Karen Armstrong: Laten we de Gulden Regel opnieuw tot leven brengen

Jarenlang heb ik me gefrustreerd gevoeld omdat ik me als religieus historica acuut bewust geworden ben van de centrale rol die compassie in alle wereldgodsdiensten en geloofsovertuigingen speelt. Allemaal hebben ze hun eigen versie ontwikkeld van wat wel de Gulden Regel genoemd wordt. Soms wordt deze op een positieve manier geformuleerd -- "Behandel iedereen altijd zoals je zelf behandeld zou willen worden." En even belangrijk is de negatieve formulering -- "Wat jij niet wilt dat men jou aandoet, doe dat ook een ander niet aan." Kijk naar binnen in je hart. Ontdek wat je laat lijden. En weiger vervolgens, onder wat voor omstandigheden dan ook, om die pijn iemand anders aan te doen.

En mensen hebben het belang van compassie benadrukt, niet alleen omdat het goed klinkt, maar omdat het werkt. Mensen hebben ontdekt dat wanneer ze de Gulden Regel naleven zoals Confucius zei "de hele dag en iedere dag" dat niet alleen een kwestie is van je dagelijkse goede daad doen en vervolgens terugkeren naar een leven vol hebzucht en egoïsme, maar het de hele dag te doen, en iedere dag, jezelf van de troon te stoten om het middelpunt van de wereld te zijn, iemand anders daar te plaatsen en jezelf te overstijgen. Het brengt je in de aanwezigheid van wat God genoemd wordt, of Nirvana, Rama, Tao. Iets dat verder reikt dan wat wij weten in ons ego-gebonden bestaan.

Maar weet je, je zou het nooit de hele tijd beseffen, dat dit zo centraal staat in de religieuze wereld. Want op een paar mooie uitzonderingen na, is het heel vaak dat als religieuze mensen bij elkaar komen, religieuze leiders bijeenkomen, ze twisten over duistere doctrines of een haatdragend besluit afkondigen of zich uitspreken tegen homoseksualiteit of iets dergelijks. Vaak willen mensen niet echt compassievol zijn. Wanneer ik een verzameling van geestelijken toespreek zie ik soms een soort rebellie in hun gezichtsuitdrukking opkomen omdat mensen vaak gelijk willen hebben. En daarmee zou de oefening zijn doel voorbijschieten natuurlijk.

Waarom was ik TED nu zo dankbaar? Omdat ze me heel voorzichtig uit mijn theoretische studie gehaald hebben en me in de Eenentwintigste Eeuw leidden, en me in staat stelden om een veel groter publiek toe te spreken dan ik ooit voor mogelijk had gehouden. Want ik voel een noodzaak om erover te praten. Als we er niet in slagen om de Gulden Regel op wereldschaal in te voeren, zodat we alle mensen, wie of waar ze ook zijn, behandelen alsof ze zo belangrijk zijn als wijzelf, dan betwijfel ik of we een levensvatbare wereld hebben om door te geven aan de volgende generatie.

Onze opdracht, een van de meeste belangrijke opdrachten in deze tijd, is om een globale samenleving op te bouwen zoals ik al zei, waarin mensen kunnen samenleven in vrede. En de religies, die juist een belangrijke bijdrage zouden moeten leveren hieraan, worden in plaats daarvan gezien als deel van het probleem. En het zijn natuurlijk niet alleen religieuze mensen die in de Gulden Regel geloven. Het is de bron van alle moraliteit, die verbeeldingsvolle daad van empathie, jezelf in de ander te verplaatsen.

En dus is de keuze aan ons, lijkt me. We kunnen de dogmatische en intolerante aspecten van ons geloof tot uitdrukking brengen of blijven benadrukken, of we kunnen terugkeren naar rabbijnen zoals Hillel, de oudere tijdgenoot van Jezus, die toen een heiden hem vroeg om het Joodse geloof samen te vatten in de tijd dat hij op één been kon staan, zei: "Wat je zelf haat, doe dat je naaste niet aan. Dat leert de Thora ons en de rest is slechts een toelichting daarop."

En de rabbijnen en vroege vaderen in de kerk die zeiden dat elke interpretatie van het geschrift die haat of minachting voortbrengt ongegrond was. En die geestesgesteldheid moeten we opnieuw tot leven brengen. En het gebeurt niet zomaar doordat een geest vol liefde neerdaalt op ons. Wij moeten er zelf voor zorgen dat dit gebeurt, en dat kunnen we met de moderne communicatiemiddelen die TED geïntroduceerd heeft. En de reacties van al onze partners hebben me al ontzettend bemoedigd.

In Singapore is er een groep die het handvest gaat gebruiken om tweedelingen die recent in de Singaporese maatschappij zijn opgedoken te bestrijden, en sommige leden van het parlement willen het doorvoeren in de politiek. In Maleisië zal er een tentoonstelling zijn waarin vooraanstaande kunstenaars mensen, jongeren, laten zien dat compassie ook ten grondslag ligt aan alle kunst. In heel Europa organiseren Moslimgemeenschappen evenementen en discussies, bespreken ze de centrale plek van compassie in de Islam en alle geloven.

Maar daar mag het niet ophouden. Het mag niet ophouden met deze introductie van het handvest. Religieus onderricht, dat is de reden waarom het mis ging met ons, dat zich alleen maar richtte op het geloven van duistere doctrines. Religieus onderricht moet altijd tot actie leiden. En ik ben van plan hieraan te werken tot de dag dat ik sterf. En samen met onze partners wil ik doorgaan met twee dingen: het onderwijzen en het stimuleren van compassievol denken. Onderwijs omdat we compassie vaak de rug toegekeerd hebben. Mensen denken vaak dat het simpelweg betekent om medelijden te voelen met iemand. Maar je begrijpt compassie natuurlijk niet als je er alleen maar over nadenkt. Je moet je ook navenant gedragen. Je moet het ook doen.

Ik wil dat ze de media erbij betrekken omdat de media cruciaal zijn bij het helpen om de stereotype denkbeelden die we over andere mensen hebben te ontkrachten, denkbeelden die ervoor zorgen dat er een tweedeling is tussen ons en de ander. Datzelfde geldt voor onderwijzers. Ik zou graag willen dat de jeugd zich bewust wordt van de dynamiek en de uitdagingen die horen bij een compassievolle manier van leven. En dat ze zien dat er een grote intelligentie voor nodig is en niet alleen maar een klef gevoel.

Ik zou geleerden willen oproepen om het thema compassie in hun eigen geloofstraditie te verkennen, en in die van anderen. En misschien nog wel het belangrijkste, dat ze een gevoeligheid ontwikkelen voor compassieloos gepraat. Zodat wanneer mensen dit handvest hebben, wat hun opvattingen of gebrek eraan ook zijn, ze zich gemachtigd voelen om compassieloze toespraken en minachtende opmerkingen van hun religieuze, politieke en zakelijke leiders aan de orde stellen. Want wij kunnen de wereld veranderen, het ligt in ons vermogen.

Ik zou er nooit aan gedacht hebben om het handvest online te zetten. Ik zat nog steeds vast in de oude wereld waarin een stel technische wetenschappers bij elkaar in een kamer zitten en geheimzinnige verklaringen verkondigen. TED heeft me in deze hele nieuwe manier van denken en het presenteren van ideeën geïntroduceerd. Dat is zo mooi aan TED. In deze ruimte, al die deskundigheid, als we het allemaal bij elkaar zouden voegen, zouden we de wereld kunnen veranderen. En natuurlijk lijken problemen soms onoverkomelijk.

Maar ik zou graag een Britse auteur willen citeren ter afsluiting, een auteur uit Oxford die ik niet vaak citeer, C.S. Lewis. Maar hij heeft één ding geschreven dat in mijn gedachten is gebleven sinds ik het gelezen heb als schoolmeisje. Het staat in zijn boek De Vier Liefdes. Hij maakte een onderscheid tussen erotische liefde, wanneer twee mensen elkaar gebiologeerd aankijken en in elkaars ogen verdrinken. En hij vergeleek dat met vriendschap. Waarbij twee mensen naast elkaar staan, schouder aan schouder als het ware, met hun ogen gefixeerd op een gemeenschappelijk doel.

Wij hoeven niet verliefd te worden op elkaar, maar we kunnen wel vrienden worden. Daar ben ik van overtuigd. Ik voelde dat heel sterk tijdens onze kleine beraadslagingen in Vevey, dat wanneer mensen met allerlei verschillende overtuigingen bij elkaar komen, zij aan zij met elkaar samenwerken voor een gemeenschappelijk doel, de verschillen verdwijnen. En we vriendschap leren. En leren om samen te leven en elkaar te leren kennen. Hartelijk dank. (Applaus)