Patrick Awuah over het opleiden van leiders

Zoals velen van jullie hier, probeer ik bij te dragen tot een heropleving van Afrika. De kwestie van de transformatie is in Afrika een kwestie van leiderschap. Afrika kan alleen door verlichte leiders worden getransformeerd. Ik beweer dat de manier waarop we onze leiders opleiden, fundamenteel is voor de vooruitgang op dit continent. Ik wil jullie een paar verhalen vertellen die mijn visie verklaren. We hebben gisteren allemaal gehoord over het belang van verhalen. Een Amerikaanse vriendin van mij was dit jaar vrijwillige verpleegster in Ghana. Op drie maanden tijd kwam ze tot een conclusie over de staat van het leiderschap in Afrika waar ik meer dan een decennium over had gedaan. Ze was twee keer betrokken bij operaties waarbij de stroom in het ziekenhuis werd onderbroken. De noodgeneratoren deden het niet -- er was geen zaklamp, geen lantaarn, geen kaars. Pikdonker. De patiënt wordt opengesneden -- twee keer. De eerste keer was het een keizersnede. Gelukkig was de baby er al uit -- moeder en kind overleefden het.

De tweede keer was het onder lokale anesthesie. Anesthesie geraakt uitgewerkt. De patiënt voelt pijn. Hij huilt. Hij schreeuwt. Hij bidt. Pikdonker. Geen kaars, geen zaklamp. Dat ziekenhuis kon zich zaklampen veroorloven. Ze konden zich veroorloven om die dingen te kopen, maar ze deden het niet. Dat gebeurde twee keer. Een andere keer keek ze huiverend toe terwijl verpleegkundigen een patiënt lieten sterven omdat ze haar zuurstof weigerden die voorhanden was. Drie maanden later, vlak voor haar terugkeer naar de Verenigde Staten, staakten de verpleegkundigen in Accra. Haar aanbeveling was: grijp deze kans om iedereen te ontslaan en herbegin. Begin helemaal opnieuw.

Wat heeft dat met leiderschap te maken? De mensen van het Ministerie van Gezondheid, de beheerders van het ziekenhuis, de artsen, de verpleegkundigen -- ze behoren allemaal tot de 5 procent die meer dan middelbare school doorloopt. Zij zijn de elite. Ze zijn onze leiders. Hun beslissingen en acties doen ertoe. Als zij falen, dan lijdt de natie letterlijk. Dus als ik het over leiderschap heb, dan gaat dat niet alleen over politieke leiders. Daar hebben we al veel over gehoord. Ik heb het over de elite. Diegenen die een opleiding hebben gehad. Diegenen die de hoeders van hun gemeenschap moeten zijn. De advocaten, rechters, politiemannen, artsen, ingenieurs, ambtenaren, dat zijn de leiders. En we moeten ze goed opleiden.

Mijn eerste uitgesproken en gedenkwaardige ervaring met leiderschap in Ghana gebeurde toen ik 16 jaar was. De militaire coup was pas gebeurd. Overal in onze maatschappij zag je soldaten. Ze waren zeer nadrukkelijk aanwezig. Op een dag ging ik mijn vader afhalen van de luchthaven. Ik liep het grasheuveltje op van de parking naar de terminal. Twee soldaten die met AK-47-wapens zwaaien, houden me tegen. Ze vragen me om bij een groep mensen te gaan staan die op en neer lopen op de oever. Waarom? Omdat het pad dat ik had genomen, beschouwd werd als verboden. Er hing geen bordje.

Ik was 16. Ik was erg bezorgd over wat mijn klasgenoten zouden denken als ze me die heuvel op en neer zagen lopen. Ik zat er vooral mee wat de meisjes zouden denken. Dus ging ik het debat aan met deze mannen. Het was nogal roekeloos, maar weet je, ik was 16. Ik had geluk. Een piloot van Ghana Airways was hetzelfde lot beschoren. Omwille van zijn uniform spraken ze hem anders aan en proberen ze hem uit te leggen dat ze gewoon bevelen opvolgen. Dus neemt hij hun radio, praat met hun baas en krijgt ons allemaal vrij. Welke lessen zou je trekken uit dit soort ervaring? Verschillende, in mijn geval. Leiderschap doet ertoe. Die mannen volgen de bevelen van een hogere officier. Ik leerde iets over moed. Het was belangrijk om niet naar de wapens te kijken. En ik leerde ook dat het kan helpen om aan meisjes te denken.

(Gelach)

Enkele jaren later, verliet ik Ghana met een beurs voor een opleiding op Swarthmore College. Het was een teug frisse lucht. De professoren daar wilden niet dat we informatie van buiten leerden en voor hen herhaalden, zoals de gewoonte was in Ghana. Ze wilden dat we kritisch nadachten. Ze wilden dat we analytisch waren. Ze wilden dat we met sociale kwesties begaan waren. Ik haalde goede punten voor economie, voor mijn begrip van de fundamentele economie. Maar ik leerde iets dat nog veel fundamenteler was, namelijk dat de leiders, de managers van de Ghanese economie, adembenemend slechte beslissingen namen die onze economie op de rand van de afgrond hadden gebracht. Daar was die les weer: leiderschap doet ertoe. Het doet er een hele hoop toe.

Maar ik had niet helemaal begrepen wat er met me was gebeurd op Swarthmore. Ik had een vermoeden. Maar ik besefte het pas toen ik ging werken. Ik ging voor Microsoft werken. Ik maakte deel uit van een team, een denkend, lerend team, dat tot taak had om nieuwe software te ontwerpen en te implementeren die waarde creëerde voor de wereld. Het was fantastisch om deel uit te maken van dit team. Het was fantastisch. Ik besefte wat er met me was gebeurd in Swarthmore, welke transformatie -- het vermogen om problemen aan te pakken, complexe problemen, en om oplossingen te ontwerpen voor die problemen. Het vermogen tot creëren is het meest bevrijdende dat een individu kan overkomen. Daar had ik deel aan.

Terwijl ik voor Microsoft werkte, werd het jaarinkomen van dat bedrijf groter dan het bnp van de Republiek Ghana. Dat is overigens nog steeds zo. De kloof is groter geworden na mijn vertrek. Ik heb het al gehad over één van de redenen waarom dat is gebeurd. De mensen werken er zeer hard, volharden, zijn creatief, mogen hun ding doen. Maar er waren ook wat externe factoren: vrije markt, de rechtsstaat, infrastructuur. Die dingen werden verzorgd door instellingen geleid door de mensen die ik leiders noem. Die leiders kwamen niet spontaan bovendrijven. Iemand leidde ze op om het werk te doen dat ze doen. Terwijl ik bij Microsoft werkte, gebeurde er iets grappigs: ik werd vader. Voor het eerst werd Afrika voor mij belangrijker dan ooit. Omdat ik besefte dat de staat van het Afrikaanse continent ertoe zou doen voor mijn kinderen en hun kinderen. Dat de staat van de wereld -- de staat van de wereld zou afhangen van wat er met Afrika gebeurt, voor wat mijn kinderen zou betreffen.

Op dat ogenblik, tijdens wat ik mijn "pre-mid-life crisis" zou noemen, was Afrika een puinhoop. Somalië was uiteengevallen in anarchie. Rwanda was in de greep van een genocidaire oorlog. Het leek me dat het de verkeerde kant uitging, en dat ik terug moest keren om te helpen. Ik kon niet zomaar in Seattle blijven en mijn kinderen opvoeden in een betere buurt, en me daar goed bij voelen. Dit was niet de wereld waarin ik mijn kinderen wilde zien opgroeien. Ik besloot dus om me te engageren. Het eerste wat ik deed, was terugkeren naar Ghana en met een hoop mensen praten en proberen te begrijpen wat de echte pijnpunten waren. Drie dingen kwamen naar boven voor elk probleem: corruptie, zwakke instellingen en de mensen die ze leiden, de leiders.

Ik was wat bang, want als je die drie problemen bekijkt, lijken ze erg moeilijk aan te pakken. Ze zeiden wel eens: je moet het niet eens proberen. Ik stelde me de vraag: "Waar komen die leiders dan vandaan? Welk aspect van Ghana maakt dat het leiders voortbrengt die onethisch zijn of geen problemen kunnen oplossen?" Dus ging ik kijken naar wat er in ons onderwijssysteem gebeurde. Het was hetzelfde -- van buiten leren -- van de lagere school tot de universiteit. Zeer weinig nadruk op ethiek. De gemiddelde afgestudeerde van een universiteit in Ghana had een sterker gevoel van eigen rechten dan van verantwoordelijkheden. Dat is fout.

Dus besliste ik dit concrete probleem aan te pakken. Het leek me dat elke maatschappij, elke maatschappij heel bewust zijn leiders moet opleiden. Ghana besteedde er niet genoeg aandacht aan. Dat geldt overigens voor heel sub-Saharaans Afrika. Dit is bijgevolg mijn plan. Ik ga proberen om de ervaring die ik in Swarthmore heb gekend, naar Afrika over te brengen. Was er maar in elk Afrikaans land dit soort van universiteit. Volgens mij zou het een groot verschil maken. Wat Ashesi University probeert te doen, is een nieuwe generatie opleiden van ethische, ondernemende leiders. We proberen leiders op te leiden met een zeer grote integriteit, die in staat zijn om de complexe problemen aan te pakken, de juiste vragen te stellen en werkbare oplossingen aan te brengen.

Ik geef het toe dat het soms "Mission Impossible" lijkt. Maar we moeten geloven dat deze jongeren slim zijn. Dat als we ze betrekken bij hun opleiding, als we ze laten debatteren over de echte kwesties waar ze mee te maken hebben -- waar onze hele maatschappij mee te maken heeft -- en als we ze de vaardigheden geven om de echte wereld aan te pakken, dat er dan iets magisch zal gebeuren. Een maand na de start van het project, begonnen we gewoon met de lessen. Op dat moment kom ik mijn kantoor binnen en ik heb een mail gekregen van één van onze studenten. Er stond, heel eenvoudig: "Ik ben nu aan het denken." En hij ondertekent: "Dank u wel." Het is zo'n eenvoudig ding om te zeggen. Maar ik was haast tot tranen toe bewogen, omdat ik begreep wat deze jongeman doormaakte. Het is geweldig om deel te hebben aan de bevrijding van een mens op deze manier. Ik ben nu aan het denken.

Dit jaar hebben we onze studenten uitgedaagd om zelf een erecode te schrijven. Op de campus woedt een zeer levendig debat over de vraag of ze een erecode nodig hebben, en zo ja, hoe die eruit moet zien. Eén van de studenten stelde een vraag die mijn hart verwarmde: "Kunnen we een perfecte maatschappij maken?" Het is ongelooflijk dat ze begreep dat een erecode, door studenten geschreven, een streven naar perfectie uitdrukt. We kunnen de perfectie niet bereiken. Maar als we ernaar streven, dan kunnen we uitmuntendheid bereiken. Ik weet niet wat ze uiteindelijk zullen doen. Ik weet niet of ze zullen beslissen dat ze een erecode nodig hebben. Maar het debat dat nu aan de gang is over hoe hun goede maatschappij eruit moet zien, hoe hun uitmuntende maatschappij eruit moet zien -- dat is echt een goede zaak.

Is mijn tijd op? Oké. Ik wil die dia gewoon laten staan, omdat het belangrijk is dat we erover nadenken. Ik ben er heel enthousiast over dat elke student van de Ashesi University gemeenschapsdienst doet voor hij afstudeert. Voor velen van hen is het een levensveranderende ervaring. Deze jonge leiders van de toekomst beginnen te begrijpen waar leiderschap echt om draait. Het echte voorrecht van leiderschap, dat erop neerkomt dat je de mensheid dient. Ik vind het nog veel spannender dat vorig jaar onze studentenorganisatie een vrouw verkoos om de Studentenoverheid te leiden. Het is de eerste keer in de geschiedenis van Ghana dat een vrouw is verkozen tot hoofd van de Studentenoverheid van een universiteit. Dat zegt veel over haar. Het zegt veel over de cultuur die zich vormt op de campus. Het zegt veel over de collega's die haar verkozen. Ze haalde het met 75 procent van de stemmen.

Dat geeft me veel hoop. Het blijkt dat de bedrijven in West-Afrika ook appreciëren wat er met onze studenten gebeurt. Er zijn tot op vandaag twee lichtingen studenten afgestudeerd. Ze hebben allemaal werk gevonden. We krijgen geweldige feedback uit de Ghanese bedrijfswereld, uit de West-Afrikaanse bedrijfswereld. Wat het meest indruk maakt, is de werkethiek. Die passie voor wat ze doen. Hun volharding, hun vermogen om met ambiguïteit om te gaan, om problemen op te lossen die ze nog nooit hebben gezien. Dat is goed, omdat er de voorbije vijf jaar momenten zijn geweest dat ik dacht dat dit "Mission Impossible" was.

Het is fantastisch om deze glimpen te zien van de belofte van wat kan gebeuren als we onze kinderen goed behandelen. Ik denk dat de huidige en toekomstige leiders van Afrika een ongelooflijke kans hebben om de drijvende kracht te zijn van een grootse renaissance van het continent. Het is een ongelooflijke kans. Er zijn niet zoveel kansen van deze soort in de wereld. Ik geloof dat Afrika een buigpunt heeft bereikt, met een opmars van democratie en vrije markt over het hele continent. We hebben een moment bereikt waaruit een geweldige maatschappij kan voortkomen, in één generatie. Het zal afhangen van geïnspireerd leiderschap. Ik beweer dat de manier waarop we onze leiders opleiden, het verschil zal maken. Hartelijk dank, en God zegene jullie.

(Applaus)