Cartoonist Liza Donnelly tekent voor verandering

(Gelach)

Ik was bang van het vrouw-zijn. Niet dat ik nu niet bang meer ben, maar ik heb leren doen alsof. Ik heb geleerd flexibel te zijn. Ik heb een paar interessante tools ontwikkeld om me te helpen met deze angst. Laat me dit even uitleggen. In de jaren '50 en '60, toen ik opgroeide, moesten kleine meisjes lief en bedachtzaam zijn, en mooi en vriendelijk en zacht. En we moesten onze plaats vinden in rollen die nogal vaag waren. Niet bepaald duidelijke verwachtingen.

(Gelach)

Er waren vele rolmodellen overal rondom ons. We hadden onze moeders, tantes, nichten, zussen, en natuurlijk de alomtegenwoordige media die ons bombardeerden met beelden en woorden die ons voorschreven hoe we moesten zijn. Mijn moeder was anders. Ze was huismoeder, maar we gingen niet uit om samen meisjesdingen te doen. Ze kocht geen roze kleren voor me. Ze wist wat ik nodig had, en ze kocht me een boek met cartoons. Ik verslond het gewoon. Ik tekende en tekende, en vermits ik wist dat humor mocht in mijn familie, kon ik tekenen, doen wat ik wilde doen, en niet verplicht worden te presteren, te spreken -- ik was erg verlegen -- en toch nog goedkeuring krijgen. Ik was gelanceerd als cartoonist. Als we jong zijn, weten we niet altijd -- we weten dat er regels zijn, maar we weten niet altijd -- we passen ze niet goed toe, ook al worden we bij onze geboorte doordrongen van deze dingen, en wordt ons verteld wat de belangrijkste kleur ter wereld is. Er wordt ons verteld in welke vorm we moeten zijn. (Gelach) Er wordt ons verteld wat we moeten dragen -- (Gelach) -- en welk kapsel we moeten hebben -- (Gelach) -- en hoe we ons moeten gedragen.

De regels waar ik het over heb worden permanent gemonitord door de cultuur. We worden bijgestuurd. De belangrijkste politieagenten zijn vrouwen, want wij dragen de traditie. We leveren ze over van generatie naar generatie. Niet alleen hebben we altijd dat vage begrip dat er iets van ons wordt verwacht. Bovenop al die regels veranderen ze ook nog constant. (Gelach) De helft van de tijd weten we niet wat er gebeurt, en dus zitten we in een onbeduidende positie.

(Gelach)

Als je deze regels niet leuk vindt, en dat is zo voor velen van ons -- ik weet dat het bij mij zo was, en nog steeds is, hoewel ik ze de helft van de tijd volg zonder te beseffen dat ik ze volg -- hoe kan je ze dan beter veranderen dan met humor? Humor rust op de tradities van een maatschappij. Het neemt wat we weten en geeft er een draai aan. Het neemt de gedragsregels en de kledingvoorschriften en maakt ze verrassend, en daar komt een lach uit voort. Wat gebeurt er als je vrouwen en humor bijeenbrengt? Dan kan je volgens mij verandering krijgen. Want vrouwen staan met de voeten op de grond, we kennen de tradities zo goed, we kunnen een andere stem laten horen aan tafel.

Ik begon te tekenen temidden van een hoop chaos. Ik groeide niet zo ver van hier op, in Washington DC, tijdens de Burgerrechtenbeweging, de moorden, de Watergate-hoorzitting en daarna de feministische beweging. Ik denk dat ik tekende omdat ik probeerde te snappen wat er gebeurde. Toen kwam mijn familie in chaos terecht. En ik tekende om mijn familie samen te brengen -- (Gelach) -- in een poging mijn familie met lachen bijeen te brengen. Het hielp niet. Mijn ouders scheidden en mijn zus werd gearresteerd. Maar ik vond mijn plek. Ik ontdekte dat ik geen hoge hakken moest dragen, dat ik geen roze moest dragen, en dat ik toch in het geheel kon passen.

Toen ik wat ouder was, in de 20, besefte ik dat er niet veel vrouwen cartoons tekenen. En ik dacht: "Misschien kan ik het glazen plafondje van de cartoonwereld doorbreken." En dat deed ik. Ik werd cartoonist. En ik dacht, toen ik rond de 40 was begon ik te denken: "Waarom niet iets ondernemen? Ik hield altijd al van politieke cartoons, dus waarom niet iets gedaan met de inhoud van mijn cartoons om mensen te doen nadenken over de dwaze regels die we volgen en ook nog eens lachen?"

Mijn perspectief is bepaald -- (Gelach- -- mijn perspectief is bepaald Amerikaans. Ik kan het niet helpen. Ik woon hier. Zelfs al heb ik veel gereisd, dan nog denk ik als een Amerikaanse vrouw. Maar ik geloof dat de regels waar ik het over heb, natuurlijk universeel zijn -- dat elke cultuur haar eigen gedragscode heeft, en kledij en tradities, en dat elke vrouw met diezelfde dingen te maken krijgt als wij hier in de VS. Bijgevolg hebben we -- wij vrouwen, omdat we de voeten op de grond hebben en de traditie kennen -- wij hebben fantastische voelsprieten.

Recent bestond mijn werk erin samen te werken met internationale cartoonisten, wat ik echt geweldig vind. Het verhoogt mijn appreciatie voor de kracht van cartoons om tot de waarheid te komen, om snel en beknopt tot de kern van de zaak te komen. Dat niet alleen, ik kan de kijker bereiken, niet alleen langs het intellect, maar ook langs het hart. Mijn werk heeft me ook laten samenwerken met vrouwelijke cartoonisten van over de hele wereld -- landen als Saoedi-Arabië, Iran, Turkije, Argentinië, Frankrijk -- en we hebben samengezeten en gelachen en gepraat en onze moeilijkheden gedeeld. En al deze vrouwen werken zo hard om hun stem te laten horen soms in zeer moeilijke omstandigheden. Maar ik voel me bevoorrecht dat ik met hen kan werken.

We praten over hoe vrouwen zo'n goede perceptie hebben omwille van onze onbeduidende positie en onze rol als hoeders van de traditie, dat we groot potentieel kunnen hebben om change agents te worden. Ik denk, ik geloof echt dat we dit ding veranderen lach per lach.

Dankuwel.

(Applaus)