Lucianne Walkowicz: planeten ontdekken rond andere sterren

Planetaire systemen buiten ons eigen systeem zijn als verre steden waarvan we de lichten kunnen zien twinkelen, maar waarin we niet kunnen rondwandelen. Maar door het bestuderen van die twinkelende lichtjes, kunnen we leren over hoe sterren en planeten interageren om hun eigen ecosysteem te vormen en habitats te maken die vatbaar zijn voor leven.

In dit beeld van de skyline van Tokio heb ik gegevens verborgen van de allernieuwste telescoop om op planeten te jagen: de Kepler-missie. Kan je het zien? Daar gaan we dan. Dit is slechts een klein deeltje van de hemel waar Kepler naar kijkt, waar hij zoekt naar planeten door het licht te meten van meer dan 150.000 sterren, allemaal tegelijk, elk half uur en heel precies.

Waar we naar op zoek zijn, is het kleine verschil in het licht dat wordt veroorzaakt door een planeet die een van deze sterren voorbijgaat zodat het licht van deze ster gedeeltelijk geblokkeerd wordt. In de iets meer dan twee jaar dat we actief zijn, hebben we meer dan 1.200 mogelijke nieuwe planetaire systemen gevonden rond andere sterren. Om je een idee te geven: de vorige twee decennia, voordat we Kepler gebruikten, kenden we er maar ongeveer 400.

Wanneer we deze kleine dipjes in het licht zien, kunnen we een aantal dingen bepalen. We kunnen vaststellen dat er daar een planeet is, maar ook hoe groot die planeet is en hoe ver deze verwijderd is van zijn moederster. Die afstand is echt belangrijk want het vertelt ons hoeveel licht de planeet in totaal ontvangt. Die afstand en de hoeveelheid licht is belangrijk want het is een beetje zoals rond een kampvuur zitten. Je wilt dicht genoeg bij het kampvuur zitten zodat je de warmte voelt, maar niet zo dichtbij dat je geroosterd en verbrand wordt.

Maar er valt nog meer te weten over je ouderster dan alleen maar hoeveel licht je ontvangt. Ik zal je vertellen waarom. Dit is onze ster, onze zon. Ze wordt hier getoond in zichtbaar licht. Dat is het licht dat je met het blote oog kunt zien. Je zult merken dat het lijkt op de gele bal - de zon die we allemaal tekenen als kinderen. Maar je zult nog iets anders merken, en dat is dat het gezicht van de zon sproeten heeft. Het zijn zonnevlekken en ze zijn slechts één van de manifestaties van het magnetisch veld van de zon. Ze zorgen er ook voor dat het licht van de ster varieert. We kunnen dit heel, heel precies meten met Kepler en de gevolgen ervan opsporen.

Dit is echter slechts het topje van de ijsberg. Als we UV-ogen of röntgenogen hadden, zouden we echt de dynamische en dramatische effecten zien van de magnetische activiteit van onze zon - iets dat zich ook voordoet op andere sterren. Sta er even bij stil dat zelfs als het buiten bewolkt is, dit zich onophoudelijk voordoet in de hemel boven je. Als we willen weten of een planeet bewoonbaar is of vatbaar voor leven, willen we niet alleen weten hoeveel licht hij in totaal ontvangt en hoe warm het daar is. We willen ook weten hoe het ruimteweer is -- deze hoogenergetische straling, de UV-en de X-stralen die worden gegenereerd door zijn ster en waarin de planeten baden.

We kunnen niet echt kijken naar planeten rond andere sterren met hetzelfde soort detail waarmee we planeten in ons eigen zonnestelsel kunnen observeren. Ik toon hier Venus, Aarde en Mars - drie planeten in ons eigen zonnestelsel met ongeveer dezelfde grootte, maar waarvan er slechts één een echt goede plek is om te wonen. Ondertussen kunnen we wel het licht van onze sterren meten en leren over de relatie tussen de planeten en hun oudersterren om aanwijzingen te vinden welke planeten goede plaatsen zouden kunnen worden om te zoeken naar leven in het universum.

Kepler zal geen planeet vinden rond elke ster die hij bekijkt. Maar iedere meting die hij maakt is kostbaar, omdat ze ons iets leert over de relatie tussen de sterren en planeten, en dat het sterrenlicht heel belangrijk is bij de vorming van leven in het universum. De Keplertelescoop is het instrument dat observeert, maar wij zijn het leven dat op zoek is.

Dank je.

(Applaus)