Larry Lessig: De remix opnieuw bekijken

Ik wil praten over wat we kunnen leren van conservatieven. Ik ben op een punt in mijn leven dat ik verlang naar mijn oude dag, en ik wil jullie bekennen dat ik als kind een conservatief was. Ik was een Jonge Republikein, een Tienerrepublikein, een leider van de Tienerrepublikeinen. Sterker nog, ik was het jongste lid, van wat voor delegatie ook in het congres van 1980, waar Ronald Reagan gekozen werd tot Republikeinse presidentskandidaat.

Ik weet wat jullie nu denken. (Gelach) Jullie denken: "Dat is niet wat er op internet staat." Jullie denken: "Wikipedia vermeldt dit feit niet." Inderdaad, dit is slechts een van de voorbeelden van de rotzooi die rondzwerft op het internet. Volgens Wikipedia was deze man, voormalig congreslid uit Erie, Pennsylvania op de leeftijd van 20 een van de jongste mensen op de Republikeinse Nationale Conventie, maar dat klopt niet. (Gelach) Het zit me zo dwars, laat ik dat feitje hier veranderen. (Gelach) (Applaus) Juist. Oké, zo... perfect. Perfect. (Gelach) Oké, spreker Lawrence Lessig, juist. Oké. Eindelijk zal de waarheid hier spreken. Oké? Het is klaar. Bijna klaar. Zo. "... jongste Republikein", oké, klaar. Dat is het. Opslaan. Zo. En... Wikipedia klopt weer, eindelijk. Maar goed, hier gaat het niet om.

(Applaus)

Wanneer we het over conservatieven hebben -- niet zozeer die van deze conventie van 1980 -- wil ik jullie laten nadenken over het volgende: Ze gaan naar de kerk. Nou ja, je weet dat er veel mensen naar de kerk gaan. Ik wil niet zeggen dat alleen conservatieven naar de kerk gaan. En ik heb het niet over het God-idee. Daar wil ik het niet over hebben, dat is mijn punt niet. Ze gaan naar de kerk, daar bedoel ik mee dat ze veel dingen vrijwillig doen voor elkaar. Ze organiseren potluck etentjes, Sterker nog, ze verkopen boeken over die etentjes. Ze geven voedsel aan arme mensen. Ze delen, ze geven, ze geven dingen gratis weg. Juist die mensen die aan het hoofd staan van Wall Street bedrijven staan daar op zondag om te delen. En niet alleen eten.

Deze mensen geloven, in veel opzichten, sterk in de grenzen van de markten. Op veel belangrijke vlakken zijn ze tegen markten. Zo doen ze, net als wij allemaal, mee aan deze vorm van relaties. Maar ze letten er goed op dat er geen geld in deze relaties gestoken wordt, want anders wordt het iets als dit. Zij, die conservatieven, willen ons reguleren om te voorkomen dat er een markt ontstaat op die plekken. Want ze begrijpen, dat er plaatsen zijn voor de markt en plaatsen waar de markt niet moet bestaan, waar we vrij moeten zijn, om van het gezelschap van anderen te genieten. Ze erkennen dat die twee zaken moeten samen leven.

Het tweede geweldige aan conservatieven: ze snappen ecologie. Het was de eerste grote Republikeinse president van de 20e eeuw die ons heeft geleerd milieubewust te denken -- Teddy Roosevelt. Zij hebben ons ecologie bijgebracht in de context van natuurlijke bronnen. Daarna begonnen ze ons dingen te leren over innovatie, economie. In die context begrijpen ze dat vrijheid een belangrijk essentieel onderdeel is ook van de culturele ecologie. Dat wil ik dat jullie over ze denken.

Ik weet dat jullie me niet helemaal geloven. Hier is mijn eerste bewijs. Ik wil jullie mijn nieuwste held laten zien, Julian Sanchez, een libertariër die werkt bij het, volgens vele, 'slechte' Cato-instituut. Julian heeft dit filmpje gemaakt. Hij is een slechte filmmaker maar het heeft heel goede inhoud, dus ik ga jullie wat laten zien. Hier begint hij.

Julian Sanchez: Ik doe hier een observatie over de manier waarop remixcultuur zich lijkt te ontwikkelen...

Larry Lessig: Nu begint hij ons te vertellen over deze drie filmpjes. Dit is een fantastische remix uit de brat pack films met als muziek het nummer Lisztomania. Wat viraal verspreid werd en veel succes kreeg.

(Muziek) Toen zagen wat mensen uit Brooklyn het. Ze besloten dat ze hetzelfde wilden doen. (Muziek) Toen zagen mensen uit San Fransisco het ook. En die mensen vonden dat ze ook hetzelfde moesten doen. (Muziek) Dat is heel mooi, maar deze libertariër wil dat wij hieruit belangrijke lessen leren. Hier is les één.

JS: Er is duidelijk ook iets heel geweldig hieraan. Ze acteren in die zin dat ze de originele mashup nadoen. De jongen achter de camera heeft er duidelijk oog voor en wat ervaring met filmpjes monteren. Maar uiteindelijk is dit ook gewoon een groep vrienden die een authentiek sociaal moment beleven en samen lol trappen. Het moet bekend in de oren klinken van ieder die eens een meezing- of dansfeestje gehad heeft met een groep goede vrienden.

LL: Of...

JS: Dat is wezenlijk verschillend van de andere filmpjes die we hebben bekeken want hier gaat remix niet alleen over een individu die iets in zijn kelder doet; het wordt een daad van sociale creativiteit. Zo komt er niet alleen een ander soort product uit als resultaat, maar het kan de manier waarop we met elkaar omgaan veranderen. Al onze normale sociale interacties worden een soort uitnodiging voor dit soort collectieve expressie. Onze werkelijke sociale levens worden omgevormd tot kunst.

LL: Uit deze twee punten concludeert de libertariër...

JS: De ene remix gaat over individuen die onze gemeenschappelijke cultuur gebruiken als een soort taal om iets aan een publiek over te brengen. De tweede stap, sociale remix wordt gebruikt om de verhoudingen tussen mensen aan elkaar over te brengen. Eerst worden in ieder filmpje de karakters gebruikt als een soort blauwdruk waarin de sociale verhoudingen in de groep passen. Maar er is ook een dialoog tussen de filmpjes. Wanneer er eenmaal een basisvorm is vastgesteld, wordt het een soort platform waarbinnen de overeenkomsten en verschillen tussen de sociale en fysieke wereld van de groepen worden benadrukt.

LL: Hier komt de essentie van wat Julian te vertellen heeft.

JS: Copyrightwetgeving gaat niet alleen over hoe je geld geeft aan de productie van een bepaalde kunstuiting. Het gaat erom hoeveel controle we toestaan over onze sociale werkelijkheden. Sociale werkelijkheden die nu, onvermijdelijk, verweven zijn met de populaire cultuur. Ik denk dat het belangrijk is dat we deze twee verschillende publieke goederen in gedachten houden. Als we alleen letten op het maximaliseren van de aanvoer van de ene, denk ik dat we de kans lopen dat we deze andere en rijkere en, in sommige punten belangrijkere, onderdrukken.

LL: Juist. Bingo. Vrijheid heeft de gelegenheid nodig om zowel het commerciële succes van de grote commerciële werken te hebben als de gelegenheid om een andere vorm van cultuur te bouwen. Om dat mogelijk te maken moeten ideeën als 'fair use' centraal en beschermd zijn om deze vorm van innovatie mogelijk te maken, zoals deze libertair ons vertelt, tussen deze twee creatieve culturen, een commerciële en een delende cultuur. Het punt is dat hij die cultuur snapt.

Mijn zorg is dat wij Democraten, het maar al te vaak niet snappen. Kijk bijvoorbeeld naar dit mooie bedrijf. In vroeger tijden toen deze Republikein het bedrijf leidde was hun grootste werk gebouwd op het verleden. Alle grote werken van Disney waren werken die bestaande werken uit het publieke domein haalden en mixten of ze wachtten tot ze in het publieke domein kwamen om ze te remixen, om deze remix-creativiteit te beoefenen. Mickey Mouse zelf als 'Stoomboot Willie', is een remix van de toen zeer grote, zeer bekende 'Stoomboot Bill' van Buster Keaton. Deze man was een uitzonderlijk remixer. Hij vormt het voorbeeld en het ideaal van precies deze vorm van creativiteit.

Maar daarna komt het bedrijf in donkerder tijden bij deze Democraat. Compleet anders. Hij is het brein achter de uiteindelijke aanname van wat de Sonny Bono Copyright-termijnverlengingswet heet, die de termijn van bestaande copyrights met 20 jaar verlengt, zodat niemand Disney kan aandoen wat Disney de gebroeders Grimm aandeed. Toen we dit probeerden aan te vechten, om het Hoger Hof en een stel conservatieven te overtuigen -- hen wakker te schudden om de wet in te trekken. We hadden hulp van Nobelprijswinnaars waaronder deze rechtse Nobelprijswinnaar, Milton Friedman, die zei dat hij mee zou doen, zolang het woord 'no brainer' ergens in onze tekst voorkwam. (Gelach) Maar kennelijk waren er geen hersenen op deze plek want de Democraten namen het voorstel aan en het werd een wet. Even als klein zijspoor: Je zou kunnen zeggen dat Sonny Bono een Republikein was, maar dat geloof ik niet Deze kerel is geen Republikein.

Een tweede voorbeeld, denk over deze culturele held, icoon van links, de maker van dit personage. Deze site heeft hij gemaakt: 'Star Wars MashUps', waar mensen hun creatieve energie kunnen gebruiken om een nieuwe generatie van aandacht te creëren voor dit heel belangrijk stuk cultuur. Lees de overeenkomst. De overeenkomst voor de remixers zorgt dat alle rechten van de remix teruggaan naar Lucas. De mashup wordt eigendom van Lucas. Sterker, wanneer je iets toevoegt aan de mashup, zoals muziek, krijgt Lucas een wereldwijd, eeuwigdurend recht om dat gratis uit te buiten. Er wordt hier geen maker erkend. De maker heeft helemaal geen rechten. De maker is een pachter in dit verhaal. En wie hebben destijds de pachters aangenomen? De Democraten, nietwaar?

De Republikeinen erkennen hier dus dat er een bepaalde behoefte is aan eigendom, een respect voor eigendom, respect dat we moeten geven aan de maker, de remixer, de eigenaar, de landeigenaar, de eigenaar van het copyright van deze hele belangrijke dingen en geen generatie van pachters. Ik denk dat er lessen zijn die we hieruit kunnen trekken, lessen over openheid. Onze levens bestaan uit gedeelde activiteiten, in elk geval voor een deel. Dat geldt ook voor de baas van Goldman Sachs, of in elk geval deels. Om activiteiten te kunnen blijven delen, hebben we beschermde ruimtes van 'fair use' nodig.

Dat is het eerste punt. Punt twee: Deze ecologie van delen heeft vrijheid nodig waarin gecreëerd kan worden. Vrijheid, dat wil zeggen, zonder toestemming van wie dan ook, de mogelijkheid om te creëren. En punt drie: we moeten de maker respecteren, de maker van deze remixen, via rechten die direct bij hem horen. Dit verklaart het rechtse goede doel 'Creative Commons'. Het is natuurlijk geen rechts goed doel, maar goed, 'Creative Commons' geeft makers de mogelijkheid om hun product simpel aan te merken met de vrijheden die ze erop willen hebben.

Zodat we vanuit een wereld van "alle rechten voorbehouden" naar een "sommige rechten voorbehouden" wereld gaan, zodat mensen de vrijheden kunnen kennen die aan hun werk hangt en kunnen verder bouwen en creëren op basis van dit creatieve, beschermde werk. De handvatten die we gemaakt hebben maken dit delen in delen mogelijk via duidelijke licenties en een vrijheid om te creëren zonder eerst toestemming te moeten vragen want de toestemming is al bij voorbaat verleend, met respect voor de maker, want het bouwt voort op een copyright dat de maker gratis heeft doorgegeven. En het verklaart de grote rechtse samenzwering die er duidelijk rond deze licenties ontstaan is, want er zijn nu al meer dan 350 miljoen digitale objecten, die vrijelijk gelicenseerd zijn op deze manier.

Dat plaatje van een ecologie van creativiteit, het plaatje van een ecologie van gebalanceerde creativiteit, is dat de ecologie van creativiteit die we nu hebben? Zoals jullie wel weten, geloven weinigen van ons dat dat zo is. Ik stuitte vorige week op deze werkelijkheid van creatieve ecologie. Ik maakte een filmpje gebaseerd op een Wireside Chat die ik gegeven had en ik uploadde het naar YouTube. Toen kreeg ik dit mailtje van YouTube dat me er vreemd genoeg op wees dat in het filmpje materiaal opgenomen was dat eigendom van de mysterieuze WMG is en dat ze dat hadden opgespoord. Ik dacht er niet veel over.

Toen zei iemand tegen me, op Twitter: "Je talk op YouTube was aangepast. Was dat de bedoeling?", met het idee dat ik een verborgen agenda had om de fouten in de detectie van rechtenschendingen te onthullen. Ik antwoordde: "Nee. Ik dacht er niet eens aan." Maar toen bezocht ik de site en al het geluid was ervan verwijderd. Mijn hele 45 minuten durende film was het zwijgen opgelegd omdat er delen in die film waren, een film over 'fair use' waar muziek van Warner Music Group in voorkwam. Interessant genoeg verkochten ze nog wel advertenties voor die muziek als je de stomme film speelde. Je kon de muziek nog steeds kopen, je kon alleen niets horen omdat het geluid verwijderd was.

Ik deed wat je volgens de huidige regels moet doen om YouTube vrijelijk te kunnen gebruiken om te praten over 'fair use'. Ik ging naar de site en moest deze vragen beantwoorden. Om de een of andere kinderachtige reden moet je deze woorden precies uittypen, helemaal goed om je vrijheid van spreken terug te krijgen. Het voelde of ik weer in de derde klas was beland. Ik zal geen punaises onder de stoel van de meester leggen. Ik zal geen punaises onder de stoel van de meester leggen. Dit is absurd. Het is buitensporig. Het is een extreme verdraaiing van het systeem van vrijheid dat we zouden moeten aanmoedigen.

De vraag die ik jullie stel is: Wie vecht hiertegen? Interessant genoeg, tijdens de laatste presidentsverkiezingen, wie was de belangrijkste, actieve tegenstander van dit systeem van regelgeving in online gesproken filmpjes? John McCain. Ettelijke brieven heeft hij gestuurd tegen de weigering van YouTube om 'fair use' meer te respecteren met hun buitensporige systeem van aankondigen en weghalen, dat er vele keren voor gezorgd heeft dat zijn campagne van het internet gegooid werd.

Dat was het verhaal van mij toen, mijn goede oude tijd van rechtse waanzin. Laat me terugkeren tot het heden, nu ben ik wat linksig -- ik ben in elk geval linkshandig -- en ik vraag me af, kunnen wij aan de linkerkant een ecologie van vrijheid bouwen, nu, in een wereld waarin we weten dat de machtigen druk ertegen uitoefenen, waar zelfs linkse iconen als deze voorstellen maken en erdoor duwen die ervoor zorgen dat de vrijheid van toegang tot onderzoek beperkt wordt? De president heeft een proces gesteund dat in het geheim onderhandelt over afspraken die ons uiteindelijk vastzetten in het bizarre systeem van de DMCA [wet op digitaal copyright] dat wij hebben aangenomen en ons waarschijnlijk na 3 waarschuwingen uitschakelt, een systeem dat de rest van de wereld snel overneemt. Nog geen enkel voorbeeld van hervorming is tot nu toe uitgekomen. We zullen in dit systeem niet snel wijzigingen mogen verwachten.

Hier is de les van openheid die ik denk dat we moeten leren. Openheid is een verbintenis om een aantal waardes aan te nemen. We moeten over die waardes spreken. De waarde van vrijheid is een waarde van de gemeenschap. Het is een waarde van de beperkingen van de regelgeving. Het is een waarde van het respecteren van de maker. Als we deze waardes kunnen leren van in elk geval een aantal invloeden van de rechterzijde. Als we ze kunnen nemen en integreren, dan kunnen we misschien een ruil doen. We leren deze waardes als links en misschien zullen de rechtsen iets leren over gezondheidszorg, wetgeving of het broeikaseffect.

Hoe dan ook, sluit alsjeblieft bij mij aan om deze waardes te onderwijzen.

Dankjewel.

(Applaus)