Peter Gabriel bestrijdt onrecht met videocamera's

Ik ben gek op bomen en ik bof, want we wonen vlakbij een heel goed arboretum. Op zondag gaan we daar vaak heen met mijn vrouw en mijn vier jaar oude peuter, en klimmen we in bomen en spelen verstoppertje. De tweede school waarop ik zat had ook grote bomen, en een hele mooie tulpenboom, misschien wel de grootste van het land, en er waren ook veel bosjes en andere begroeiing om de speelvelden heen.

Op een dag werd ik vastgegrepen door een paar van mijn klasgenoten, en werd ik de bosjes in getrokken -- ik werd uitgekleed; aangevallen; ik werd misbruikt. Het gebeurde allemaal heel plots. Waarom ik dit vertel, is omdat ik erna -- ik ging de school weer in -- ik voelde me vies; ik voelde me verraden; ik schaamde me, maar ik voelde me vooral machteloos. Dertig jaar later zat ik in een vliegtuig, met een vrouw uit Chili, genaamd Veronica, We waren samen op een rondreis voor mensenrechten, en ze begon me te vertellen hoe het was om gemarteld te worden. Vanuit mijn bevoordeelde positie was dit de enige referentie die ik had. Het was een geweldige leerervaring omdat ik met mensenrechten altijd maar half en half bezig was. Ik ervaarde het vooral als iets ver van mijn bed, dat andere mensen overkwam.

Toen kreeg ik een telefoontje van Bono in 1985. Je weet misschien wel dat hij goed kan zingen. Maar hij is ook een geweldige kuitenbijter, --

(Gelach) --

je zegt moeilijk nee tegen hem, en hij vertelde, 'meteen nadat ik het Biko-nummer had gezongen: "We gaan een rondreis doen voor Amnesty, jij moet ook mee." Dat was eigenlijk voor het eerst dat ik eropuit ging en mensen ontmoette wiens familie voor eigen ogen was neergeschoten, wiens partner uit een vliegtuig in een oceaan was gegooid. Opeens was er deze hele wereld van mensenrechten in mijn leven, en ik kon er niet zo maar meer onderuit.

Dus raakte ik betrokken bij die rondreis voor Amnesty, en in 1988 nam ik Bono's kuitenbijtersbaantje over. Ik was er niet met zo goed in, maar toch kregen we Youssou N'Dour, Sting, Tracy Chapman en Bruce Springsteen zo ver om de wereld rond te gaan voor Amnesty. Het was een geweldige ervaring. En alweer kreeg ik een buitengewone levensles. Het was echt voor het eerst dat ik al die mensen ontmoette in verschillende landen. Die verhalen over mensenrechten werden heel tastbaar, en wederom kon ik er niet zo makkelijk van weglopen.

Maar wat me echt verbaasde, waarvan ik geen idee had, was dat al die dingen je kunnen overkomen, en dat vervolgens alles wat was gebeurd, heel jouw verhaal, kan worden ontkend, begraven en vergeten. Wat me opviel, was dat als er een fototoestel in de buurt was, of een videocamera, dat het dan heel wat lastiger werd voor mensen met macht om de gebeurtenis uit te wissen. Reebok zette een stichting op naar de 'Human Rights Now' tours en er werd toen besloten -- we stelden voor dat we, voor een paar jaar, een divisie zouden opzetten die camera's geeft aan mensenrechtenactivisten. Het leidde eigenlijk nergens toe, maar toen was er het Rodney King-incident. De mensen dachten: "Als je een camera hebt op de juiste plaats en tijd, of de verkeerde tijd, als je het slachtoffer bent, dan kan je er echt wat mee gaan doen. Je kan campagne gaan voeren en gehoord worden. Je kan mensen vertellen wat er aan de hand is.

Dus werd WITNESS opgezet in '92. Het heeft het sindsdien camera's uitgedeeld in meer dan zestig landen. We voeren nu campagne met actiegroepen en helpen hen om hun verhaal te vertellen. Ik zal je zo nog een van de meest recente campagnes laten zien. Het is helaas een verhaal uit Uganda, en hoewel we gisteren een prachtig verhaal hoorden uit Uganda, is dit verhaal niet zo mooi. In het noorden van Uganda zijn er ongeveer anderhalf miljoen binnenlands ontheemde mensen, mensen die geen vluchtelingen zijn in een ander land, maar die vanwege de burgeroorlog, die al ongeveer twintig jaar duurt, nergens kunnen verblijven. Al 20.000 kinderen zijn meegenomen om kindsoldaten te worden. Het Internationale Gerechtshof vervolgt vijf van de leiders van de -- hoe heet het ook al weer? Ik vergeet even de naam van de oorlogsbeweging -- het is het Lord's Resistance Army geloof ik. Maar de regering zelf gaat ook niet vrijuit. Kan je de eerste video afspelen?

(Muziek) Vrouw: Het leven hier in het kamp is nooit simpel. Zelfs nu is het leven moeilijk. We blijven vanwege de angst dat wat ons hier het kamp in dreef nog steeds bestaat thuis. Text: "Tussen Twee Vuren: Marteling en Verdrijving in Noord Uganda". Man: Toen we nog thuis waren, vielen Kony's rebellen ons lastig. In het begin waren we veilig hier in het kamp. Maar later begonnen de regeringssoldaten ons vaak te mishandelen.

(Gezang) Jennifer: Een soldaat liep de weg op en vroeg ons waar we geweest waren. Evelyn en ik verstopten ons achter mijn moeder. Evelyn: Hij beval ons om te gaan zitten, dus gingen we zitten. Er kwam ook een andere soldaat bij. Jennifer: Hij kwam en begon me uit te kleden. De andere man droeg Evelyn weg. Degene die mij aan het misbruiken was liep toen weg en ging Evelyn verkrachten. En degene die Evelyn had verkracht kwam terug en misbruikte mij ook. Man: Soldaten met zulke lange stokken sloegen ons, om een bekentenis te krijgen. Ze bleven maar zeggen, "Vertel de waarheid!" terwijl ze ons sloegen. Vrouw: Ze hielden vol dat ik loog. Toen vuurden ze en schoten ze mijn vingers kapot. Ik viel. Ze renden ervandoor om de rest in te halen ... en lieten me voor dood liggen.

(Muziek) Text: Uganda tekende de Conventie Tegen Martelen in 1986. Marteling is gedefinieerd als een daad waarbij ernstige pijn of lijden, lichamelijk of mentaal, opzettelijk wordt toegepast door een persoon die handelt vanuit een officiële positie om informatie of een bekentenis te verkrijgen, te straffen, te dwingen of te intimideren.

Peter Gabriel: Marteling is dus niet iets wat alleen in het buitenland gebeurt. In mijn land hadden we foto's gezien van Britse soldaten die jonge Irakezen in elkaar slaan. We hebben Abu Ghraib. We hebben Guantanamo Bay. Ik had een taxichauffeur onderweg naar Newark Airport, en hij vertelde me een verhaal over hoe hij, midden in de nacht, 4 uur 's ochtends, uit zijn huis werd gehaald in Queens, naar een plek in de Midwest werd meegenomen, werd ondervraagd en gemarteld en vier weken later weer op straat werd gezet. De reden: het was een man uit het Midden-Oosten -- en hij had dezelfde naam als een van de 9/11-piloten. Dat verhaal zou verzonnen kunnen zijn, maar ik zag hem niet aan voor een leugenaar.

En ik denk, als we de wereld rondkijken, dat net zo als de ijskappen die smelten, mensenrechten, waarvoor gevochten is, vele honderden jaren lang, in sommige gevallen, ook heel snel aan het verdwijnen zijn. Dat is iets is waar we op moeten letten en misschien voor in actie moeten komen. Een van onze partners was bij Van Jones. Met het 'Books not Bars'-project zijn ze erin geslaagd om, met hun videobeelden in California, de methodes toegepast door jeugdgevangenissen te veranderen. Het zijn veel -- heel veel -- menselijker methoden waar nu naar gekeken wordt, over hoe je jonge kinderen zou moeten opsluiten, als je dat al zou moeten doen. Het verhaal van mijnheer Morales, hier om de hoek: "Pardon, mijnheer Gabriel, vindt u het erg als we uw executie iets uitstellen?" "Nee hoor, geen enkel probleem, wanneer het je uitkomt." Wie die man ook is, wat hij ook heeft gedaan, dit is gewoon een wrede en vreemde straf.

Hoe dan ook, WITNESS probeert dappere mensen, die vaak hun leven riskeren over heel de wereld, met camera's te bewapenen. Ik laat daar graag nog wat meer van zien. Dankjewel.

(Donderslag) Tekst: Je kan zeggen dat een verhaal verzonnen is.

(Muziek) Tekst: Je kan zeggen dat een rechter corrupt is. Je kan zeggen dat iemand liegt. Je kan zeggen dat je kranten niet vertrouwt. Maar je kan niet beweren dat wat je net zag, niet is gebeurd. Help WITNESS camera's te geven aan de wereld. Maak een filmpje. Stel onrecht aan de kaak. Laat de waarheid zien. Laat ons zien wat er fout zit in de wereld. En wellicht kunnen we helpen om het recht te zetten. WITNESS. Alle fragmenten die je net hebt gezien waren opgenomen door mensenrechtenorganisaties die samenwerken met WITNESS.

(Applaus)

Peter Gabriel: WITNESS ontstond uit technologische innovatie. Het was de kleine, draagbare videocamera die het mogelijk maakte hiermee te beginnen. We zijn ook bezig geweest computers uit te delen, zodat groepen beter kunnen communiceren, efficiënter campagne kunnen voeren. Nu hebben we een nog betere optie, dankzij de mobiele telefoon met een camera erin, want dat is goedkoop. Het is overal. Het verspreidt zich snel over heel de wereld -- en we zijn er erg blij mee.

Dus dromen wij dat we een wereld kunnen hebben waarin iedereen die iets ergs overkomt, de kans heeft dat zijn verhaal online wordt gezet, gezien wordt, bekeken wordt dat hij weet dat hij echt gehoord kan worden, dat er een gigantische website is, misschien een beetje zoals Google Earth, en dat je daar de wereld rond kan kijken en er achter kan komen wat de realiteit is voor de bewoners van de wereld. In zekere zin kunnen we door deze technologie een hoop problemen in de wereld een menselijk gezicht geven, zodat we echt kunnen zien wie er dood gaat aan aids, of wie er in elkaar geslagen word. Voor het eerst kunnen we verhalen laten horen in de stijl van de blogcultuur. Ik denk dat als we hier naartoe kunnen, dat we de wereld echt kunnen transformeren op allerlei manieren. Er zou een nieuwe beweging kunnen groeien, die ontstaat vanuit de bodem, reikt naar het licht en uitgroeit tot een sterke boom. Dankuwel.