heb het breedste koorddans-touw ter wereld gecreëerd. Wat had ik nodig? De breedste schoenen ter wereld. Ik zocht enorme, belachelijke reuze skilaarzen uit. Hobbel, hobbel, daar ga ik het touw op.

Enkele dagen later kan ik één keer oversteken. Dus snijd ik één touw door. De volgende dag nog een touw. Enkele dagen later oefen ik op één enkel koord. Je kan je inbeelden dat ik toen de belachelijke laarzen voor een paar slippers ruilde. Voor het geval sommigen in het publiek het willen proberen: dat is hoe je niet moet leren koorddansen.

(Gelach)

Intuïtie is een essentieel hulpmiddel in mijn leven. Intussen word ik van vijf verschillende scholen getrapt. Liever dan te luisteren naar leraars, ben ik mijn eigen leraar. Ik maak vorderingen in mijn nieuwe kunst en word straatjongleur.

Op het koord kan ik na enkele maanden alle trucjes die ze in het circus uitvoeren, maar het voldoet me niet.

Ik begin mijn eigen bewegingen uit te vinden en te perfectioneren. Maar niemand wil me inhuren. Dus zet ik in het geheim een touw op en perform ik zonder toelating. Notre Dame, de Sidney Harbor Bridge, het World Trade Center. Ik ontwikkelde een zekerheid, een geloof dat ik de overkant zou bereiken. Zo niet doe ik de eerste stap nooit.

Niettemin: op de top van het World Trade Center was mijn eerste stap angstaanjagend. Plots is de luchtdichtheid niet meer dezelfde. Manhattan spreidt niet langer haar oneindigheid uit. Het geroezemoes van de stad lost op in een windvlaag waar ik de verkillende kracht niet meer van voel. Ik til de evenwichtsstok op. Ik ga naar de rand. Ik stap over de balk. Ik zet mijn linkervoet op de kabel. Mijn lichaamsgewicht rust op mijn rechterbeen, gestut door de flank van het gebouw. Zal ik mijn gewicht iets naar links verplaatsen? Mijn rechterbeen zal ontlast zijn, mijn rechtervoet zal het touw vrij aanraken. Aan de ene kant een bergmassa, een leven dat ik ken. Aan de andere kant het universum van de wolken, zo vol van het onbekende dat we denken dat het leeg is. Aan mijn voeten het pad naar de noordertoren -- 54 meter kabeltouw. Een rechte lijn, die wat doorhangt, zwaait, vibreert, om zichzelf draait, ijs is, drie ton strak is, klaar om te ontploffen, klaar om me op te slokken. Een innerlijke kreet overvalt me, het wilde verlangen om te vluchten. Maar het is te laat. Het touw is klaar. Vastberaden zet mijn andere voet zich op de kabel.

Geloof is de vervanging van twijfel in mijn woordenboek.

Na afloop vragen mensen me: "Hoe kun je dat overtreffen?" Dat probleem had ik niet. Het ging er me niet om het gigantische te verzamelen, records te breken. Voor mij stond mijn oversteek van het World Trade Center op dezelfde artistieke hoogte als enkele kleinere passages -- of een aantal helemaal verschillende performances. Zoals bijvoorbeeld mijn straatjongleren.

Elke keer als ik een krijtcirkel teken op de stoep en erin treed als de stomme improvisatiekomiek die ik 45 jaar geleden creëerde, ben ik even gelukkig als in de wolken.

Maar dit hier, dit is de straat niet. Hier kan ik niet straatjongleren, begrijp je. Ik hoef dat hier niet te doen, of wel? Dat weet je, niet? Ik hoef niet te jongleren, of wel?

(Applaus)

(Muziek)

(Applaus)

Dankuwel.

Telkens als ik aan straatjongleren doe, improviseer ik. Improvisatie geeft kracht omdat het het onbekende verwelkomt. En omdat het onmogelijke altijd onbekend is, kan ik geloven dat ik het onmogelijke kan beetnemen.

Ik heb het onmogelijke niet één keer maar vele keren gedaan Wat moet ik delen? Ik weet het al. Israël

Enkele jaren geleden was ik uitgenodigd om het Israel Festival te openen met een passage op grote hoogte. Ik besloot mijn koord te spannen tussen de Arabische en Joodse wijk van Jeruzalem over de Ben Hinnom-vallei. Ik dacht dat het geweldig zou zijn als ik in het midden van het touw zou stoppen en als een goochelaar een duif tevoorschijn zou halen en laten vliegen, als een levend symbool van de vrede.

Ik moet zeggen dat het moeilijk was om een duif te vinden in Israël, maar het lukte. In mijn hotelkamer, bij het oefenen om haar tevoorschijn te halen en in de lucht te gooien, scheerde ze langs de muur en belandde op het bed. Ik bedacht dat de kamer te klein was. Vogels hebben ruimte nodig om te vliegen. Het zal perfect gaan op de dag van de passage.

De dag van de passage breekt aan. 80.000 mensen verspreiden zich over de vallei. De burgemeester van Jeruzalem, Teddy Kollek, komt me het beste wensen. Maar hij lijkt nerveus. Mijn touw stond onder spanning, maar ik voelde ook de spanning op de grond. Want al die mensen waren voornamelijk mensen die elkaar als vijanden zagen.

Ik begin aan de passage. Alles gaat goed. Ik stop in het midden. Ik haal de duif tevoorschijn. Mensen applaudisseren enthousiast. En dan, met een magnifiek gebaar, stuur ik de vredesvogel het blauwe zwerk in. Maar in plaats van weg te vliegen, doet ze flap, flap, flap, en landt op mijn hoofd. (Gelach) Mensen schreeuwen. Ik pak de duif en stuur haar nogmaals de lucht in. Maar de duif, die de vliegschool duidelijk gemist heeft, doet flap, flap, flap en landt op het einde van mijn evenwichtsstok.

(Gelach)

Je lacht. Maar hey, ik ga meteen zitten. Dat is een koorddansersreflex. Intussen wordt het publiek wild. Ze denken: die kerel met die duif, die werkt daar zeker al jaren mee. Wat een genie, wat een professional.

(Gelach)

Ik maak een buiging. Ik groet met mijn hand. Aan het einde sla ik met mijn hand tegen de stok om de vogel uit evenwicht te brengen. De duif, die duidelijk niet kan vliegen, doet een derde keer flap, flap, flap en landt op het touw achter mij. De hele vallei wordt gek.

Wacht even, ik ben nog niet klaar. Ik ben zowat 45 meter van de aankomst en ik ben doodop, dus ik stap traag. Er gebeurt iets. Iemand, ergens, een groep mensen, begint te klappen in het ritme van mijn stappen. Seconden later is de hele vallei aan het applaudisseren, synchroon met mijn stappen. Geen applaus van vervoering, zoals daarvoor, een aanmoedigingsapplaus. Heel even vergeet het hele publiek zijn meningsverschillen. Ze worden één, en leiden me naar de triomf.

Ik wil dat je een seconde lang deze ongelooflijke menselijke symfonie kan ervaren. Beeld je in: ik ben hier en de stoel is mijn aankomst. Ik stap, jullie klappen, iedereen samen.

(Geklap)

(Applaus)

Na de passage worden Teddy en ik vrienden. Hij zegt me dat hij op zijn bureau een foto heeft van mij midden op het koord, met een duif op mijn hoofd. Hij kende het echte verhaal niet. Als hij voor een onmogelijke situatie staat in zijn moeilijk te besturen stad, geeft hij niet op, kijkt naar de foto en zegt: "Als Philippe dat kan doen, dan kan ik dit doen", en hij gaat weer aan de slag.

Inspiratie. Door onszelf te inspireren, inspireren we anderen. Ik zal deze muziek nooit vergeten, en ik hoop jullie ook niet. Neem deze muziek mee naar huis, begin veren aan je armen te plakken, op te stijgen en te vliegen, en kijk naar de wereld vanuit een ander perspectief. Als je bergen ziet, bedenk dan dat bergen te verzetten zijn.

(Applaus)

Dankuwel. Dankuwel. Dankuwel.

(Applaus)