Liz Coleman's oproep tot het opnieuw uitvinden van het vrije kunsten-onderwijs

Voorzitters van universiteiten zijn niet de eersten waar men aan denkt als het over het creatief gebruik van het voorstellingsvermogen gaat. Daarom vertel ik eerst hoe ik hier terecht ben gekomen.

Het verhaal begint in de late jaren '90. Ik werd uitgenodigd door enkele prominente onderwijskundigen uit het pas bevrijde Oost Europa en Rusland. Ze vroegen zich af hoe ze hun universiteiten opnieuw konden opbouwen. Aangezien het onderwijs ten tijde van de Soviet-Unie nauwelijks meer was dan propaganda in dienst van de staatsideologie, begrepen ze dat er een volledige transformatie voor nodig zou zijn, als ze het onderwijs de moeite waard wilden maken voor vrije mannen en vrouwen. Gebruikmakend van de unieke kans om helemaal opnieuw te beginnen kozen ze voor de vrije kunsten: het meest overtuigende systeem omdat het zich altijd al toewijdde aan de realisatie van de meest brede intellectuele ontwikkeling en het meest diepgaand ethisch potentieel van de student.

Na dat besluit te hebben genomen bezochten ze de Verenigde Staten, bakermat van het vrije kunsten-onderwijs, om te praten met diegenen onder ons die het meest bekend zijn met dit educatieve systeem. Ze spraken met een passie, een urgentie, en een intellectuele vastberadenheid die ik jaren al niet meer had gehoord, een droom die ik reeds lang en breed vergeten was. Wij hadden ze lichtjaren achter ons gelaten, de passies die hen nu bewogen. Maar in tegenstelling tot hun wereld had die van mij geen schone lij. En dat wat op die lij geschreven stond was niet bemoedigend.

In werkelijkheid bestaat het vrije kunsten-onderwijs in dit land helemaal niet meer, althans niet meer in de oorspronkelijke vorm. We hebben de vrije kunsten dusdanig geprofessionaliseerd dat ze niet langer het breed draagvlak opleveren voor actief burgerschap, noch tot de verhoogde capaciteit van civiele betrokkenheid leiden, hetgeen hun kenmerk heet te zijn. Gedurende de laatste eeuw heeft de expert de geleerde generalist van de troon gestoten en sindsdien staat hij alleen model voor intellectuele prestatie.

Expertise heeft zeker zijn momenten gekend. Maar de dominantie ervan heeft ons enorm veel gekost. Studies worden opgedeeld in steeds kleiner en kleinere stukjes, waarbij de nadruk steeds meer op het technische en obscure komt te liggen. We hebben het zelfs voor elkaar gekregen literatuurstudies te mystificeren. Je denkt wel dat je weet wat er in die roman van Jane Austen gebeurt, maar dat was voordat je in aanraking kwam met postmodern deconstructionisme.

Een hedendaags universitair student boekt vooruitgang door al zijn interesses overboord te gooien, behalve eentje. En door zelfs binnen dat gebied zijn blik voortdurend te vernauwen om zo steeds meer en meer van steeds minder en minder te leren. Dit, terwijl we om ons heen juist steeds meer bewijzen vinden van de verbondenheid van alle dingen met elkaar. Mocht u denken dat ik overdrijf, dit is het begin van het Alfabet van Antropologie. Hoe hoger op de ladder, hoe groter de argwaan over alle competenties die afwijken van de technische. Vragen als "Wat voor een soort wereld zijn we aan het maken? Wat voor een soort wereld zouden we moeten maken? Wat voor een soort wereld kunnen we maken?" worden met steeds meer scepticisme ontvangen en van tafel geveegd.

Op die manier laten de bewakers van de seculaire democratie het tot stand brengen van een verbinding tussen scholing enerzijds en waarden anderzijds over aan fundamentalisten. En die, daarvan kun je zeker zijn, hebben er geen probleem mee om onderwijs te gebruiken voor het doorgeven van hun waardes: de maximes van een theocratie. Ondertussen wordt er met geen woord gerept over de waarden van de democratie. Óf we hebben het contact met die waarden verloren, óf, net zo erg, we denken dat we die waarden niet hoeven of überhaupt kunnen overdragen. Deze afkeer van sociale waarden lijkt wellicht tegengesteld aan de explosieve groei van maatschappelijke projecten. Maar ook al wordt er wel aandacht aan die projecten besteed, de empathie voor die projecten blijft buiten het curriculum. Het gemeenschapsbewustzijn valt in de praktijk buiten het domein van dat wat we 'serieus denken' en 'volwassen doeleinden' noemen. Met andere woorden: als je de wereld wilt veranderen is het waarschijnlijker dat de academie je geleerde hulpeloosheid aanpraat, dan dat ze je impuls simuleert en bekrachtigt.

Dit brouwsel --- oversimplificatie van burgerlijk engagement, verheerlijking van de expert, fragmentarisering van kennis, benadrukking van technische bekwaamheid, neutraliteit als een voorwaarde voor academische integriteit --- is zo giftig dat het schadelijk is voor de vitale connecties tussen onderwijs en het gemeenschappelijke goed, tussen intellectuele integriteit en menselijke vrijheid; verbintenissen die ten grondslag lagen aan de uitdaging waarmee mijn Europese collega's zich geconfronteerd zagen. Terwijl het gigantische verschil tussen de realiteit van de academie en de visionaire intensiteit van deze uitdaging op zichzelf al meer dan genoeg reden was om tot bezinning te komen, maakte dat wat er buiten het hoger onderwijs gebeurde elke terugtocht ondenkbaar.

Of het nu ging om milieuproblematiek, of over de onevenredige verdeling van de welvaart, of het gebrek aan zinnig beleid of een duurzaam plan met betrekking tot de continuatie van ons energiegebruik, we waren de wanhoop nabij. En dat was nog maar het begin. De verloedering van ons politieke leven was een levende nachtmerrie geworden. Niets werd ontzien. Scheiding van de machten, burgerlijke vrijheden, de heerschappij van de wet, de relatie van kerk tot staat. Tegelijkertijd vond er een verkwanseling van 's lands materiële weelde plaats die alle geloofwaardigheid te buiten ging. Een ontwrichtende predispositie tot het gebruik van geweld was gemeengoed geworden vergezeld van een gelijksoortige afkeer van alternatieve manieren om invloed uit te oefenen. Tegelijkertijd bleken we met al onze wapens machteloos met betrekking tot het beëindigen of zelfs maar het afremmen van de slachtingen in Rwanda, Darfur, Myanmar.

Ons openbaar onderwijs, ooit een rolmodel voor de wereld, is nu vooral bekend vanwege zijn mislukkingen. Bekwaamheid in basisvaardigheden en een rudimentair niveau van culturele geletterheid zijn aan grote hoeveelheden van onze studenten niet besteed. Ondanks dat ze onderzoeksmogelijkheden hebben waar de rest van de wereld jaloers op is, gelooft meer dan de helft van het Amerikaanse publiek niet in de evolutietheorie. En dan nog: men overschat al heel snel hoe goed zij die er wél in geloven het ook echt begrijpen.

Het is ongelooflijk, maar deze natie, met al zijn materiële, intellectuele en spirituele kapitaal, lijkt volkomen hulpeloos om het tij in één van deze gebieden te keren. Even wonderbaarlijk vanuit mijn optiek was het feit dat niemand nog enige overeenkomst had gezien tussen wat er in de politiek gebeurde en wat er gebeurde in onze voornaamste educatieve instituties. We staan dan misschien boven aan het lijstje voor wat betreft het toegankelijk maken van persoonlijke rijkdom. We staan niet eens op het lijstje als het over de verantwoordelijkheid gaat deze democratie gezond te houden. We spelen met vuur. Jefferson wist heel goed waar hij het over had toen hij zei: "Als een natie verwacht onwetend én vrij te zijn in een beschaafde staat, verwacht het iets wat het nooit is geweest, en nooit zal worden." (Applaus)

Voor wat mij persoonlijk betreft heeft dit verraad van onze principes, onze degelijkheid, onze hoop, het voor mij onmogelijk gemaakt om deze vraag te vermijden: "Wat zal ik jaren later zeggen, als mensen me vragen 'Waar was jij?'" Als voorzitter van een prominent vrije kunsten-college, beroemd om een innoverende geschiedenis, had ik geen excuses. Aldus startte de discussie bij Bennington. We wisten dat als we de integriteit van het vrije onderwijs wilde reanimeren, het een radicale heroverweging van basisaannames zou vergen, te beginnen met onze prioriteiten. Het publieke belang bevorderen werd een primair doel. Het bereiken van civiele deugdzaamheid werd gelinkt aan het meest uitdagende gebruik van intellect en verbeelding.

De manier waarop wij agentschap en autoriteit benaderen keerden we binnenste buiten om te laten zien dat NIEMAND alle oplossingen heeft voor de problemen van de burgers van deze eeuw, en dat IEDEREEN verantwoordelijkheid is voor de eigen deelname aan de zoektocht ernaar. Bennington bleef de kunsten en wetenschappen onderwijzen als verdiepingsgebieden aansluitend op verschillende persoonlijke en professionele doeleinden. Maar door de gecorrigeerde balans kregen onze gedeelde doelen een gelijkwaardige zo niet nog grotere betekenis.

Toen het plan aan de oppervlakte verscheen was het verrassend simpel en helder. Het idee was om de politiek-sociale uitdagingen zelf --- zoals gezondheid en scholing, het gebruik van geweld --- het curriculum te laten bepalen. Zij zouden de richtinggevende rol van de traditionele disciplines overnemen. Maar dan als structuren ontworpen om te verbinden, niet om af te bakenen: elkaar overlappende cirkels, geen isolerende driehoeken. En dan niet om deze onderwerpen te behandelen als studieonderwerpen, maar als de geraamtes van het handelen. De uitdaging is om er achter te komen hoe je daadwerkelijk iets kunt doen dat de wereld significant en houdbaar verbetert.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht verleent de benadrukking van het handelen een speciale urgentie aan het denken. Het belang van het vinden van een juiste verhouding ten aanzien van waarden als rechtvaardigheid, gelijkheid, waarheid, wordt hoe langer hoe duidelijker al naar gelang de studenten ontdekken dat ze van alleen hun interesses niet kunnen leren wat ze nodig hebben om zaken in heroverweging te kunnen nemen, zaken als onderwijs, onze benadering van de zorg, of strategieën om een economie van gelijkheid te verwezenlijken. De waarde van het verleden wordt ook nieuw leven ingeblazen. Het levert veel gezelschap op. Je bent niet de eerste die deze oplossing zoekt, en zult waarschijnlijk ook niet de laatste zijn. Wat nog waardevoller is, is dat geschiedenis een laboratorium is waarin wordt opgevoerd wat zowel de werkelijke als de beoogde gevolgen zijn van ideeën.

In de taal van mijn studenten: "Diep nadenken doet er echt toe als je je afvraagt hoe je dingen moet aanpakken die er echt toe doen." Een nieuw onderwijssysteem dat dit actie-georiënteerd curriculum ondersteunt steekt zijn kop op. Retorica, de kunst woorden zo te rangschikken dat ze een maximaal effect hebben. Design, de kunst van het rangschikken van de wereld der dingen. Meditatie en improvisatie krijgen ook een speciale plek in dit nieuwe pantheon. Kwantitatief redeneren krijgt zijn rechtmatige plek in het hart van dat wat nodig is om veranderingen te reguleren in domeinen waar metingen cruciaal zijn. Even cruciaal is de vaardigheid om systematisch onderscheid te maken tussen dat wat tot de kern en dat wat tot de periferie behoort.

En daar waar het maken van verbindingen essentieel is, openbaart technologie zich als een bijzonder krachtig instrument. Maar ook toont zich hier het belang van de inhoud. Hoe krachtiger ons bereik, hoe belangrijker de vraag "waarvan?" Als improvisatie, vindingrijkheid, verbeelding de sleutel zijn, kunnen artiesten eindelijk hun plaats innemen aan de tafel waar de actiestrategieën ontworpen worden. Voor dit radicaal opgerekte ideaal van vrije kunsten-onderwijs, met het continuüm van denken en handelen als krachtige motor, is de kennis die buiten de academie wordt vergaard van essentieel belang. Sociale activisten, zakelijk leiders, advocaten, politici, professionals zullen als actieve en vaste deelnemers aan de faculteit verbonden zijn in deze vereniging van het vrije onderwijs met de bevordering van het gemeenschappelijk belang. Studenten, op hun buurt, treden bewust buiten het klaslokaal om de wereld rechtstreeks aan te gaan.

En natuurlijk heeft deze nieuwe wijn nieuwe flessen nodig willen we de levendigheid en de dynamiek van dit idee vangen. De belangrijkste ontdekking die we deden in ons onderzoek naar het publieke handelen was dat de moeilijkste keuzes geen keuzes waren tussen deugd en ondeugd, maar tussen concurrerende deugden. Deze ontdekking was hervormend. Het ondergraaft zelfgenoegzaamheid, verandert de toon en het karakter van controverses radicaal, en verbreedt de mogelijkheden voor het vinden van een gemeenschappelijk uitgangspunt. Ideologie, ijverzucht, ongefundeerde opinies, het is alles gewoon niet afdoende. Dit is een politieke scholing, dat is het zeker. Maar het betreft hier een politiek van principes, niet van partijdigheid. Bennington weet zich dus uitgedaagd dit alles voor elkaar te krijgen.

Op de Benningtons's kerstkaart van 2008 staat de schets van het gebouw dat in 2010 geopend wordt als centrum ter bevordering van het publieke handelen. Het centrum zal deze nieuwe educatieve verbintenis belichamen en onderhouden. Zie het als een soort seculiere kerk. De tekst op de kaart beschrijft wat er in het gebouw zal gebeuren. Het is onze bedoeling om de intellectuele en creatieve kracht, passie en bravoure van onze studenten, faculteit en staf te gebruiken om strategieën te ontwikkelen voor het aanpakken van de kritieke uitdagingen van onze tijd.

Wij doen dus ons werk. Hoewel we deze laatste paar weken in dit land hebben verkeerd in een staat van nationale vreugde, zou het tragisch zijn als u daaruit concludeerde dat uw werk gedaan was. De ijzige stilte die we meemaakten toen we werden geconfronteerd met de versnippering van de grondwet, het ontrafelen van onze openbare instituties, het verslechteren van onze infrastructuur beperkt zich niet tot de universiteiten. Wij, het volk, zijn ongevoelig geraakt voor onze eigen irrelevantie dat zich uit in de onbereidheid iets te veranderen dat er echt toe doet aangaande 's lands bestuur. Iets dat verder gaat dan nog eens vier jaar wachten. Bovendien blijven we ons blindstaren op het misleidende idee dat alleen de expert in staat is om ons van oplossingen te voorzien, ondanks de overtuigende bewijzen van het tegendeel.

Het probleem is dat het een illusie is te denken dat je een democratie kunt samenstellen uit experts, ijverigen, politici en toeschouwers. (Applaus) Mensen zullen terecht steeds doorgaan alles te leren wat er over elk willekeurig onderwerp te leren valt. Dat doen we in feite de hele tijd. En er zullen ook altijd, terrecht, mensen zijn die hun leven besteden aan een zoektocht binnen een zeer vastomlijnd onderzoeksgebied. Maar die beperktheid van geest levert niet de cognitieve flexibiliteit op, noch de veelheid aan perspectieven, noch de capaciteiten voor collaboratie en innovatie die dit land nodig heeft. Dat is waar u het toneel betreedt. Het staat vast dat het individuele talent dat hier in zulke overvloed aanwezig is, aandacht moet gaan besteden aan de gedeelde, rommelige, frustrerende, controversiële en onmogelijke wereld van de politiek en het openbaar beleid. President Obama en zijn team kunnen het gewoonweg niet alleen.

Als de vraag waar te beginnen overweldigend lijkt bent u aan het begin, niet het eind van dit avontuur. Overweldigd te zijn is de eerste stap als u zich serieus tot doel stelt te achterhalen waar het echt om gaat, op een schaal waarop wezenlijke verandering echt mogelijk is. Dus wat moet u dan doen als u zich overweldigd voelt? Nou, twee dingen. U heeft een denkvermogen. En u heeft mensen om u heen. Begin daarmee en verander de wereld.

(Applaus)