Monika Bulaj: Het verborgen licht van Afghanistan

Mijn reizen naar Afghanistan begonnen vele vele jaren geleden aan de oostelijke grens van mijn land, mijn thuisland: Polen. Ik wandelde door de bossen uit de verhalen van mijn grootmoeder. Een land waar elk veld een graf verbergt, waar miljoenen mensen gedeporteerd of gedood werden in de 20e eeuw.

Achter de vernietiging vond ik een bezielde plaatsen. Ik ontmoette bescheiden mensen. Ik hoorde hun gebed en at hun brood. Dan begon ik aan een 20-jarige tocht richting het oosten -- van Oost-Europa naar Centraal-Azië -- over het Kaukasusgebergte, het Midden-Oosten, Noord-Afrika, Rusland. Ik ontmoette steeds bescheiden mensen. Ik deelde hun brood en hun gebed. Dit is de reden waarom ik naar Afghanistan ging.

Op een dag stak ik de brug over de Oxus-rivier over. Ik was alleen en te voet. Een Afghaanse soldaat was zo verrast me te zien dat hij vergat mijn paspoort af te stempelen. Hij gaf me een kopje thee. Ik begreep dat zijn verrassing mijn bescherming was.

Ik heb gewandeld en gereisd, te paard, op een jak, met een vrachtwagen en al liftend van de grens van Iran tot onderaan, de verre uithoek van de Wakhan Corridor. Op deze manier vond ik 'noor', het verborgen licht van Afghanistan. Mijn enige wapens waren mijn notitieboek en mijn fototoestel. Ik hoorde de gebeden van de soefi -- nederige moslims, gehaat door de taliban. Verborgen rivier, verbonden met de mystiek van Gibraltar tot India. De moskee waar de respectvolle vreemdeling bedolven wordt onder de zegeningen en de tranen, en verwelkomd als een geschenk.

Wat weten wij over het land en zijn mensen die we zogezegd beschermen, over de dorpen waar het enige medicijn om de pijn en honger te stillen opium is? Dit zijn opium-verslaafde mensen op de daken van Kaboel, 10 jaar na het begin van onze oorlog. Dit zijn de nomadenmeisjes die de prostituees van de Afghaanse zakenlui werden.

Wat weten we over de vrouwen, 10 jaar na de oorlog? Gekleed in deze nylon zak, gemaakt in China, met de naam boerka. Ik zag op een dag de grootste school in Afghanistan, een meisjesschool. 13.000 meisjes studeerden er in de verborgen kamers, vol met schorpioenen. Hun liefde [voor studeren] was zo groot dat ik erom moest wenen.

Wat weten we over de doodsbedreigingen van de taliban genageld aan de deuren van de mensen die het wagen hun dochters naar een school zoals in Balkh te sturen? De regio is niet veilig, maar vol taliban, en zij deden het.

Mijn doel is een stem te geven aan de mensen zonder stem, de verborgen lichten te tonen achter het gordijn van het grote spel, de kleine woorden genegeerd door de media en de profeten van een wereldconflict.

Dankjewel

(Applaus)