Moeder en dochter, artsen en helden: Hawa Abdi + Mohamed Deqo

Hawa Abdi: Al 20 jaar werd er in Somalië - gevochten. Daardoor was er geen werk, geen voedsel. Kinderen, zoals dit kind hier, waren erg ondervoed. Deqo Mohamed: Zoals u weet, hebben in een burgeroorlog de vrouwen en kinderen altijd het meest te lijden. Onze patiënten zijn dus vrouwen en kinderen. En ze bevinden zich in onze omgeving. Het is ons huis; ze zijn welkom. Dat is het kamp waar nu 90.000 mensen leven. 75 procent van hen zijn vrouwen en kinderen. Pat Mitchell: Dit is in jullie ziekenhuis. HA: We doen hier keizersneden en allerlei operaties omdat de mensen hulp nodig hebben. Er is geen enkele regering om hen te beschermen. DM: Elke ochtend zien we ongeveer 400 patiënten, misschien meer of minder. Maar soms zijn er slechts vijf artsen en 16 verpleegkundigen, en we geraken uitgeput van het vele werk. We behandelen de ergste gevallen, en we verzetten de anderen naar de volgende dag. Het is erg hard. Zoals jullie hier zien, zijn het vrouwen die de kinderen brengen, vrouwen die naar de ziekenhuizen komen, en ook de vrouwen die de onderkomens hebben gebouwd. Dat is hun huis. We hebben een school. In de laatste twee jaar openden we een basisschool waar we 850 kinderen hebben, en de meesten zijn vrouwen en meisjes. (Applaus) PM: De artsen hebben een aantal regels opgesteld over wie behandeld kan worden in de kliniek. Willen jullie dat even toelichten? HA: Wij verwelkomen de mensen die naar ons toe komen, wij zijn gastvrij. We delen met hen wat we hebben. Er zijn slechts twee regels. Eerste regel: Er is geen clanonderscheid en politieke verdeeldheid in de Somalische samenleving. Wie zich daar niet aan houdt, zetten we buiten. De tweede: niemand mag zijn vrouw slaan. Als hij dat wel doet, zetten we hem in de gevangenis, en roepen we de oudsten bij elkaar. En we laten hem niet gaan voordat zijn geval is uitgeklaard. Dat zijn onze twee regels. (Applaus) Wat ik me ook heb gerealiseerd, is dat de vrouw de sterkste persoon ter wereld is. Omdat de laatste 20 jaar, de Somalische vrouw is opgestaan. Zij waren de leiders, en wij zijn de leiders van onze gemeenschap en de hoop van onze toekomstige generaties. We zijn niet alleen maar de hulpelozen en de slachtoffers van de burgeroorlog. Wij kunnen verzoenen. We kunnen alles doen. (Applaus) DM: Zoals mijn moeder zei, zijn wij de toekomstige hoop, en de mannen in Somalië zijn alleen maar bezig met doden. Dus kwamen we met deze twee regels. In een kamp met 90.000 mensen, moet je een aantal regels afspreken of er zal worden gevochten. Dus is er geen clandivisie, en geen man mag zijn vrouw slaan. We hebben een kleine bergruimte ingericht als gevangenis. Dus als je je vrouw slaat, kom je daar terecht. (Applaus) Het gaat erom dat wij vrouwen bijstaan in hun ontvoogding. Wij zijn er voor hen, ze staan er niet alleen voor. PM: Jij runt een medische kliniek. Daardoor krijgen veel mensen medische zorg die dat vroeger niet kregen. Je runt ook een maatschappij. Je hebt je eigen regels gemaakt, waardoor vrouwen en kinderen een ander gevoel van veiligheid kunnen krijgen. Leg eens uit hoe dat in zijn werk ging, Dr Abdi en Dr Mohamed, om samen te gaan werken - voor jou om arts te worden en met je moeder te gaan samenwerken in deze omstandigheden. HA: Ik ben geboren in 1947. We hadden toen nog een regering, recht en orde. Maar op een dag ging ik naar het ziekenhuis - mijn moeder was ziek - en ik zag in het ziekenhuis hoe de dokters er werkten, en hoe ze hun best deden om de zieken te helpen. Ik bewonderde hen en besloot om ook arts te worden. Mijn moeder is helaas overleden toen ik 12 jaar was. Maar mijn vader liet me toe om mijn droom te verwezenlijken. Mijn moeder is overleden aan een gynaecologische complicatie. Daarom heb ik besloten om specialist in de gynaecologie te worden. Daarom werd ik arts. Nu is het de beurt aan Dr Deqo om het uit te leggen. DM: Mijn moeder bereidde mij als kind al voor op de dokterstudie, maar ik zag dat eigenlijk niet zitten. Ik wilde eerder historicus of misschien journalist worden. Ik hield daarvan, maar er kwam niets van terecht. Toen de oorlog uitbrak - de burgeroorlog - zag ik hoe mijn moeder de mensen hielp en hoe ze daarbij hulp nodig had. Zorg voor vrouwen is zo belangrijk voor een vrouwelijke arts in Somalië, om vrouwen en kinderen te kunnen helpen. Ik dacht: misschien kan ik wel tegelijkertijd journalist en arts-gynaecoloog worden. (Gelach) Dus ging ik samen met mijn moeder naar Rusland, in de tijd van de Sovjet-Unie. Een stuk van onze aanpak zal wel beïnvloed zijn door die sterke Sovjet-achtergrond van de opleiding. Zo ben ik ertoe gekomen hetzelfde te gaan doen. Mijn zus was anders. Ze is hier. Ze is ook arts. Ze studeerde ook in Rusland af. (Applaus) We kwamen terug om met onze moeder te gaan werken tijdens de burgeroorlog. Ik was 16 en mijn zus 11 toen de burgeroorlog uitbrak. De miserie van de mensen in de vroege jaren '90 bracht ons terug om voor hen te gaan werken. PM: Wat is de grootste moeilijkheid voor moeder en dochter om in zulke gevaarlijke en soms enge situaties te moeten werken? HA: Ja, werkte ik in een moeilijke situatie, zeer gevaarlijk. Maar toen ik zag hoe de mensen me nodig hadden, bleef ik bij hen om te helpen, omdat ik iets doen voor hen kon doen. De meesten waren naar het buitenland gevlucht. Maar ik bleef bij die mensen, en ik probeerde om iets te doen - eender wat. En het lukte. Nu wonen daar 90.000 mensen die respect hebben voor elkaar, en niet vechten. We proberen zelfstandig te zijn en iets, soms maar kleine dingen, voor onze mensen te doen. Ik ben mijn dochters dankbaar. Ze zijn bij mij gekomen om mensen te helpen behandelen, om te helpen. Ze doen alles voor hen. Ze hebben gedaan wat ik voor deze mensen wilde doen. PM: Wat is het fijnste van met je moeder te werken, en ook het moeilijkste voor jou? DM: Ze is nogal veeleisend. Ze verwacht van ons altijd meer en meer. Als je denkt dat je het niet meer aankan, dan is zij daar om je een duwtje te geven en gaat het weer. Dat is het beste deel. Ze leert ons hoe we altijd beter kunnen doen en hoe lange dagen te kloppen in de chirurgie - 300 patiënten per dag, 10, 20 operaties, en dan nog het kamp te beheren - dat is wat ze ons leert doen. Het gaat daar niet zoals hier in die prachtige kantoren, na 20 patiënten ben je aan rust toe. Wij zien 300 patiënten, doen 20 operaties en hebben 90.000 mensen te besturen. PM: Maar je doet het om goede redenen. (Applaus) Wacht even. HA: Dank u wel. DM: Dank u wel. (Applaus) HA: Dank u zeer. (DM: Dank u wel.)