JR: Eén jaar lang de wereld binnenstebuiten keren

Twaalf jaar geleden schreef ik mijn naam op straat om te zeggen: "Ik besta." Ik ging verder met foto's van mensen die ik op straat aanplakte om te zeggen: "Zij bestaan." Van de Parijse voorsteden tot de muur van Israël en Palestina, de daken van Kenya, de favelas van Rio, papier en lijm, zo eenvoudig is het.

Vorig jaar stelde ik een vraag: kan kunst de wereld veranderen? Ik kan jullie zeggen: wat wereldverandering betreft, was er dit jaar veel concurrentie, want de Arabische lente verspreidt zich nog steeds, de Eurozone is ingestort ... en verder? De Occupy-beweging heeft een stem gevonden, en ik moet nog steeds de hele tijd Engels praten. Er is dus veel veranderd.

Toen ik vorig jaar mijn TED-wens deed, zei ik: "Ik ga mijn concept omkeren. Jullie gaan de foto's nemen. Jullie gaan ze me toesturen. Ik ga ze afdrukken en terugsturen naar jullie. Jullie gaan ze dan aanplakken waar het zinvol is voor jou om je eigen statement te maken."

Dit is Inside Out (Binnenstebuiten). 100.000 posters zijn er dit jaar gedrukt. Posters van deze soort, ik toon ze even. We sturen er elke dag meer. Dit zijn de afmetingen. Een gewoon stuk papier met wat inkt erop. Deze kwam uit Haïti.

Toen ik vorig jaar mijn wens lanceerde, meldden honderden mensen zich om ons te helpen. Maar ik zeg dat dit enkel kan onder mijn voorwaarden van altijd: geen krediet, geen logo's, geen sponsoring. Een week later waren een handvol mensen klaar om erin te vliegen en een duwtje in de rug te geven aan mensen ter plaatse die de wereld wilden veranderen. Over die mensen wil ik het vandaag hebben.

Twee weken na mijn toespraak werden in Tunesië honderden portretten gemaakt. Ze overplakten letterlijk elk portret van de dictator met hun eigen foto's. Boem! Dat gebeurde er. Slim en zijn vrienden trokken door het land en plakten honderden foto's, overal, om de diversiteit in het land te tonen. Ze maakten van Inside Out hun eigen project. Die foto was in een politiebureau aangeplakt. Op de vloer zie je identiteitskaarten van alle foto's van mensen die door de politie werden vervolgd.

Rusland. Chad wilde vechten tegen homofobie in Rusland. Hij trok met zijn vrienden naar elke Russische ambassade in Europa en stond daar met de foto's om te zeggen: "Wij hebben rechten." Ze gebruikten Inside Out als een protestplatform.

Karachi, Pakistan. Sharmeen is hier vandaag. Ze organiseerde ginder een TEDx-actie en zette alle ongeziene gezichten van de stad op de muren in haar stad. Ik wil haar vandaag bedanken.

North Dakota. Standing Rock Nation. Op dit Schildpaddeneiland wilde [naam onduidelijk] van de Dakota Lakotastam tonen dat de Native Americans hier nog steeds zijn. De zevende generatie vecht nog steeds voor haar rechten. Hij plakte portretten overal in zijn reservaat. Hij is hier vandaag ook. Telkens als ik een muur krijg in New York gebruik ik zijn foto's om het project verder te verspreiden.

Juarez: je hebt gehoord over de grens -- één van de gevaarlijkste grenzen ter wereld. Monica heeft duizenden portretten gemaakt met een groep fotografen en de hele grens bedekt. Weet je wat daarvoor nodig is? Mensen, energie, lijm maken, het team organiseren. Het was verbluffend.

Tegelijkertijd in Iran: Abololo -- uiteraard een schuilnaam -- heeft één enkel portret van een vrouw aangeplakt om zijn verzet tegen de regering aan te tonen. Ik moet niet uitleggen wat voor risico hij voor deze actie heeft genomen.

Er zijn massa's schoolprojecten. Twintig procent van de posters die we krijgen, komen van scholen. Onderwijs is zo essentieel. Jongeren maken gewoon foto's in de klas, de leerkracht ontvangt ze en ze plakken ze aan op school. Hier krijgen ze zelfs hulp van de brandweerlui. Er zouden meer scholen moeten zijn die dit soort project doen.

Natuurlijk wilden we teruggaan naar Israël en Palestina Dus gingen we er naartoe met een fotocabine-vrachtwagen. Achterin de truck wordt je foto gemaakt, 30 seconden later komt die er langs opzij uit en kan je erin vliegen. Duizenden mensen gebruiken ze. Ze gaan allemaal akkoord met een vredesoplossing met twee staten en lopen dan door de straat. Dit is de mars van de 450.000 -- begin september. Ze hielden allemaal hun foto vast als statement. Aan de andere kant pakten mensen straten in, gebouwen. Het is overal. Komaan, vertel me niet dat mensen hier niet klaar zijn voor vrede.

Voor deze projecten waren duizenden acties nodig in een jaar, met honderdduizenden deelnemers, miljoenen keer bekeken. Dit is het grootste lopende mondiale participatieproject.

Dus terug naar de vraag: kan kunst de wereld veranderen? Misschien niet in één jaar. Dat is het begin. Maar misschien moeten we de vraag veranderen. Kan kunst het leven van de mensen veranderen? Op basis van wat ik dit jaar heb gezien? Ja. Weet je wat? Dit is nog maar het begin. Laten we de wereld samen binnenstebuiten keren. Hartelijk dank.

(Applaus)