Malte Spitz: Je telefoonbedrijf houdt je in de gaten

Hallo. Dit is mijn mobiele telefoon. Een mobiele telefoon kan je leven veranderen en geeft je individuele vrijheid. Met een mobiele telefoon kun je een misdaad tegen de menselijkheid in Syrië filmen. Met een mobiele telefoon kun je een bericht tweeten en een protest in Egypte opstarten. Met een mobiele telefoon kun je een nummer opnemen, naar SoundCloud uploaden en beroemd worden. Dit alles is mogelijk met je mobiele telefoon.

Ik ben een kind van 1984 en woon in Berlijn. Even terug naar toen, in die stad. Hier kun je zien hoe honderdduizenden mensen opkwamen voor verandering. Dit was najaar 1989. Stel je voor dat al die mensen die opkwamen voor verandering een mobiele telefoon hadden.

Wie heeft hier een mobiele telefoon bij? Steek hem omhoog. Steek ze omhoog! Een Android, Blackberry, wow. Dat zijn er veel. Vandaag heeft bijna iedereen een mobiele telefoon.

Maar vandaag ga ik het hebben over mijzelf en mijn mobiele telefoon. Hoe hij mijn leven veranderde. Hierover wil ik het hebben. Dit zijn 35.830 lijnen informatie. Onbewerkte gegevens. Waarom zijn deze gegevens er? Omdat in de zomer van 2006 de EU-Commissie een richtlijn heeft ingediend.

Deze richtlijn heet Richtlijn betreffende Bewaring van Gegevens. Deze richtlijn zegt dat elk telefoonbedrijf in Europa, elk internetservicebedrijf in heel Europa een breed scala van informatie over de gebruikers moet bijhouden. Wie belt wie? Wie stuurt wie een e-mail? Wie stuurt wie een sms-bericht? Als je je mobiele telefoon gebruikt, waar je bent. Al deze informatie wordt opgeslagen voor minimum zes maanden en en maximum twee jaar, door je telefoonmaatschappij of je internetprovider.

Overal in Europa zegden mensen: "Dit willen wij niet. We willen niet dat deze gegevens worden opgeslagen. Wij willen zelfbeschikking in het digitale tijdperk. We willen niet dat telefoon- en internetbedrijven al deze informatie over ons moeten opslaan." Het waren advocaten, journalisten, priesters. Ze zeiden: "Dit willen wij niet."

Hier kan je zien dat tienduizenden mensen in Berlijn de straat opgingen en zeiden: "Vrijheid, geen angst." Sommigen zegden zelfs dat dit Stasi 2.0 zou worden. De stasi was de geheime politie in Oost-Duitsland.

Ik vroeg me af of het ook echt werkt. Kunnen ze al deze informatie over ons echt opslaan? Telkens ik mijn mobiele telefoon gebruik? Dus belde ik mijn telefoonbedrijf, Deutsche Telekom, toen de grootste telefoonmaatschappij in Duitsland. Ik vroeg hen: "Alstublieft, stuur mij alle informatie op die jullie over mij hebben opgeslagen. Ik vroeg het twee keer, maar kreeg geen echt antwoord. Alleen blabla.

Maar toen zei ik: "Ik wil deze informatie, omdat het mijn leven is dat jullie bijhouden." Ik besloot een rechtszaak tegen hen te beginnen, want ik wilde deze informatie hebben. Maar Deutsche Telekom wilde deze informatie niet geven. Uiteindelijk kwam het tot een schikking. Ik zou de rechtszaak opgeven en zij zouden mij alle informatie waar ik om vroeg, toesturen. Omdat intussen het Duitse Constitutionele Hof bepaald had dat de uitvoering van deze EU-richtlijn volgens de Duitse wet ongrondwettig was.

Toen kreeg ik deze lelijke bruine envelop met een cd erin. Op die cd stond dit. 35.830 lijnen informatie. Toen ik het bekeek, vond ik het een groot bestand. Oké. Maar na een tijdje realiseerde ik me: "Dit is mijn leven. Dit zijn zes maanden van mijn leven in dit bestand."

Een beetje sceptisch vroeg ik me af: "Wat doe ik ermee?" Je kunt erop zien waar ik was, waar ik 's nachts sliep, wat ik deed. Ik vond dat ik iets moest doen met deze informatie. Ik wilde ze openbaar maken. Omdat ik de mensen wil laten zien wat het bijhouden van gegevens inhoudt.

Samen met Zeit Online en Open Data City deed ik dit. Dit is een visualisatie van zes maanden van mijn leven. Je kunt inzoomen en uitzoomen, je kunt snel terug- en vooruitspoelen. Je ziet elke stap die ik zet. Je kunt zelfs zien hoe ik met de trein van Frankfurt naar Keulen ga en hoe vaak ik intussen bel.

Dit kan allemaal met deze informatie. Dat is een beetje eng. Maar het gaat niet alleen over mij. Het gaat om ons allemaal. Eerst bel ik alleen maar naar mijn vrouw, zij belt me terug en we praten wat met elkaar. Dan zijn er enkele vrienden die me opbellen en zij ook naar elkaar. Na een tijdje belt iedereen met iedereen en krijg je dit grote communicatienetwerk.

Je kunt zien hoe mensen met elkaar communiceren, wanneer ze elkaar bellen, wanneer ze naar bed gaan. Je kunt dit allemaal zien. Je ziet de knooppunten, wie de leiders in de groep zijn. Als je toegang tot deze informatie hebt, kun je zien wat je samenleving doet. Als je toegang tot deze informatie hebt, kan je de maatschappij controleren.

Dit is een blauwdruk voor landen zoals China en Iran. Dit is een blauwdruk voor hoe je je maatschappij in de gaten houdt. Je weet wie praat met wie, wie wie een e-mail stuurt. Dit is allemaal mogelijk met dit soort informatie. Deze informatie wordt in Europa minimum zes maanden en maximum twee jaar bewaard.

Zoals ik al zei in het begin: stel dat alle mensen in de straten van Berlijn in het najaar van 1989 een mobiele telefoon in hun zak hadden. De Stasi zou geweten hebben wie deelnam aan dit protest. Als de Stasi de leiders erachter zou hebben gekend dan was dit nooit gebeurd. De val van de Berlijnse muur zou er misschien niet gekomen zijn. Evenmin als de val van het IJzeren Gordijn. Omdat vandaag staatsagentschappen en bedrijven zo veel mogelijk informatie over ons willen opslaan. Online en offline. Ze willen ons leven volgen en het voor altijd bijhouden.

Maar zelfbeschikking en leven in het digitale tijdperk zijn niet onverenigbaar. Maar je moet vandaag vechten voor je zelfbeschikking. Je moet er elke dag voor vechten. Vertel dus straks je vrienden dat privacy een waarde van de 21ste eeuw is. Allerminst uit de tijd. Wanneer je naar huis gaat, vertel dan je vertegenwoordiger dat als bedrijven en overheidsinstellingen de mogelijkheid hebben om bepaalde informatie op te slaan, ze dat niet per se hoeven te doen. Als je me niet gelooft, vraag dan je telefoonmaatschappij eens welke informatie ze over je opslaan.

Als je je mobiele telefoon gebruikt, denk er dan aan dat je in het digitale tijdperk moet vechten voor zelfbeschikking. Bedankt.

(Applaus)