Madeleine Albright: Over vrouw en diplomaat zijn

Pat Mitchell: Wat is het verhaal van deze broche?

Madeleine Albright: Dit is het doorbreken van het glazen plafond.

PM: Oh. Dat was goed gekozen, zou ik zeggen, voor TEDWomen.

MA: 's Morgens zoek ik uit wat er die dag te gebeuren staat. Dit brochegedoe heb ik te danken aan Saddam Hoessein. Ik zal je vertellen wat er gebeurd is. Ik ging na de Golfoorlog als ambassadeur naar de Verenigde Naties. Ik was een ambassadeur met een opdracht. Het staakt-het-vuren had een reeks van sanctie-resoluties als resultaat, en mijn instructies hielden in dat ik voortdurend vreselijke dingen over Saddam Hoessein moest zeggen, wat hij ook verdiende - hij was een ander land binnengevallen. Plots verscheen er een gedicht in de kranten in Bagdad dat me met allerlei dingen vergeleek, onder andere met een serpent zonder weerga. Nu had ik toevallig broche met een slang. Die droeg ik dan maar tijdens de onderhandelingen over Irak. (Gelach) Toen ik naar buiten ging om de pers te ontmoeten, kwamen ze op me af en vroegen: "Waarom draag je die slangenbroche?" Ik zei: "Omdat Saddam Hoessein mij daarmee vergeleek." Ik vond dat toen erg leuk. Ik kocht me een heleboel broches die moesten weerspiegelen wat we die dag zouden gaan doen. Dat is hoe het allemaal begon.

PM: Hoe groot is je collectie nu?

MA: Nogal groot. Ze reist nu rond. Op dit moment is ze in Indianapolis, maar eerder was ze in het Smithsonian. Er is een boek bij: "Lees mijn broches."

(Gelach)

PM: Dit is een goed idee. Ik herinner me dat toen je als eerste vrouw minister van Buitenlandse Zaken werd, er altijd gesproken werd over wat je droeg, hoe je keek - iets wat veel vrouwen overkomt, vooral als ze als eerste een bepaalde positie bekleden. Hoe voel je je daarover in het algemeen?

MA: Nou, eigenlijk is het behoorlijk irritant omdat niemand ooit bezig is met wat een man draagt. Maar mensen besteedden aandacht aan wat ik droeg. Wat interessant was, was dat ik voordat ik als VN ambassadeur naar New York ging, sprak met Jeane Kirkpatrick, die voor mij ambassadeur geweest was. Ze zei: "Je moet je ontdoen van die professorenkleren. Probeer er uit te zien als een diplomaat." Dat gaf me de kans om vaak te gaan winkelen. Maar toch waren er allerlei vragen zoals: "Droeg je een hoed? Hoe kort was je rok? - van die dingen - Misschien herinner je je nog dat Condoleezza Rice ooit laarzen droeg, en daar kritiek op kreeg. Geen man krijgt daar ooit kritiek over. Maar dat is het minste.

PM: Wij allen, mannen en vrouwen, moeten onze rol in de wereld definiëren en dat zo doen dat het voor de wereld een verschil maakt en de toekomst vorm geeft. Hoe vond je dat evenwicht tussen een harde diplomaat zijn en een sterke stem van dit land naar de rest van de wereld en tegelijkertijd als moeder, grootmoeder, een verzorgende rol te hebben? Hoe pakte je dat aan?

MA: Het was interessant dat ze mij al vroegen hoe het was om als eerste vrouw minister van Buitenlandse Zaken te zijn, een paar minuten nadat ik benoemd was. Ik antwoordde: "Ik ben al 60 jaar vrouw, maar nog maar een paar minuten minister van Buitenlandse Zaken." Dus dat evolueerde. (Gelach) Maar in de grond ben ik graag vrouw. Wat er gebeurd is - en ik denk dat er waarschijnlijk een aantal mensen in het publiek zijn die zich daarmee kunnen identificeren. Ik woonde mijn eerste vergadering bij, eerst aan de VN. Daarmee is het allemaal begonnen, want dat is een zeer mannelijke organisatie. Ik zat daar - er zijn 15 leden van de Veiligheidsraad - met 14 mannen die me zaten aan te staren, en ik dacht - je weet hoe we zijn. Je wil de temperatuur van de kamer nemen, vinden mensen me aangenaam, heb ik echt iets intelligents te zeggen? En opeens dacht ik: "Wacht eens even. Ik zit achter een teken dat zegt: "De Verenigde Staten." en als ik vandaag mijn mond hou dan zal de stem van de Verenigde Staten niet worden gehoord." Het was de eerste keer dat ik dat gevoel had dat ik moest afstappen van mijn normale, terughoudende, vrouwelijke houding en besliste dat ik namens ons land moest spreken. Dat ging zo elke keer, maar ik denk echt dat vrouw zijn daar op vele manieren een groot voordeel is. Ik denk dat we op gebied van persoonlijke relaties een stuk beter zijn, en dan uiteraard de mogelijkheid hebben om de dingen te vertellen zoals ze zijn, wanneer het nodig is. Maar ik moet jullie zeggen dat mijn jongste kleindochter, toen zij vorig jaar zeven werd, tegen haar moeder, mijn dochter, zei: "Wat is er zo speciaal aan dat Oma Maddie minister van Buitenlandse Zaken werd? Het zijn toch altijd meisjes die dat worden."

(Gelach)

(Applaus)

PM: Omdat in haar leven - (MA: Dat zou zo zijn.)

PM: Wat een verandering is dat. Als je nu de hele wereld afreist, wat je regelmatig doet, hoe beoordeel je dan de wereldwijde stand van zaken rond het verhaal van vrouwen en meisjes? Waar staan we?

MA: Ik denk dat we langzaam veranderen, maar uiteraard zijn er hele gebieden in landen waar niets is veranderd. Daarom moeten we voor ogen blijven houden dat, hoewel velen van ons enorme kansen hebben gehad - en Pat, je was een echte leider in je branche - dat er veel vrouwen niet in staat zijn om voor zichzelf te zorgen en te begrijpen dat vrouwen elkaar moeten helpen. Dat heb ik zo gevoeld - en ik heb daarnaar gekeken in het perspectief van een nationale veiligheidskwestie - toen ik minister van Buitenlandse Zaken was heb ik besloten dat vrouwenkwesties centraal moesten staan in het Amerikaanse buitenlandse beleid, niet alleen omdat ik feminist ben, maar omdat ik geloof dat de samenleving beter af zal zijn wanneer vrouwen politiek en economisch ontvoogd zijn. Dan worden waarden doorgegeven, de gezondheidssituatie verbetert, er komt beter onderwijs en meer economische welvaart. Dus ik denk dat het ons - degenen onder ons die leven in landen waar we een economische en politieke stem hebben - betaamt om andere vrouwen te helpen. Dat heb ik mezelf voorgenomen zowel op de VN als later als minister van Buitenlandse Zaken.

PM: Heb je tegenwerking gekregen door dat een centraal punt van het buitenlands beleid te maken?

MA: Van sommige mensen. Ik denk dat ze dachten dat dat een 'zacht probleem' was. Maar uiteindelijk besloot ik dat vrouwenthema's eigenlijk de moeilijkste kwesties zijn, omdat die in zo veel aspecten te maken hebben met leven en dood - en omdat, zoals ik al zei, het echt centraal staat in de manier waarop we over dingen denken. Neem bijvoorbeeld enkele van de oorlogen die aan de gang waren toen ik in dienst was. Bij veel ervan waren vooral vrouwen slachtoffers. Toen ik begon, was het oorlog op de Balkan. De vrouwen in Bosnië werden verkracht. We zijn er toen in geslaagd een tribunaal voor oorlogsmisdaden op te zetten om op dit soort kwesties in te gaan. Ik heb bijvoorbeeld het volgende gedaan. Ik was net aangekomen bij de VN. Toen waren er 183 landen in de VN. Nu zijn er 192. Maar het was een van de eerste keren dat ik niet voor mezelf hoefde te koken. Dus zei ik tegen mijn assistent: "Nodig eens wat andere vrouwelijke permanente vertegenwoordigers uit." Ik dacht toen dat er heel wat vrouwen naar mijn appartement zouden komen. Toen ik er aankwam waren er zes andere vrouwen, van de 183. De landen met vrouwelijke vertegenwoordigers waren Canada, Kazachstan, de Filipijnen, Trinidad Tobago, Jamaica, Liechtenstein en het mijne. Als Amerikaan besloot ik dan maar een caucus te organiseren. (Gelach) Zo gezegd, zo gedaan, en we noemden onszelf de G7.

(Gelach)

PM: Is dat 'Girls 7'? (MA: 'Girls 7'.)

MA: We lobbyden voor vrouwenzaken. En slaagden erin om twee vrouwelijke rechters voor dit tribunaal voor oorlogsmisdaden aan te stellen. Ze verkregen dat verkrachting als een oorlogswapen werd beschouwd, en dat het tegen de menselijkheid was.

(Applaus)

PM: Je kan zien dat meer en meer vrouwen - zeker in de Westerse wereld - evolueren naar meer leidinggevende functies. Ook op andere plaatsen worden een aantal barrières neergehaald. Maar er is nog zo veel geweld, nog zo veel problemen, en toch zien we meer en meer vrouwen aan de onderhandelingstafels. Je zat aan die onderhandelingstafels toen ze er niet waren, toen jij er was -- één stem, misschien nog één of twee andere. Geloof je, en kan je ons misschien vertellen waarom, dat er een aanzienlijke verschuiving in zaken als geweld, vrede, conflicten en conflictoplossingen zal plaatsvinden, op een duurzame basis?

MA: Nou, ik denk dat wanneer er meer vrouwen bij zijn, dat de toon van het gesprek verandert, en ook de doelen van het gesprek veranderen. Maar dat betekent niet dat de hele wereld een stuk beter zou zijn als hij volledig gerund werd door vrouwen. Als je dat zou denken, ben je je middelbare school vergeten. (Gelach) Maar het betekent wel dat er een manier is. Waar meer vrouwen aan de tafel zitten, zal er een poging zijn om enig begrip te ontwikkelen. Bijvoorbeeld, in Burundi kreeg ik het voor mekaar dat Tutsi- en Hutu-vrouwen samen gingen praten over een aantal van de problemen die speelden in Rwanda. Ik denk dat vrouwen beter dan mannen in staat zijn om onszelf in de positie van de andere in te denken en meer empathie te voelen. Ik denk dat het helpt in termen van steun als er andere vrouwen in de onderhandelingskamer zijn.

Toen ik minister van Buitenlandse Zaken was waren er slechts 13 andere vrouwelijke ministers van Buitenlandse Zaken. Het was leuk zo'n collega te ontmoeten. Zo is er nu een president van Finland, maar Tarja Halonen was de minister van buitenlandse zaken van Finland en, in een bepaalde fase, hoofd van de Europese Unie. Dat was echt geweldig. Om een reden die je volgens mij zal begrijpen. We gingen naar een vergadering. Als ik zei: "Nou, ik heb het gevoel dat we hieraan iets zouden moeten doen," dan zeiden de mannen in mijn delegatie: "Wat bedoel je met 'gevoel'?" Tarja zat tegenover mij aan de tafel. Ineens hadden we het over wapenbeheersing, en ze zei: "Wel, ik heb het gevoel dat we moeten doen." En ineens hadden mijn mannelijke collega's het door. Ik denk dat het echt helpt om een kritische massa vrouwen in een aantal posities voor buitenlands beleid te hebben. Wat ik nog ik erg belangrijk vind: veel van het nationale veiligheidsbeleid gaat niet alleen over het buitenlands beleid, maar ook over budgetten, militaire budgetten, en welk effect de schulden van landen hebben. Als je vrouwen in allerlei posten voor buitenlands beleid zou hebben, kunnen ze elkaar ondersteunen wanneer er budgettaire beslissingen worden genomen in hun eigen land.

PM: Dus hoe realiseren we dit evenwicht waarnaar we zoeken in de wereld? Meer vrouwenstemmen aan de tafel? Meer mannen die geloven dat dit evenwicht het beste is?

MA: Ik denk dat een van die dingen is: ik ben voorzitter van de raad van bestuur van een organisatie, het National Democratic Institute genoemd, die werkt ter ondersteuning van vrouwelijke kandidaten. Ik denk dat het nodig is om andere landen te helpen om vrouwen op te leiden om een politiek mandaat op te nemen, om erachter te komen hoe ze zich in de politiek kunnen laten horen. Ik denk dat we ook ondersteuning moeten geven wanneer ondernemingen worden opgericht en er gewoon voor zorgen dat vrouwen elkaar helpen. Nu heb ik een motto dat ik hoog in het vaandel draag. Ik heb al een bepaalde leeftijd bereikt en toen ik begon aan mijn carrière - geloof het of niet - waren er andere vrouwen die kritiek hadden op mij: "Waarom haal je je kinderen niet af van school?" of "Is het niet nadelig voor je kinderen dat je er niet de hele tijd bent? " Ik denk dat we geneigd zijn om elkaar schuldig te laten voelen. In feite denk ik dat "schuld" de middelste naam van elke vrouw is. Ik denk dat we elkaar moeten helpen. Mijn motto is dat er een speciale plaats is in de hel voor vrouwen die elkaar niet helpen.

(Applaus)

PM: Wel, minister Albright, ik denk dat jij naar de hemel zal gaan. Dank je om vandaag bij ons te zijn.

MA: Ik dank jullie allen. Bedankt Pat.

(Applaus)