Karen Thompson Walker: Wat angst ons kan leren

Op een dag in 1819, op 4500 km van de kust van Chili, in een van de meest afgelegen gebieden van de Stille Oceaan, zagen 20 Amerikaanse matrozen hun schip vollopen met zeewater. Ze hadden een aanvaring met een potvis gehad, wat een catastrofaal gat in de romp van het schip had geslagen. Toen hun schip begon te zinken, kropen de mannen samen in drie kleine sloepen. Ze waren 15.000 km van huis en op meer dan 1500 km van het dichtstbijzijnde land. In hun kleine sloepen beschikten ze slechts over rudimentaire navigatieapparatuur en beperkte voorraden voedsel en water. Dat waren de mannen van de walvisboot Essex. Hun verhaal zou een inspiratiebron zijn van ‘Moby Dick’.

Zelfs in de wereld van vandaag zou hun situatie uiterst penibel zijn, maar denk je eens in hoeveel slechter ze toen was. Niemand aan land had enig idee dat er iets was misgegaan. Niemand kwam hen zoeken. Bijna niemand van ons heeft ooit zo iets beangstigends meegemaakt als die matrozen toen, maar we weten allemaal wat het is om bang te zijn. We weten hoe angst voelt, maar ik denk dat wij niet genoeg tijd besteden om onze angsten te analyseren.

Als we opgroeien, worden we vaak aangemoedigd om angst te zien als een zwakte, een te negeren kinderachtig iets. Iets als tanden krijgen of rolschaatsen. Het is geen toeval dat wij er zo over denken. Neurowetenschappers hebben aangetoond dat de mens een geboren optimist is. Neurowetenschappers hebben aangetoond dat de mens een geboren optimist is. Misschien denken we daarom dat angst soms een gevaar op zichzelf is. "Kalm aan," zeggen we. "Geen paniek." In het Engels is angst iets dat we moeten overwinnen. Waar we ons tegen moeten verzetten. Maar wat als we eens anders naar angst gingen kijken? Wat als we ze zouden zien als een geweldige daad van de verbeelding, iets dat zo diepgaand en inzichtelijk kan worden als verhalen vertellen zelf?

Het verband tussen angst en verbeelding zie je het best bij jonge kinderen, met zeer levendige angsten. Het verband tussen angst en verbeelding zie je het best bij jonge kinderen, met zeer levendige angsten. Als kind woonde ik in Californië. Doorgaans een zeer mooie plaats om te wonen, maar voor mij als kind kon Californië ook een beetje eng zijn. Ik herinner me hoe beangstigend het was om de kroonluchter boven onze eettafel heen en weer zien te zwaaien bij elke kleine aardbeving. Ik kon er 's nachts soms niet van slapen, doodsbang dat de Grote Klap zou toeslaan terwijl we lagen te slapen. We zeggen dat die angst van kinderen komt door hun levendige fantasie. Maar op een bepaald punt leren de meesten dit soort visioenen achter zich te laten als ze opgroeien. Er zitten geen monsters onder het bed, en niet elke aardbeving laat gebouwen instorten. Misschien is het geen toeval dat een aantal uiterst creatieve geesten dit soort angst als volwassenen niet van zich af kunnen zetten. Dezelfde ongelooflijke verbeelding die ‘De oorsprong der soorten’, ‘Jane Eyre’ en ‘Op zoek naar de verloren tijd’ voortbracht, genereerde ook de intense kopzorgen waar Charles Darwin, Charlotte Brontë en Marcel Proust tijdens hun volwassenheid mee hadden af te rekenen. Kunnen wij allemaal iets leren over angst van visionairs en jonge kinderen?

We keren even terug naar 1819, naar de situatie van de bemanning van de walvisboot Essex. Welke angsten bracht hun verbeelding voort terwijl ze ronddobberden in het midden van de Stille Oceaan? Vierentwintig uur waren verstreken sinds het kapseizen van het schip. Het werd tijd om een plan op te stellen, maar ze hadden weinig opties. In zijn boeiend verslag van de ramp schreef Nathaniel Philbrick dat deze mannen zo ver van land verwijderd waren als mogelijk was op aarde. De mannen wisten dat de dichtstbijzijnde eilanden die ze konden bereiken de Marquesaseilanden waren, zo’n 1800 kilometer ver. Maar ze hadden daarover beangstigende geruchten gehoord. Op deze eilanden en nog wat andere in de buurt woonden kannibalen. Op deze eilanden en nog wat andere in de buurt woonden kannibalen. Ze beeldden zich in dat ze, eens aan wal, zouden worden vermoord en opgegeten. Ze beeldden zich in dat ze, eens aan wal, zouden worden vermoord en opgegeten. Een andere mogelijke bestemming was Hawaï, maar gezien het seizoen, was de kapitein bang dat ze met zware stormen zouden af te rekenen krijgen. De laatste optie was de langste en de moeilijkste: 2400 km recht naar het zuiden varen in de hoop dat bepaalde winden hen uiteindelijk naar de kust van Zuid-Amerika zouden brengen. hen uiteindelijk naar de kust van Zuid-Amerika zouden brengen. Maar zij wisten dat door de enorme afstand hun voedsel- en watervoorraden nauwelijks toereikend zouden zijn. Opgegeten worden door kannibalen, gegeseld worden door stormen, van honger omkomen alvorens land te bereiken. Dat waren de angsten die in de verbeelding van deze arme mensen rondspookten. De angst waar ze gehoor aan gaven, zou bepalen of ze zouden overleven of sterven.

Nu zouden we deze angsten net zo gemakkelijk anders kunnen benoemen. Wat als we ze in plaats van angsten verhalen zouden noemen? Want dat is wat angst is, als je erover nadenkt. Het zijn een soort onbedoelde verhalen die ons aangeboren zijn. Angsten en verhalen hebben dezelfde componenten. Ze hebben dezelfde architectuur. Net als alle verhalen hebben angsten personages. In onze angsten zijn wij de personages. Angsten hebben ook een begin, een midden en een einde. Je stapt in het vliegtuig. Het vliegtuig stijgt op. De motor valt uit. Onze angsten bevatten beelden die even levendig kunnen zijn als wat je vindt in een roman. Beeld je een kannibaal in: mensentanden verscheuren menselijke huid menselijk vlees wordt geroosterd boven een vuur. Angsten kennen ook suspense. Als ik het vandaag als verteller goed heb gedaan, dan moeten jullie zich nu afvragen wat er gebeurd is met de mannen van de walvisboot Essex. Onze angsten lokken bij ons een erg gelijkaardige vorm van spanning uit. Net als alle grote verhalen richten angsten onze aandacht op een vraag die even belangrijk is in het leven als in de literatuur: wat gaat er nu gebeuren? Met andere woorden onze angsten doen ons nadenken over de toekomst. Alleen mensen zijn in staat om op deze manier aan de toekomst te denken. We projecteren onszelf vooruit in de tijd. Dit mentale tijdreizen is nog iets dat angst gemeen heeft met verhalen.

Als schrijver kan ik jullie zeggen dat schrijven van fictie draait om het leren voorspellen hoe een gebeurtenis alle andere gebeurtenissen in het verhaal beïnvloedt. Angst werkt ook zo. Bij angst leidt, net als in fictie, een ding altijd naar een ander. Toen ik mijn eerste roman, ‘The Age Of Miracles’ schreef, heb ik maanden geprobeerd erachter te komen wat er zou gebeuren als de draaiing van de aarde plotseling zou vertragen. Wat zou er gebeuren met onze dagen? Wat zou er gebeuren met onze gewassen? Wat zou er gebeuren met onze geest? Pas later besefte ik hoe zeer deze vragen leken op de vragen die ik me als kind stelde toen ik ’s nachts bang was. Als er vannacht een aardbeving zou zijn, wat zal er dan gebeuren met ons huis? Wat met mijn familie? Het antwoord op die vragen kwam altijd in de vorm van een verhaal. Als we onze angsten gaan zien als verhalen, dan moeten we onszelf zien als de auteurs van die verhalen. Maar even goed moeten we onszelf zien als de lezers van onze angsten. Hoe we onze angsten lezen, kan een diepgaand effect hebben op ons leven.

Niet iedereen gaat even diep in op zijn angsten. In een recente studie over succesvolle ondernemers zei de auteur dat deze mensen een bepaalde gewoonte gemeen hadden. Hij noemde dat ‘productieve paranoia’. In plaats van hun angsten te negeren, gingen deze mensen ze aandachtig lezen, ze bestuderen en ze vertalen in voorbereiding en actie. Zo was, als hun ergste angsten uitkwamen, hun bedrijf erop voorbereid.

Soms komt onze ergste vrees natuurlijk uit. Dat is een van de dingen die zo buitengewoon zijn aan angst. Af en toe kunnen onze angsten de toekomst voorspellen. Maar we kunnen ons niet voorbereiden op alle angsten die onze verbeelding kan verzinnen. Hoe weten we naar welke we moeten luisteren en naar welke niet? Ik denk dat het einde van het verhaal van de walvisboot Essex een verhelderend, maar tragisch voorbeeld is. Na veel overleg kwamen de mannen tot een besluit. Doodsbang van kannibalen, besloten ze niet naar de dichtstbijzijnde eilanden te gaan. In plaats daarvan begonnen ze aan de langere en veel moeilijkere route naar Zuid-Amerika. Na meer dan twee maanden op zee zaten ze zonder voedsel, wat ze hadden zien aankomen. Ze waren nog steeds ver van land. Toen de laatste overlevenden eindelijk werden opgepikt door twee passerende schepen was minder dan de helft van de mannen nog in leven. Sommigen hadden hun toevlucht genomen tot hun eigen vorm van kannibalisme. Herman Melville gebruikte dit verhaal bij zijn onderzoek voor ‘Moby Dick’. Jaren later, en op het droge, schreef hij: "Al het leed van deze stakkers van de Essex had misschien vermeden kunnen worden als ze dadelijk na de ramp naar Tahiti waren gevaren. Maar," zei Melville, "ze vreesden de kannibalen." Waarom vreesden deze mannen kannibalen zoveel meer dan de extreme zekerheid van de honger? Waarom beïnvloedde het ene verhaal hen zoveel meer dan het andere? Vanuit deze hoek bekeken, gaat hun verhaal over lezen. De schrijver Vladimir Nabokov zei dat de beste lezer twee zeer verschillende temperamenten moet hebben: een artistiek en een wetenschappelijk. Een goede lezer heeft de passie van een kunstenaar, een bereidheid om opgenomen te worden in het verhaal, maar het is net zo belangrijk dat de lezer ook de koelte van het oordeel van een wetenschapper heeft. Die tempert en beoordeelt de intuïtieve reacties van de lezer op het verhaal. De mannen van de Essex hadden geen moeite met het artistieke gedeelte. Zij beeldden zich allerlei gruwelijke scenario's in. Het probleem was dat ze aan het verkeerde verhaal gehoor gaven. Van alle verhalen die hun angsten beschreven, luisterden ze alleen maar naar het meest schrille, het meest levendige, dat waar hun verbeelding het makkelijst vorm kon aan geven: kannibalen. dat waar hun verbeelding het makkelijst vorm kon aan geven: kannibalen. Als ze hun angsten wat wetenschappelijker hadden kunnen benaderen met een koeler oordeel dan zouden ze hebben ingezien dat het minder gewelddadige, maar waarschijnlijker verhaal, het verhaal van de honger was. Dan hadden ze gekozen voor Tahiti, zoals Melvilles droeve commentaar suggereert.

Als we allemaal eens onze angsten probeerden te lezen, zouden we ons wat minder vaak laten beïnvloeden door de meest obscene. Misschien zouden we ons dan minder zorgen maken over seriemoordenaars en neerstortende vliegtuigen en meer over de subtiele en langzamer verlopende rampen waar we mee worden geconfronteerd: het langzame dichtslibben van onze slagaders, de geleidelijke veranderingen in ons klimaat. Net zoals de meest genuanceerde verhalen in de literatuur vaak de rijkste zijn, zouden onze meest subtiele angsten wel eens de ware kunnen zijn. Op de juiste manier gelezen, zijn onze angsten een geweldige gave van de verbeelding, een soort alledaagse helderziendheid, een manier om te zien wat de toekomst voor ons in petto heeft terwijl er nog tijd is om er iets aan te doen. Goed gelezen, kunnen onze angsten ons iets even kostbaars bieden als onze favoriete werken van de letterkunde: een beetje wijsheid, een beetje inzicht en een versie van dat meest ongrijpbare ding: de waarheid. Bedankt. (Applaus)