Mallika Sarabhai: Dansen om de wereld te veranderen

Op een dag liep een aapje met één oog het bos in. Het zag een vrouw onder een boom zitten die ernstig zat te mediteren. Het eenogige aapje herkende de vrouw, een Sekhri. Ze was getrouwd met een nog beroemdere brahmaan. Om haar beter te kunnen bekijken, klom het aapje in een boom. En op dat moment opende de hemel zich met een luide klap. De god Indra sprong op de open plek. Indra zag de vrouw, een Sekhri. Aha. De vrouw lette niet op hem. Dus Indra, die zich tot haar aangetrokken voelde, gooide haar op de grond en verkrachtte haar. Toen verdween Indra weer. (Klap, klap!) En de brahmaan, de man van de vrouw, verscheen. Hij begreep meteen wat er was gebeurd. Hij riep daarom de hogere goden aan om gerechtigheid te zoeken. De godheid Vishnu verscheen.

"Zijn er getuigen?"

"Alleen een eenogig aapje", zei de Brahmaan.

Het aapje met één oog wilde dat de eer van de Sekhri-vrouw gered zou worden dus het vertelde precies wat er gebeurd was. Vishnu deed uitspraak.

"De god Indra heeft gezondigd en wel tegen een brahmaan. Laat hem zijn zonden wegwassen."

Indra verscheen en offerde ritueel een paard. En zo kon het gebeuren dat een paard werd gedood, de zonde van een godheid werd vergeven, het ego van een brahmaan werd gesust, het leven van een vrouw instortte en een één-ogig aapje zich afvroeg wat wij mensen bedoelen met gerechtigheid.

In India wordt iedere drie minuten iemand verkracht. In India stapt slechts een kwart van de slachtoffers naar de politie. En van die zaken die bij de politie terecht komen, leidt maar 4 procent tot een veroordeling. Dat zijn een boel vrouwen die geen gerechtigheid krijgen.

En het gaat niet alleen om vrouwen. Kijk om je heen, in je eigen land. Er is een patroon zichtbaar in wie beschuldigd wordt van misdaden. In Australië zitten er vooral Aboriginals in de gevangenis. In India zijn het vooral moslims of Adivasi, de tribale bevolking, de Naxalieten. In de VS zijn het vooral zwarten. Er is hier een trend te bespeuren. En net als in mijn verhaal mogen de Brahmanen en de goden altijd hun versie van de waarheid vertellen. Zijn wij daarom allemaal eenogige aapjes met twee ogen geworden? Zien we onrecht niet meer?

Goedemorgen. (Applaus) Ik heb dit verhaal al bijna 550 keer verteld, aan toehoorders in 40 landen, aan studenten, gasten bij formele diners in het Smithsonian en noem maar op, en iedere keer raakte het iets in hen. Als ik nu tegen dezelfde groep mensen zou zeggen: "Ik wil een lezing geven over recht en onrecht", dan zouden ze zeggen: "Nee dank u , we hebben wel iets anders te doen". En dat is de verbazingwekkende kracht van kunst.

Kunst kan dingen bereiken die je anders niet voor elkaar krijgt. Je hebt geen barrières, omdat kunst door vooroordelen heen breekt. Het breekt door alles wat je als masker hebt, dat zegt: "Ik ben dit en dit en dat". Nee. Kunst breekt daar doorheen. Het reikt verder dan andere dingen. In een wereld vol met moeilijk te veranderen opvattingen hebben we een taal nodig die dat kan.

Hitler wist dat al: hij gebruikte de muziek van Wagner om alle nazi's zich geweldig en Arisch te laten voelen. Berlusconi weet het, met zijn enorme media-imperium en noem maar op. Alle creatieve geesten die werken bij alle reclamebureaus en ons dingen laten kopen die we helemaal niet nodig hebben, kennen allemaal de kracht van kunst.

Bij mij kwam het al vroeg. Toen ik jong was, was mijn moeder choreografe. Ze hoorde over een verontrustend fenomeen. Het was het verschijnsel dat jonge bruiden zelfmoord pleegden op het platteland van Gujarat omdat ze steeds meer geld moesten verdienen voor hun schoonfamilie. Ze creëerde een dans die de toenmalige premier Nehru zag. Hij sprak haar aan en vroeg: "Waar gaat deze dans over?" Ze legde het uit en hij begon het eerste onderzoek naar wat we tegenwoordig de Bruidsschatsdans noemen. Stelt u zich een dansvoorstelling voor die reden is voor een eerste onderzoek naar een verschijnsel dat zelfs nu nog de oorzaak is van de dood van duizenden vrouwen.

Vele jaren later, toen ik samenwerkte met regisseur Peter Brook in "The Mahabharata", waarin ik een vurige, vrouwelijke feministe speelde, genaamd Draupadi, had ik soortgelijke ervaringen. Grote zwarte mama's uit de Bronx kwamen naar me toe en zeiden: "Hé meid, dat zie je goed!" En jonge hippe meisjes aan de Sorbonne zeiden: "Madame Draupadi, wij zijn geen feministes maar dat? Ja!" En Afrikaanse inboorlingen zeiden: "Dit is het!" En ik dacht: "Dit is wat we nodig hebben als taal."

Er was iemand van volksgezondheid. Devdutt schreef ook over volksgezondheid. Ieder jaar sterven miljoenen mensen overal ter wereld aan ziektes die door water worden overgebracht. Dat komt doordat er geen schoon drinkwater is of doordat mensen in landen als India niet weten dat ze hun handen met zeep moeten wassen na de stoelgang. Dus wat doen ze? Ze drinken water waarvan ze weten dat het vies is, ze krijgen cholera, diarree en geelzucht en sterven. Regeringen kunnen niet zorgen voor schoon drinkwater. Ze proberen het, ze proberen leidingen aan te leggen, maar het lukt niet. Grote multinationals verkopen machines die ze niet kunnen betalen. Dus wat doe je? Laat je ze maar sterven?

Iemand had een briljant idee. Het was een simpel idee. Een idee waarop niemand winst zou maken, maar dat velen op ieder gebied zou helpen. In de meeste huizen in Azië en India is wel een katoenen kledingstuk te vinden. Iemand ontdekte, en de WHO onderschrijft het, dat een 8 keer gevouwen stuk katoen tot 80% van de bacteriën uit water kan zeven. Dus waarom roepen regeringen dit niet op tv? Waarom staat het niet op iedere poster in de Derde Wereld? Omdat er geen winst op gemaakt wordt. Omdat niemand er provisie op verdient. Maar mensen moeten het wel weten. Dit is één van de manieren waarop we dit brengen bij mensen.

[Video] Vrouw: Dan wil ik zo'n luxe waterzuivermachine.

Man: Je weet hoe duur die dingen zijn. Ik ken een oplossing waarvoor geen machine nodig is en ook geen hout of gas om te koken.

Vrouw: Wat voor oplossing is dat dan?

Man: Luister, ga die katoenen sari van je eens halen.

Jongetje: Opa, vertel me de oplossing nou.

Man: Ik zal het jullie allemaal vertellen, nog even wachten.

Vrouw: Hier vader. (Man: Is hij schoon?) Vrouw: Ja, natuurlijk.

Man: Doe dan het volgende. Vouw de sari 8 keer op.

Vrouw: Goed, vader.

Man: En jij telt of ze het goed doet. (Jongetje: Goed, opa.)

Man: We vouwen één, twee, drie, vier keer. In het water zitten nu geen bacteriën meer.

Koor: We vouwen één, twee, drie, vier keer. Koor: In het water zitten nu geen bacteriën meer. Vijf, zes, zeven, acht keer. Geen vies drinkwater meer. Vijf, zes, zeven, acht keer. Geen vies drinkwater meer.

Vrouw: Kijk vader, uw acht maal dubbelgevouwen sari.

Man: Dit is dus de katoenen sari. En hierdoor hebben we straks schoon drinkwater.

(Applaus)

Ik denk wat we wel kunnen stellen dat iedereen hier zich ernstig zorgen maakt over het toenemende geweld in ons dagelijks leven. Terwijl ze op universiteiten colleges geven over conflictbeheersing en regeringen proberen grensgeschillen op te lossen, worden wij omgeven door geweld, of dat nu agressie in het verkeer is, of huiselijk geweld of een docent die een leerlinge in elkaar slaat en doodt omdat ze haar huiswerk niet had gedaan, het is overal. Dus waarom doen we niets om dat dat probleem ook echt dagelijks aan te pakken?

Wat doen we om er voor te zorgen dat kinderen en jongeren zich gaan realiseren dat geweld iets is waar we aan toegeven en dat we een halt kunnen toeroepen, en dat er manieren zijn waarop we met geweld, woede en frustraties kunnen omgaan zonder andere mensen daarbij kwaad te doen. Nou, er is een manier.

(Video) (Gelach) U bent allemaal vredelievend. Uw ouders waren vredelievend. Uw grootouders waren vredelievend. Zo veel vrede op één plek? Hoe zou het anders ook kunnen?

(Muziek)

Maar, wat als Ja. Wat als... er één klein gen in jou probeert door te breken? Vanaf het ontstaan van de mensheid in Afrika, van generatie op generatie doorgegeven, tot in jouw wezen. Het is een stiekeme drang, diep in je. En als het in jou zit , dan zit het ook in mij. Oh jee.

Het liet je je broertje slaan, op een kakkerlak staan en je moeder krabben. Het is het gevoel dat bij je opkomt als je man dronken thuis komt en je hem wel wilt villen. Of je die fietser omver laat rijden die je in de weg rijdt of je je neef laat wurgen omdat het een eikel is. Oh jee. En wat betreft vreemdelingen, of ze nou wit, bruin of zwart zijn, pek met veren en verbannen ermee.

Het is dat kleine gen, klein en gemeen, te klein om te ontdekken, een ingebouwde bescherming. Adrenaline, moorden, het prikkelt je er toe. Wen er maar aan, je doet er niets aan. Je bent GEWELDDADIG. Want of je ondergaat geweld, of je pleegt het, zoals ik.

Dag tegen Abraham Lincoln. Dag tegen Mahatma Gandhi. Dag tegen Martin Luther King. Welkom bendes uit deze buurt die bendes uit die buurt doden. Welkom regeringen van rijke landen die wapens verkopen aan regeringen van arme landen die hun volk geen brood kunnen geven. Dag beschaving, welkom 21e eeuw. Kijk wat wij, kijk wat zij hebben gedaan. (Applaus)

Kunst die we iedere dag zien, de bioscoop, het wordt allemaal gebruikt om over de hele wereld te praten over sociale onderwerpen. Een paar jaar geleden was er een film genaamd Rang de Basanti die er voor zorgde dat ineens duizenden jongeren vrijwilligerswerk ten bate van maatschappelijke verandering wilden doen. In Venezuela speelt in één van de populairste soaps een actrice de hoofdrol van Crystal. En toen Crystal op tv borstkanker kreeg, zijn 75.000 jonge vrouwen een mammogram gaan laten maken. En we kennen natuurlijk allemaal "De Vaginamonologen". Er zijn stand-upcomedians die praten over rassenhaat en etnische onderwerpen.

Dus waarom, als we denken het met elkaar eens te zijn dat we een betere wereld willen, een rechtvaardigere wereld, waarom gebruiken we dan niet die taal die ons steeds heeft laten zien dat we barrières kunnen slechten en kunnen doordringen tot mensen? Wat ik wil zeggen tegen de bestuurders van de wereld, de regeringen en de strategen, is: "Jullie hebben kunst behandeld als het glazuur op de taart. Het moet de gist zijn." Omdat iedere planning voor de toekomst, als we het in 2048 willen halen, tenzij kunst met de wetenschap gaat samenwerken, met de economen, met iedereen die zich op de toekomst voorbereidt... gaan we die planning niet halen. Tenzij we ons dit eigen maken, gebeurt het niet.

Dus wat hebben we nu eigenlijk nodig? We moeten ons beeld verruimen van wat plannenmakers zijn en van wat het juiste pad is. We moeten erkennen dat in alle jaren dat we hebben geprobeerd de wereld te verbeteren, we daarin niet geslaagd zijn. Er worden meer mensen verkracht, er worden meer oorlogen gevoerd. Meer mensen sterven onnodig. Er moet dus iets veranderen, dat is wat ik wil. Mag het laatste bandje gestart worden?

Er was eens een prinses die prachtig kon fluiten. (Gefluit) De koning, haar vader, zei: "Niet fluiten". Haar moeder, de koningin zei: "Ja, niet fluiten". Maar de prinses bleef fluiten. (Gefluit)

De jaren gingen voorbij en de prinses groeide op... tot een prachtige jonge vrouw... die nog mooier kon fluiten. (Gefluit) Haar vader de koning zei: "Wie wil er nu trouwen met een fluitende prinses?" Haar moeder de koningin zei: "Wie wil er nu trouwen met een fluitende prinses?"

Maar de koning had een idee. Hij kondigde een Swayamvara aan. Hij nodigde alle prinsen uit om zijn dochter te komen verslaan in het fluiten. "Wie mijn dochter verslaat krijgt de helft van mijn rijk en haar hand". Al snel vulde het paleis zich met fluitende prinsen. (Gefluit) Sommigen floten slecht. Anderen floten goed. Maar niemand kon de prinses verslaan.

"Wat moeten we nu?" zei de koning. "Wat moeten we nu?" zei de koningin. Maar de prinses zei: "Vader, moeder, geen zorgen. Ik heb een idee. Ik zal al deze jongemannen vragen of ik ze inderdaad heb verslagen. Als iemand juist antwoordt, zo geschiede mijn wil.

Ze vroeg dus aan alle prinsen: "Accepteer je dat ik je heb verslagen?" En ze zeiden: "Ik? Verslagen door een vrouw? Nee hoor, dat kan niet! Nee, nee, dat is onmogelijk". Totdat er een prins was die zei: "Prinses, ik geef toe dat u me verslagen heeft." "Aha" zei ze. "Vader, moeder, ik zal trouwen met deze man." (Gefluit)

Dank u. (Applaus)