Jose Antonio Abreu over kinderen die getransformeerd worden door muziek

Chris Anderson: Laten we nu de uitzonderlijke toespraak bekijken die we enkele weken geleden hebben opgenomen.

(Muziek)

Jose Antonio Abreu: Mijn goede vrienden, dames en heren, ik ben vandaag zielsgelukkig dat ik de TED Prize krijg, in naam van alle knappe muziekleerkrachten, kunstenaars en opvoeders uit Venezuela die me 35 jaar lang onbaatzuchtig en loyaal hebben begeleid bij de oprichting en de verdere ontwikkeling in Venezuela van het Nationale Systeem van Jeugd- en Kinderorkesten en -koren.

Sinds mijn kindertijd, mijn vroege jeugd, wilde ik al muzikant worden, en godzijdank ben ik erin geslaagd. Van mijn leerkrachten, mijn familie en mijn omgeving kreeg ik alle noodzakelijke steun om muzikant te worden. Ik droom er al mijn hele leven van dat alle Venezolaanse kinderen dezelfde kansen krijgen als ik. Uit dit verlangen en uit mijn hart kwam de idee voort om van muziek een diepe en globale realiteit te maken in mijn land.

Al bij de eerste repetitie zag ik de briljante toekomst die voor ons lag. Omdat die repetitie een grote uitdaging voor mij was. Ik had een schenking van 50 muziekstaanders gekregen die 100 kinderen zouden gebruiken op de repetitie. Toen ik op de repetitie aankwam, waren er maar 11 kinderen opgedaagd. Ik zei tot mezelf: "Stop ik met het programma, of vermenigvuldig ik het aantal kinderen? Ik besloot de uitdaging aan te gaan. Diezelfde avond beloofde ik die 11 kinderen dat ik van ons orkest één van de beste orkesten ter wereld zou maken. Twee maanden geleden herinnerde ik me die belofte, toen een vooraanstaand Engels criticus in een artikel in de London Times vroeg wie de winnaar kon zijn van de Wereldbeker voor Orkesten. Hij vermeldde vier grote wereldorkesten, en het vijfde was het Jeugdsymfonie-orkest van Venezuela. Vandaag kunnen we zeggen dat kunst in Latijns-Amerika niet langer een monopolie van de elite is en dat het een sociaal recht is geworden, een recht voor alle mensen.

Kind: Er is hier geen verschil tussen de klassen, blank of zwart, geld of geen geld. Simpelweg: als je talent hebt, als je je geroepen voelt en je de wil hebt om hier te zijn, dan geraak je binnen, deel je met ons en maak je muziek.

JA: Tijdens de recente tournee van het Simon Bolivar Jeugdorkest van Venezuela door de VS en Europa zagen we hoe onze muziek de jonge toehoorders tot in het diepste van hun ziel raakte, hoe kinderen en jongeren het podium opstormden om de jasjes van onze muzikanten te krijgen, hoe de staande ovaties, soms 30 minuten lang, geen einde leken te kennen, en hoe het publiek, na afloop van het concert, de straat opging om onze jonge mensen triomfantelijk te begroeten. Dat was niet alleen een artistieke triomf, maar ook een diepe emotionele band van sympathie tussen het publiek van een van de meest geavanceerde landen ter wereld en de muzikale jeugd van Latijns-Amerika, zoals je ze in Venezuela ziet. Ze brengt deze toehoorders een boodschap van muziek, vitaliteit, energie, enthousiasme en kracht.

De essentie van het orkest en het koor is veel meer dan artistieke structuren. Het zijn voorbeelden en scholen van het sociale leven, want samen zingen en spelen betekent intiem samenleven op weg naar perfectie en excellentie, en strikte discipline aan de dag leggen in organisatie en coördinatie om de harmonische onderlinge afhankelijkheid na te streven van stemmen en instrumenten. Zo bouwen ze een sfeer van solidariteit en van onderlinge broederschap op, ontwikkelen ze hun zelfrespect en koesteren ze de ethische en esthetische waarden die samenhangen met muziek in al haar betekenissen. Daarom is muziek zo immens belangrijk in het doen ontluiken van de gevoeligheid, het smeden van waarden en het opleiden van jongeren om andere kinderen op te leiden.

Kind: Na al die tijd hier, is muziek het leven. Niets anders. Muziek is het leven.

JA: Elke tiener en elk kind in El Sistema heeft zijn eigen verhaal. Ze zijn allemaal belangrijk en van grote betekenis voor mij. Laat me het verhaal vertellen van Edicson Ruiz. Hij komt uit een parochie in Caracas, en ging helmaal op in zijn contrabaslessen in het Jeugdorkest van San Agustin. Dankzij zijn eigen inspanning en de steun van zijn moeder, zijn familie en zijn gemeenschap, werd hij vast lid van de contrabassectie van de Berliner Philharmoniker. We hebben nog een bekend geval -- Gustavo Dudamel. Hij begon als jong lid van het kinderorkest in zijn thuisstad, Barquisimeto. Daar groeide hij door als violist en dirigent. Hij werd dirigent van de jeugdorkesten van Venezuela, en vandaag dirigeert hij de grootste orkesten ter wereld. Hij is muziekdirecteur van het Los Angeles Philharmonic, en heeft nog steeds de algemene leiding over de Jeugdorkesten van Venezuela. Hij leidde het Gothenburg Symphony Orchestra en is een weergaloos voorbeeld voor jonge muzikanten in Latijns-Amerika en in de wereld.

De structuur van El Sistema steunt op een nieuwe en flexibele managementstijl, aangepast aan de kenmerken van elke gemeenschap en regio. Vandaag nemen er 300.000 kinderen deel uit de lagere en middenklasse in heel Venezuela. Het is een programma van sociale redding en diepe culturele transformatie, opgezet voor de hele Venezolaanse maatschappij, zonder enig onderscheid, maar met nadruk op de kwetsbare en bedreigde sociale groepen.

Je voelt het effect van El Sistema in drie fundamentele kringen: de persoonlijke sociale kring, de familiekring en de gemeenschapskring. In de persoonlijke sociale kring ontwikkelen de kinderen in de orkesten en koren hun intellectuele en emotionele kant. De muziek wordt een bron van ontwikkeling voor de dimensies van de mens. Ze verheft de geest en leidt de mens naar volledige ontplooiing van zijn persoonlijkheid. De emotionele en intellectuele winst is dus zeer groot -- het aanleren van principes van leiderschap, lesgeven en trainen, het gevoel van loyauteit, verantwoordelijkheid, gulheid en toewijding aan anderen, en de individuele bijdrage tot het bereiken van grote collectieve doelen. Dit alles leidt tot de ontwikkeling van zelfzekerheid en vertrouwen.

Moeder Theresa van Calcutta stond op iets dat blijvende indruk op mij heeft gemaakt -- het meest ellendige en tragische aan armoede is niet het gebrek aan brood of dak, maar het gevoel dat je niemand bent, het gevoel niemand te zijn, het gebrek aan identificatie, het gebrek aan openlijke waardering. Daarom biedt de ontwikkeling van het kind in het orkest en het koor hem een nobele identiteit en maakt ze hem tot een rolmodel voor zijn familie en gemeenschap. Het komt zijn schoolresultaten ten goede, omdat het verantwoordelijkheidszin in hem doet ontluiken, doorzettingsvermogen en stiptheid, die hem veel zullen helpen op school.

Binnen de familie is de steun van de ouders onvoorwaardelijk. Het kind wordt een rolmodel voor zijn beide ouders. Dit is erg belangrijk voor een arm kind. Zodra het kind ontdekt dat het belangrijk is voor zijn familie, zoekt het nieuwe manieren om beter te worden, en groeit zijn hoop voor zichzelf en voor zijn gemeenschap. Hij hoopt ook op sociale en economische vooruitgang voor zijn familie. Dat zorgt voor een constructieve en opwaartse sociale dynamiek. De grote meerderheid van onze kinderen behoren, zoals gezegd, tot de meest kwetsbare lagen van de Venezolaanse bevolking. Dat moedigt ze aan om nieuwe dromen te koesteren, nieuwe doelen, en vooruitgang te boeken in de vele mogelijkheden die de muziek te bieden heeft.

In de gemeenschapskring tenslotte blijken de orkesten de creatieve culturele ruimtes te zijn, de bronnen van uitwisseling en nieuwe betekenis. Door haar spontaneïteit kan muziek geen luxegoed zijn en is ze het patrimonium van de gemeenschap. Daardoor speelt een kind thuis viool terwijl zijn vader als timmerman aan de slag is. Daardoor speelt een meisje thuis klarinet terwijl haar moeder het huishouden doet. De idee is dat de families trots en blij deelnemen aan de activiteiten van de orkesten en de koren waar hun kinderen lid van zijn. De grootse spirituele wereld die muziek op zich produceert, en die ook op zichzelf bestaat, overwint uiteindelijk de materiële armoede. Zodra een kind een instrument leert bespelen, is het niet langer arm. Het wordt een kind op weg naar een professioneel niveau. Later wordt hij volwaardig burger. Het spreekt voor zich dat muziek de beste preventie is tegen prostitutie, geweld, slechte gewoonten en alles wat het leven van een kind naar beneden haalt.

Enkele jaren geleden zei de historicus Arnold Toynbee dat de wereld een enorme spirituele crisis kende. Geen economische of sociale crisis, maar een spirituele. Ik geloof dat om zo'n crisis te boven te komen, enkel kunst en religie goede antwoorden kunnen bieden aan de mensheid, aan de diepste verzuchtingen van de mens, en aan de historische vereisten van onze tijd. Onderwijs is de synthese van wijsheid en kennis, het middel om te streven naar een perfectere, bewustere, edelere en rechtvaardigere maatschappij.

Met passie en enthousiasme uiten we ons diepe respect voor TED, voor zijn uitzonderlijk humanisme, de omvang van zijn principes, voor zijn open en gulle promotie van jonge waarden. We hopen dat TED volop en fundamenteel kan bijdragen tot de opbouw van deze nieuwe tijd in het muziekonderwijs, waarin de sociale, gemeenschappelijke en gerechtvaardigde eisen van kind en adolescent een baken worden en een doel voor een grootse sociale missie. We stellen niet langer de maatschappij ten dienste van de kunst, en nog minder ten dienste van monopolies van de elite, maar we stellen kunst ten dienste van de maatschappij, ten dienste van de zwaksten, ten dienste van de kinderen, ten dienste van de zieken, ten dienste van de kwetsbaren en van allen die hun rechten opeisen via de geest van hun menszijn en het herstel van hun waardigheid.

(Muziek)

(Applaus)

CA: We gaan nu live naar Caracas. We gaan live naar Caracas om te luisteren naar de TED Prize-wens van Maestro Abreu.

JA: Dit is mijn TED Prize-wens -- Ik wens dat jullie me helpen om een speciaal onderwijsprogramma te creëren en te documenteren voor 50 begaafde jonge muzikanten die een passie hebben voor hun kunst en voor sociale rechtvaardigheid en die zich volop inzetten om El Sistema naar de Verenigde Staten te brengen en naar andere landen. Zeer hartelijk dank.

(Applaus)