Jimmy Wales over de geboorte van Wikipedia

In 1962 zei Charles Van Doren, die later hoofdredacteur werd van Britannica, dat de ideale encyclopedie radicaal zou moeten zijn -- het moest gedaan zijn met veilig zijn. Als je iets weet over de geschiedenis van Britannica sinds 1962, dan weet je dat het allesbehalve radicaal was: nog steeds een behoorlijk veilig en lijvig type encyclopedie. Wikipedia daarentegen gaat uit van een heel radicaal idee. Hier gaat het er om dat we ons allen een wereld kunnen inbeelden waarin elke persoon op de planeet vrije toegang heeft tot de totale verzameling van alle menselijke kennis.

Daar zijn we dus mee bezig. Dus Wikipedia -- je zag er net een kleine demonstratie van -- het is een encyclopedie met een vrije licentie. Ze wordt geschreven door duizenden vrijwilligers over heel de wereld in heel veel talen. Ze wordt geschreven met behulp van Wiki-software -- het type software dat hij net heeft gedemonstreerd -- iedereen kan dus snel dingen bewerken en opslaan, en het komt onmiddellijk en rechtstreeks op het internet terecht. Alles bij Wikipedia wordt virtueel beheerd door allemaal vrijwilligers. Wanneer Yochai over nieuwe organisatiemethoden praat, geeft hij eigenlijk een beschrijving van Wikipedia. Wat ik vandaag ga doen, is jullie wat meer vertellen over hoe het er achter de schermen uitziet.

Wikipedia is het bezit van de Wikimediastichting, die ik opgericht heb, een non-profitorganisatie. De hoofddoelstelling van de Wikimediastichting is om elke persoon op de planeet een vrije encyclopedie te kunnen geven. Als je er over nadenkt, betekent dat veel meer dan enkel het maken van een leuke website. We zijn echt geïnteresseerd in alle problemen omtrent de digitale kloof, wereldwijde armoede, mensen overal de informatie die ze nodig hebben, aan te bieden om goede beslissingen te nemen. Er valt dus nog veel werk te doen dat verder gaat dan enkel het internet. Dat is een belangrijke reden waarom we voor het vrij licentiemodel hebben gekozen, omdat het lokale ondernemers mogelijkheden geeft -- Iedereen die wil, kan met de inhoud doen wat hij of zij wil -- je kan het kopiëren, opnieuw verdelen en dat al dan niet op een commerciële manier.

Er zullen dus veel mogelijkheden zijn met Wikipedia in heel de wereld. We worden gefinancierd door donaties van eender wie. Wat daar opmerkelijk aan is, is hoe weinig geld er feitelijk nodig is om Wikipedia te beheren. Yochai liet jullie dus een grafiek zien met de kosten van een drukpers. Ik zal jullie vertellen hoeveel Wikipedia kost, maar eerst zal ik jullie laten zien hoe groot het is. We hebben meer dan 600.000 artikels in het Engels. We beschikken in totaal over twee miljoen artikels in heel veel verschillende talen. De grootste talen zijn Duits, Japans, Frans. Alle West-Europese talen zijn vrij groot. Maar slechts ongeveer een derde van alle verkeer naar onze website, stapelt zich op rond de Engelstalige Wikipedia, hetgeen veel mensen verrassend vinden. Veel mensen denken nogal op een Engels-centrische manier op het internet, maar wij hebben werkelijk een globaal bereik. We hebben versies in heel veel talen. Hoe populair zijn we wel geworden -- we behoren tot de top-50 van websites en we zijn nog meer in trek dan de New York Times. Nu kunnen we het hebben over Yochai's bespreking.

Het toont de groei aan van Wikipedia -- wij zijn de blauwe lijn -- en hier heb je de New York Times. Opmerkelijk hieraan is dat de website van de New York Times een gigantisch bedrijfsproject is met -- ik heb geen benul van hoeveel honderden werknemers. Wij hebben exact één werknemer, die onze belangrijkste software-ontwikkelaar is. Hij is nog maar in dienst sinds januari 2005, daarvoor hadden we alleen groei. De servers worden beheerd door een allegaartje van vrijwilligers. Alle bewerkingen worden uitgevoerd door vrijwilligers. Onze organisatie verloopt helemaal niet zoals elke andere traditionele organisatie. De mensen vragen altijd: "Wie heeft hier nu de leiding?" of "Wie houdt zich daar mee bezig?" Het antwoord is: iedereen die wilt meedoen. Het is heel ongewoon en chaotisch. Wij beschikken nu over meer dan 90 servers op drie locaties. Ze worden beheerd door vrijwillige systeembeheerders die online zijn. Dag en nacht kan ik online gaan en zien dat er 8 of 10 mensen op me wachten om een vraag te stellen of iets, eender wat over de servers. In een bedrijf zou je je dit nooit kunnen veroorloven. Je zou nooit een bemanning kunnen veroorloven die altijd paraat staat 24 uur per dag en hetgeen kunnen doen wat wij bij Wikipedia doen.

Maandelijks doen we zo'n 1,4 miljard paginacontroles, dus het is echt wel iets groots geworden. En alles wordt beheerd door de vrijwilligers. De totale maandelijkse kost voor onze bandbreedte is ongeveer 5.000 dollar. Dat is eigenlijk onze grootste kost. In feite kunnen we ook zonder onze werknemer. Eigenlijk hebben we Brian aangenomen omdat hij twee jaar deeltijds aan het werken was en voltijds bij Wikipedia. We hebben hem dus aangenomen zodat hij toch een leven zou hebben en af en toe naar de bioscoop zou gaan. De vraag is: als je zo'n heel chaotische organisatie hebt, waarom is het dan geen puinhoop? Waarom is de website dan zo goed?

Eerst en vooral, hoe goed is hij? Hij is vrij goed. Hij is niet perfect, maar hij is veel beter dan je zou verwachten, gezien ons enorm chaotische model. Wanneer je hem een belachelijke bewerking over mij zag maken op de pagina, dacht je, oh, dit gaat uiteraard ontaarden in een puinhoop. Maar wanneer we kwaliteitstesten zagen -- er zijn er nog niet genoeg van geweest en ik moedig mensen aan om er meer te doen, Wikipedia vergelijken met traditionele dingen -- we wonnen met onze ogen toe.

Een Duits tijdschrift vergeleek de Duitstalige Wikipedia, die veel keren kleiner is dan de Engelstalige, met Microsoft Encarta en met Brockhaus Multimedia. We wonnen met een straatlengte voorsprong. Ze namen experts in dienst om te komen kijken naar artikels en vergeleken de kwaliteit. We waren heel blij met dat resultaat. Veel mensen hebben al gehoord van de Wikipedia Bush-Kerry-controverse. De berichtgeving in de media hierover was vrij uitgebreid. Het begon allemaal met een artikel in Red Herring. De journalisten belden me op en ze -- ik moet wel zeggen dat ze mijn naam juist hadden geschreven, maar eigenlijk wilden ze zeggen dat de Bush-Kerry-verkiezingen zo betwist zijn, dat het de Wikipedia-gemeenschap uiteen aan het drijven is. Zodoende citeren ze me: "Het zijn de meest betwiste in de geschiedenis van Wikipedia." Wat ik had gezegd, was dat ze helemaal niet betwist waren. Dat is nogal verkeerd geciteerd. De artikels werden redelijk heftig bewerkt. Het is waar dat we de artikels op bepaalde momenten moesten vergrendelen. Onlangs rapporteerde het magazine Time: "Soms moest er extreem gehandeld worden, en Wales vergrendelde de toegang tot Kerry en Bush voor het grootste deel van 2004." Dit verscheen nadat ik de journalist vertelde dat we het moesten vergrendelen -- af en toe hier en daar een beetje. De waarheid is dat in het algemeen de controversen die je zou verwachten in de Wikipedia-gemeenschap, helemaal geen controversen zijn.

Artikels over controversiële onderwerpen worden veel bewerkt, maar ze veroorzaken weinig opschudding binnen de gemeenschap. De reden hiervoor is dat de meeste mensen de noodzaak inzien van neutraliteit. De werkelijke strijd speelt zich niet af tussen rechts en links -- dat is waar de meeste mensen van uitgaan -- maar tussen de partij van de bedachtzamen en de partij van de eikels. Geen enkele zijde van het politieke spectrum heeft een monopolie op een van deze kenmerken. De waarheid over het Bush-Kerry-incident is dat de Bush-Kerry-artikels minder dan één procent van de tijd vergrendeld werden in 2004. Het was niet omdat ze omstreden waren; maar omdat er routineus vandalisme plaatsvond -- hetgeen soms zelfs heel zichtbaar is, mensen -- journalisten zeggen me soms dat ze Wikipedia gevandaliseerd hebben en dat ze verwonderd waren van hoe snel het hersteld was. Ik zeg dan altijd, doe dat niet alsjeblieft, dat is niet goed. Hoe doen we dit dan? Hoe regelen we de kwaliteitscontrole? Hoe werkt het?

Er zijn een paar elementen, vooral sociale voorschriften en enkele elementen van de software. Het grootste en belangrijkste is ons neutraliteitsbeleid. Dit heb ik al van in het begin vooropgesteld als het kernprincipe van de gemeenschap waar geen twijfel over mag bestaan. Het is een sociaal samenwerkingsconcept, dus we praten niet veel over de waarheid en objectiviteit. Als we zeggen dat we enkel de waarheid gaan schrijven over een onderwerp, dan helpt dat ons niet veel vooruit met het bedenken van wat we moeten schrijven omdat ik niet met jou akkoord ga over wat de waarheid is. De term neutraliteit is als een soort jargon voor ons, met een eigen lange geschiedenis binnen onze gemeenschap. In essentie betekent het dat elke keer dat er een omstreden kwestie is, Wikipedia zelf geen standpunt mag innemen over het onderwerp. We mogen enkel berichten over wat achtenswaardige partijen erover hebben gezegd. Dit neutraliteitsvoorschrift is dus heel belangrijk voor ons, omdat het een heel diverse gemeenschap mogelijkheden biedt om samen te komen en wat werk kunnen verzetten.

Onze bijdragers zijn heel divers in termen van politieke, religieuze en culturele achtergrond. Dankzij dit degelijke neutraliteitsbeleid, waar sinds het begin niet aan te tornen valt, kunnen we verzekeren dat mensen samen kunnen werken en dat de bewerkingen geen getouwtrek worden tussen links en rechts. Als je jezelf inlaat met dit soort gedrag, wordt je gevraagd om de gemeenschap te verlaten. Rechtstreekse verbeteringen onder gelijken dus. Elke wijziging op de site gaat naar de pagina 'recente wijzigingen'. Zodra hij zijn wijziging had uitgevoerd, ging die naar de pagina 'recente wijzigingen'. Die pagina werd ook in het IRC-kanaal ingebracht, een chatkanaal op het internet die mensen met allerlei software-hulpmiddelen in het oog aan het houden zijn. Mensen kunnen RSS-feeds krijgen -- ze kunnen notificaties krijgen via e-mail over wijzigingen. Gebruikers kunnen dan hun persoonlijke volglijst instellen. Mijn pagina staat bijvoorbeeld op een groot aantal volglijsten van vrijwilligers omdat het soms gevandaliseerd wordt. Wat dan gebeurt is dat iemand de wijziging heel snel zal opmerken en vervolgens de wijziging eenvoudigweg omkeert.

Er is bijvoorbeeld een nieuwe paginafeed. Je kan dus naar een bepaalde Wikipedia-pagina gaan en elke nieuwe pagina bekijken zodra ze wordt aangemaakt. Dit is echt belangrijk omdat veel nieuwe pagina's gewoonweg waardeloos zijn en verwijderd moeten worden, nonsens dus. Maar ook dat behoort tot de interessantere en leukere dingen bij Wikipedia, sommige van de nieuwe artikels. Mensen zullen een artikel beginnen over een interessant onderwerp. Anderen zullen dat mogelijk intrigerend vinden en beginnen meehelpen om het veel beter te maken. We hebben dus bewerkingen van anonieme gebruikers, wat Wikipedia heel controversieel en intrigerend maakt. Chris kon dus zijn wijziging doorvoeren -- hij hoefde niet in te loggen of zo. Hij bezocht gewoon de website en maakte een wijziging. Uiteindelijk blijkt dat slechts ongeveer 18% van alle bewerkingen op de website door anonieme gebruikers wordt gedaan. Het is echt belangrijk dat je dat begrijpt. De grote meerderheid van de bewerkingen op de website worden gemaakt door een heel hechte gemeenschap van misschien wel 600 tot 1.000 mensen die voortdurend met elkaar communiceren. We hebben meer dan 40 IRC-kanalen, 40 mailinglijsten. Al deze mensen kennen elkaar. Ze communiceren, we houden offline-vergaderingen.

Dit zijn de mensen die het merendeel van de site op zich nemen. Het zijn in zekere zin semi-professionals in hetgeen ze doen. De normen die we onszelf opleggen, zijn even hoog of hoger dan professionele kwaliteitsnormen. We slagen er niet altijd in om die normen te halen, maar dat is hetgeen waar we naar streven.

Die hechte gemeenschap bestaat uit mensen die echt om de site geven, en het zijn van de slimste mensen die ik ooit ontmoet heb. Het is natuurlijk mijn job om dat te zeggen, maar het is eigenlijk de waarheid. Het soort mensen dat zich aangesproken voelde om voor het plezier een encyclopedie te schrijven, lijken vrij slimme mensen te zijn.

De hulpmiddelen en de software: er zijn veel hulpmiddelen die ons toelaten -- de gemeenschap dus -- om onszelf en al het verrichte werk in het oog te houden. Dit is een voorbeeld van een paginageschiedenis over de platte Aarde. Je kan de gemaakte wijzigingen zien. Handig aan deze pagina is dat je hier onmiddellijk naar kan komen kijken en zien van "oh oké, ik begrijp het nu." Als iemand gaat kijken naar -- ze zien dat iemand, een anoniem IP-nummer, een bewerking uitvoerde op mijn pagina -- dat ziet er verdacht uit -- wie is dit? Iemand bekijkt het, en ze kunnen onmiddellijk al de in rood gemarkeerde wijzigingen bekijken om te zien, oké, deze woorden werden veranderd, zo'n zaken. Dat is één instrument om de paginageschiedenis snel te controleren.

Wat we nog binnen de gemeenschap doen, is dat we alles als onafgewerkt beschouwen. De meeste sociale regels en de werkingsmethoden worden volledig opengelaten in de software. Al die zaken staan gewoon op de Wiki-pagina's. Er is dus niets in de programmering dat regels oplegt. Het voorbeeld dat ik hier heb, is een Stemmen voor Verwijdering-pagina. Zoals ik al eerder zei typen mensen onzin -- dat moet verwijderd worden. Bij zo'n gevallen moeten de beheerders het gewoon verwijderen. Er is geen reden om er veel over te discussiëren. Je kan je echter wel inbeelden dat er veel gevallen zijn waar men de vraagt stelt: "Is dit belangrijk genoeg om in de encyclopedie te plaatsen?" "Is de informatie verifieerbaar? Is dit een grap? Is dit waar? Is het wat dan ook?" We hadden dus een sociale methode nodig om het antwoord hierop uit te zoeken. De methode die spontaan in de gemeenschap naar voren kwam, is de Stemmen voor Verwijdering-pagina. In dit voorbeeld hier gaat het om een film "Twisted Issues", en de eerste persoon zegt: "Dit is dus vermoedelijk een film. Hij heeft grandioos gefaald op de Google-test." De Google-test is dat je kijkt of iets op Google staat, omdat als er iets zelfs niet op Google staat, het waarschijnlijk ook helemaal niet bestaat. Het is geen perfecte regel, maar het is een goed startpunt voor een snel onderzoek. Iemand zegt dus: "Verwijder het alsjeblieft. Verwijder het -- het is niet belangrijk." Dan zegt er iemand: "Wacht, wacht, ik heb het gevonden. Ik heb het in een boek gevonden, 'Film Threat Video Guide: de 20 clandestiene films die je moet zien.' Oh, oké. Dan zegt de volgende: "Ruim het op." Iemand zegt: "Ik heb het op IMDB gevonden. Bijhouden, bijhouden, bijhouden." Opmerkelijk hieraan is dat de software -- deze stemmen zijn gewoon -- het is getypte tekst op de pagina. Het is minder een stem dan een dialoog. Het is wel waar dat een beheerder dit uiteindelijk kan bekijken en zeggen: "Oké, 18 te verwijderen, twee om te bewaren, we zullen het verwijderen." Maar in andere gevallen kan het gaan om 18 te verwijderen en twee om te bewaren, en dan zouden we het bewaren. Als die twee laatsten zeggen: "Wacht eventjes, wacht eventjes. Niemand anders heeft dit gezien maar ik heb dit in een boek gevonden, en ik heb een link gevonden naar een pagina die het beschrijft, en ik zal het morgen in orde brengen, dus verwijder het alsjeblieft niet," dan zouden we het laten staan. De mensen die stemmen zijn ook van belang. Het is een hechte gemeenschap, zoals ik al zei. Hier beneden: "Bijhouden, echte film", Rick Kay.

Rick Kay is een heel bekende Wikipediaan die enorm veel werk verricht bij vandalisme, grappen en stemmen voor verwijderingen. Zijn stem heeft een grote invloed binnen de gemeenschap omdat hij weet wat hij doet. Hoe wordt dit alles nu bestuurd? De mensen willen eigenlijk meer weten over de beheerders, zo'n dingen. Het bestuursmodel van Wikipedia, het gemeenschapsbestuur is een heel verwarrende, maar doenbare mengeling van consensus -- hetgeen betekent dat we niet proberen te stemmen over de inhoud van artikels, omdat het standpunt van de meerderheid niet noodzakelijk neutraal is. Een beetje democratie, alle beheerders -- dit zijn de mensen die pagina's kunnen verwijderen. Dat betekent niet dat ze het recht hebben om pagina's te verwijderen. Ze moeten nog steeds alle regels volgen -- maar ze worden verkozen door de gemeenschap. Soms gaan mensen -- provocerende trollen op het internet -- mij ervan beschuldigen beheerders zelf uit te kiezen om vooroordelen te plaatsen in de encyclopedie. Ik moet hier altijd om lachen omdat ik niet eens weet hoe ze verkozen worden. Er is een zekere aristocratie. Ik zinspeelde daar al op toen ik zei dat de stem van Rick Kay meer gewicht in de schaal zou leggen dan een onbekende.

Soms geef ik deze bespreking samen met Angela, die net herverkozen was in het bestuur van de gemeenschap -- in het bestuur van de stichting, met meer dan het dubbele van de stemmen van de persoon die het niet haalde. Ik breng haar altijd in verlegenheid omdat ik bijvoorbeeld zeg dat Angela met echt alles zou kunnen wegkomen binnen Wikipedia, omdat ze zo bewonderd wordt en zo machtig is. Ironisch genoeg is de reden dat Angela dit kan doen omdat zij de enige is waarvan je weet dat ze nooit of te nimmer regels van Wikipedia zou schenden. Ik wil ook graag zeggen dat ze de enige is die in feite alle regels op Wikipedia kent, dus... daarnaast heb je ook de monarchie en dat is mijn rol binnen de gemeenschap, dus... Ooit was ik dit aan het uitleggen in Berlijn en de volgende dag was er een krantenkop met "Ik ben de koningin van Engeland." Dat is niet echt wat ik zei, maar -- het gaat er om dat mijn rol in de gemeenschap -- dat er binnen de wereld van gratis software een lange -- Er bestaat een aloude traditie van het welwillende dictatormodel. Als je naar het merendeel van de grootste gratis-software projecten kijkt, dan zie je dat ze één persoon hebben die de leiding heeft en waarvan iedereen het eens is dat het de welwillende dictator is. Ik hou niet zo van de term welwillende dictator, en ik denk ook niet dat het mijn job is of mijn rol in de ideeënwereld om de dictator te spelen van de toekomst van alle menselijke kennis in de wereld. Het zou gewoon ongepast zijn. Er is wel nog steeds een nood aan een zekere monarchie, een beetje van -- soms moeten we een beslissing nemen, en we willen niet te ver wegzinken in het moeras van formele besluitvormingsprocessen.

Als voorbeeld voor waarom dit - of in welk opzicht dit belangrijk kan zijn, hebben we recent een geval gehad waar een neonazistische website Wikipedia had ontdekt. Ze zeiden: "Och, dit is verschrikkelijk, deze Joodse samenzwering op een website. We gaan bepaalde artikels verwijderen die we niet graag hebben. We zien dat ze een stemmingsprocedure hebben, dus gaan we -- we hebben 40.000 leden die we gaan laten opdagen. Ze zullen allemaal gaan stemmen zodat die pagina's verwijderd kunnen worden." Wel, ze zijn er in geslaagd 18 mensen op te trommelen. Een staaltje neonazistische wiskunde. Ze gaan er altijd van uit dat ze 40.000 leden hebben, terwijl er maar 18 zijn. Ze zijn er wel in geslaagd om 18 mensen te laten opdagen om op redelijk absurde wijze te stemmen voor de verwijdering van een perfect betrouwbaar artikel. Het resultaat van de stemming werd uiteindelijk 85 tegen 18. Er was dus geen echt gevaar voor onze democratische procedures. Mensen zeiden daarentegen: "Maar wat gaan we doen? Dit kan dus echt gebeuren en wat als een groep zich wel degelijk gaat organiseren om te komen stemmen?" Toen zei ik: "Verdomme, laten we gewoon de regels veranderen." Dat is mijn taak in de gemeenschap: zeggen dat we niet zullen toestaan dat onze openheid en vrijheid de kwaliteit van de inhoud ondermijnen. Zolang mensen mij in mijn rol kunnen vertrouwen, dan blijft die functie gelden voor mij. Het is een vrije licentie, dus als ik geen goed werk lever, dan zullen de vrijwilligers er snel vandoor zijn -- ik kan niemand iets opdragen.

Conclusie: om te begrijpen hoe Wikipedia werkt, moet je begrijpen dat we werken volgens ons Wiki-model, maar we zijn geen fanatieke webanarchisten. Eigenlijk zijn we heel flexibel over de sociale methodologie, omdat uiteindelijk de passie van de gemeenschap de kwaliteit van het werk bepaalt, niet noodzakelijk de gebruikte procedure om de inhoud te genereren. Bedankt. (Applaus)

Ben Saunders: Hey, Ben Saunders. Jimmy, je zei dat onpartijdigheid cruciaal is voor het succes van Wikipedia. Ik vind het verbazingwekkend dat veel schoolboeken in het onderwijs van onze kinderen inherent vooringenomen zijn. Zijn er leerkrachten die Wikipedia gebruiken, en in welk opzicht zie je Wikipedia ons onderwijs veranderen?

Jimmy Wales: Ja, veel leerkrachten beginnen nu Wikipedia te gebruiken. Er doet in de media een verhaal over Wikipedia de ronde dat volgens mij fout is. Het gaat voort op de verhaallijn van bloggers versus kranten. Het verhaal is dat er zo'n gek ding is, namelijk Wikipedia, maar academici verafschuwen het en leerkrachten ook. Dat blijkt niet waar te zijn. Vorige keer kreeg ik een e-mail van een journalist met: "Waarom verafschuwen academici Wikipedia?" Ik antwoordde met mijn e-mailadres van Harvard, omdat ik er net aangenomen werd. Ik zei: "Wel, ze denken er allemaal niet zo over." Ik denk wel dat de impact groot zal zijn. In feite zijn we bezig met een project waar ik heel enthousiast over ben. Het gaat om het Wiki-boekenproject, een poging om leerboeken te maken in alle talen. Dat is een heel groot project; het gaat misschien wel 20 jaar in beslag nemen. Deels doen we het om onze missie te volbrengen om een encyclopedie aan elke persoon op de planeet te geven. We willen hen wel niet overladen met AOL-achtige CD's. We willen hen eerder een hulpmiddel geven dat ze kunnen gebruiken. Voor veel mensen in de wereld geldt: als ik jou een encyclopedie zou geven van universitair niveau, dan zou je er niet beter van worden zonder een hele reeks studiemateriaal om je op het niveau te brengen waarop je het werkelijk kan gebruiken. Het Wiki-boekenproject is dus een poging om dat te doen. Ik denk dat we echt een enorme -- mogelijk zullen wij er niet eens verantwoordelijk voor zijn, allerlei vormen van innovatie zijn zich aan het ontwikkelen. Maar leerboeken met vrije licentie zullen de volgende stap zijn in de onderwijswereld.