Krista Tippett: Opnieuw verbinden met compassie.

Wij zijn hier om compassie te vieren. Maar vanuit mijn gezichtspunt heeft compassie een probleem. Zo diep als het in onze traditie is geworteld, zo werkelijk als vele van ons dit herkennen in sommige levens, het woord 'compassie' is in onze cultuur uitgehold, en omstreden in mijn domein, de journalistiek. Het wordt gezien als een wazig kumbaya ding. Of men ziet het als een op handen zijnde depressie. Karin Armstrong vertelde, denk ik, een illustrerend verhaal over een toespraak die zij in Holland gaf. Achteraf bleek het woord 'compassie' vertaald te zijn als medelijden.

Als compassie in het nieuws komt, is dat te vaak in de vorm van stichtende stukjes, of columns over heldhaftige mensen die je nooit kunt evenaren of happy endings of voorbeelden van zelfopoffering die meestal te goed zijn om waar te zijn. Ons cultureel denken rond compassie is doodgeslagen met ideaalbeelden Dus wat ik vanmorgen voor de komende paar minuten wil doen, is een taalkundige herrijzenis voordragen. Ik hoop dat jullie in mijn uitgangspunt kunnen meegaan dat woorden ertoe doen, dat zij meebepalen hoe wij onszelf begrijpen, de wijze waarop we de wereld zien en de manier waarop we anderen behandelen.

Toen dit land in de 60er jaren met echte diversiteit te maken kreeg, namen wij tolerantie op als de centrale burgerplicht om hiermee om te gaan. Volgens het woordenboek betekent het woord 'tolerantie': toestaan, tegemoetkomen en verduren. Het woord komt uit de medische wereld. Daar betekent het de grenzen van het gedijen in een vijandige omgeving testen. Tolerantie is niet echt een geleefde deugd; maar eerder een verstandhouding. En het is te verstandelijk om de harten, de moed of het gedrag op te krikken als het leven zwaar is. En het leven is juist nu behoorlijk zwaar. Ik denk dat we, zonder het echt te kunnen benoemen, collectief ervaren dat we met tolerantie als enige leidende deugd zo ver als mogelijk gegaan zijn.

Compassie is een waardige opvolger. Het is wezenlijk over onze religieuze, spirituele en ethische tradities heen, en stijgt hier nog bovenuit. Compassie is een woord dat ons kan veranderen als we het echt laten doordringen in de standaard waaraan wij onszelf en anderen houden, zowel privé als in het openbaar. Wat is het dan in drie dimensies? Welke aanverwante- en onderdelen zijn er? Wat ligt er binnen dit geheel aan weldaden? Om te beginnen, wil ik simpelweg zeggen dat compassie vriendelijk is. Vriendelijkheid klinkt misschien als een zeer zacht woord, en is gevoelig aan vele clichés. Maar vriendelijkheid is een alledaags bijproduct van alle grote deugden. Het is de meest opbouwende vorm van onmiddellijke voldoening.

Compassie is ook nieuwsgierig. Compassie cultiveert en praktiseert nieuwsgierigheid. Ik ben gek op een uitspraak die twee jonge dames deden. Ze zijn interreligieuze vernieuwers in Los Angeles: Aziza Hasan en Malka Fenyvesi. Zij werken eraan om een nieuwe inhoud te geven aan het samenleven van jonge joden en moslims. Hierbij ontwikkelen ze wat zij noemen "nieuwsgierigheid zonder vooringenomenheid". Wel, dat zal een kweekvijver worden voor compassie.

Compassie kan synoniem zijn voor empathie. Het kan worden verenigd met het hardere werk van vergeving en verzoening, maar het kan zich ook uitdrukken in het simpele gebaar van aanwezigheid. Het is verbonden met praktische deugden zoals vrijgevigheid en gastvrijheid en er gewoon zijn, gewoon op komen dagen. Ik denk dat compassie vaak verbonden wordt met schoonheid -- en hiermee bedoel ik de bereidheid om de schoonheid in de ander te zien, niet alleen wat er aan hen kan verbeterd worden. Heerlijk vind ik het dat mijn moslim-gesprekspartners vaak over schoonheid spreken als over een morele kernwaarde. In dat licht brengt, voor religieuzen, compassie ons in het gebied van het mysterie. Het spoort ons aan niet alleen schoonheid te zien, maar ook het gezicht van God te zoeken in het lijden, op het gezicht van een vreemdeling, op het gezicht van de stralende religieuze ander.

Ik weet niet of ik jullie kan tonen hoe tolerantie eruit ziet, maar ik kan jullie tonen hoe compassie eruit ziet -- omdat het zichtbaar is. Als wij het zien, dan herkennen we het en het verandert onze manier van denken over wat haalbaar is, wat mogelijk is. Het is zo belangrijk als we grote gedachten uitwisselen -- maar speciaal een intens spirituele gedachte als compassie -- in te planten als we het de ander voorhouden in ruimte en tijd en vlees en bloed -- de schakeringen en complexiteit van het leven.

Verder zoekt compassie lichamelijkheid. Als eerste werd me dit scherp duidelijk door Matthew Sanford. Ik denk niet dat jullie zullen beseffen wanneer je naar deze foto van hem kijkt, dat hij een dwarslaesie heeft. Hij is vanaf het middel verlamd sinds zijn 13de, bij een auto-ongeluk waarbij zijn vader en zus omkwamen. Matthews' benen werken niet en hij zal nooit meer lopen, en -- en hij ervaart dit als een 'EN' eerder dan een 'MAAR' -- hij ervaart zichzelf als genezen en volwaardig. Als een yogaleraar brengt hij deze ervaring over op anderen doorheen het hele spectrum van fitheid en handicap, gezondheid, ziekte en veroudering. Hij zegt dat hij aan het uiteinde van het spectrum zit waar wij allen op zitten. Hij doet fantastisch werk met veteranen die terugkomen van Irak en Afghanistan. En Matthew deed deze opmerkelijke waarneming die ik jullie ter overweging meegeef. Ik heb er geen verklaring voor en hij evenmin. Hij heeft ervaren dat iedereen die zich, in alle broosheid en gratie, meer bewust werd van zijn lichaam, ook tegelijk meer compassie begon te voelen voor al wat leeft.

Compassie lijkt ook hierop. Dit is Jean Vanier. Jean Vanier hielp met de oprichting van de Arkgemeenschappen die je nu over de hele wereld kunt vinden. Gemeenschappen verenigd rond het leven met mensen met verstandelijke beperkingen -- vooral het syndroom van Down. De gemeenschappen die Jean Vanier oprichtte, net zoals Jean Vanier zelf, verspreiden tederheid. 'Teder' is nog zo'n woord waaraan ik graag tijd zou besteden om te doen heropleven. In deze cultuur besteden we veel tijd aan gedrevenheid en agressie. Ook ik besteed hieraan veel tijd. Compassie kan deze kwaliteiten ook hebben. Maar telkens weer brengt geleefde compassie ons terug bij de wijsheid van de tederheid. Jean Vanier zegt dat zijn werk, gelijk het werk van andere mensen -- zijn grote, geliefde, vriendin wijlen Moeder Theresa -- nooit als eerste gaat over het veranderen van de wereld; het gaat er op de eerste plaats om onszelf te veranderen. Hij zegt dat wat zij doen met de Ark geen oplossing is, maar een signaal. Compassie is zelden een oplossing, maar verwijst altijd naar een diepere realiteit, van dieperliggend menselijk potentieel.

En compassie wordt losgelaten in toenemend wijdere kringen door signalen en verhalen, nooit door statistieken en strategieën. Deze zaken hebben we ook nodig, maar we botsen tegen hun grenzen op. In dat proces, denk ik, herontdekken we de kracht van het verhaal. Die verhalen hebben wij, als mensen nodig om te overleven en te gedijen, om te veranderen. Onze tradities hebben dit altijd geweten, en hebben daarom altijd verhalen gekoesterd en via overlevering bewaard. Natuurlijk is er een verhaal achter het belangrijkste morele verlangen en gebod van het Judaïsme om de wereld te herstellen -- tikkun olam.

En ik zal dat verhaal van Dr. Rachel Naomi Remen nooit vergeten. Ze vertelde het aan mij zoals haar opa het haar vertelde: In het begin van de schepping gebeurde er iets waardoor het oorspronkelijke licht van het universum versplinterd werd in talloze scherven. De scherven waren terug te vinden in elk aspect van de schepping. Voor de mens is de hoogste roeping om naar dit licht te zoeken, ernaar te verwijzen als we het zien, om het te verzamelen, en hierdoor de wereld te herstellen. Nu mag dit als een fantasieverhaaltje klinken. Sommigen van mijn medejournalisten vatten dit zo op. Rachel Naomi Remen zegt dat dit een belangrijk en krachtgevend verhaal is voor onze tijd, omdat dit verhaal volhoudt dat elk en ieder van ons, broos en gebrekkig als we mogen zijn, onvermogend als we ons mogen voelen, precies heeft wat er nodig is om dat deel van de wereld dat we kunnen zien en aanraken, te helpen herstellen.

Verhalen als dit, symbolen als deze, zijn handige gereedschappen in een wereld die snakt om compassie te brengen in een overdaad aan beelden over lijden die ons anders kunnen overweldigen. Rachel Naomi Remen brengt compassie feitelijk terug op haar terechte plaats naast de wetenschap binnen de medische wereld bij de opleiding van nieuwe doktoren. Deze trend die Rachel Naomi Remens in gang zet. Dit soort deugden die een plaats verwerven in de medische woordenschat -- het werk dat Fred Luskin doet -- Dit is volgens mij een van de meest fascinerende ontwikkelingen van de 21e eeuw: Wetenschap die een deugd als compassie definitief uit het rijk van het idealisme haalt. Ik ben ervan overtuigd dat dit de wetenschap en de religie zal veranderen.

Hier is een gezicht uit de wetenschap van de 20e eeuw dat je niet snel in verband zal brengen met compassie. Wij kennen allemaal Albert Einstein van de formule E = mc2. We horen maar zelden over die Einstein die de Afrikaans-Amerikaanse operazangeres, Marian Anderson uitnodigde om bij hem thuis te logeren toen ze in Princeton kwam zingen. Het beste hotel weigerde haar omwille van rassensegregatie. Wij horen niet over de Einstein die zijn bekendheid gebruikte om in Europa op te komen voor politieke gevangenen of de Scottsboro boys in het Zuiden van Amerika.

Einstein geloofde oprecht dat wetenschap de nationale en etnische verschillen zou opheffen. Maar hij zag fysici en chemisten verworden tot de verschaffers van wapens voor massavernietiging in het begin van de 20e eeuw. Hij vergeleek ooit de wetenschap van zijn generatie met een scheermes in de handen van een driejarige. Einstein voorzag dat als we moderner werden en de technologie vooruitging, we de deugden die onze traditie hadden voortgebracht méér en niet minder nodig zouden hebben. Hij sprak graag over de spirituele genieën van alle tijden. Enkele van zijn favorieten waren Mozes, Jezus, Boeddha, St. Franciscus van Assisi, Gandhi -- hij vereerde zijn tijdgenoot, Gandhi. Einstein zei -- en ik denk dat dit een citaat is, en weer is dit niet overgeleverd in zijn nalatenschap: "Dit soort mensen zijn grootmeesters in de levenskunst. Ze zijn meer noodzakelijk voor de waardigheid, veiligheid en geluk van de mensheid dan de ontdekkers van objectieve kennis."

Een beroep doen op Einstein is misschien niet de beste manier om compassie op aarde te brengen en dit meer toegankelijk te maken voor iedereen, maar dat is het eigenlijk wel. Ik wil jullie de rest van de foto tonen, omdat deze foto overeenstemt met wat wij met het woord 'compassie' doen in onze cultuur. We poetsen het op, we verminderen haar diepten en fundament in het leven, wat niet oké is. Op deze foto zie je dat iemand uit het raam kijkt naar wat een kathedraal kan zijn -- dat is het niet. Dit is de hele foto, en je ziet een man van middelbare leeftijd die een leren jack draagt en een sigaar rookt. Naar de buik te oordelen heeft hij niet genoeg yoga gedaan. Wij zetten deze twee foto's naast elkaar op onze website, en iemand zei: "Als ik naar de eerste foto kijk, vraag ik mijzelf af wat hij dacht? En wanneer ik naar de tweede kijk, vraag ik wat voor soort mens hij was? Wat soort van man is dit?"

Nou, hij was gecompliceerd. Hij toonde ongelooflijk veel compassie in enkele van zijn relaties en was verschrikkelijk onhandig in andere. Het is vaak veel lastiger om compassie te voelen voor hen die dicht bij ons staan. wat een andere kant is in het universum van compassie, aan de schaduwzijde. Ook deze kant verdient onze aandacht en vraagt om opheldering. Ook Gandhi was als mens verre van perfect. Zo ook Martin Luther King Jr., Dorothy Day en Moeder Theresa. Zo zijn wij allemaal. Ik wil daarmee zeggen dat het iets bevrijdends heeft om te beseffen dat dit geen obstakel is voor compassie. Fred Luskins zegt dat deze onvolkomenheden ons juist menselijk maken.

Onze cultuur is bezeten van perfectie en het verbergen van problemen. Maar hoe bevrijdend is het te beseffen dat onze problemen mogelijk onze rijkste bronnen zijn om op te klimmen tot de deugd van compassie, tot het tonen van compassie aan de lijdenden en vreugde van anderen. Rachel Naomi Remen blinkt uit als dokter vanwege haar levenslange strijd met de ziekte van Crohn. De medemenselijkheid van Einstein kwam niet voort uit zijn uitmuntende kennis van ruimte, tijd en materie, maar doordat hij joods was toen Duitsland fascistisch werd. En Karen Armstrong, ik denk dat jij ook wel zou zeggen dat sommige van jouw zeer pijnlijke ervaringen binnen een religieus leven, jou zigzaggend, hebben geleid tot het Handvest voor Compassie. Compassie kan niet langer meer als heiligheid worden afgedaan evenmin als het kan doorgaan voor medelijden.

Dus wil ik de uiteindelijke definitie voorstellen voor compassie. Dit is trouwens Einstein met Paul Robeson -- We kunnen compassie een spirituele technologie noemen. Onze traditie bevat hieromtrent enorme wijsheid, en die moeten we nu voor ons opgraven. Maar compassie voelt zich zowel in het seculaire als in het religieuze thuis.

Om te besluiten wil ik Einstein parafraseren en zeggen dat de mensheid, de toekomst van de mens, deze technologie evenzeer nodig heeft als al de andere die ons nu verbonden hebben en ons de angstaanjagende en wonderbaarlijke mogelijkheid gegeven hebben om werkelijk één menselijk ras te worden.

Dankjewel.

(Applaus)