Jeremy Gilley: Eén dag van vrede

Ik was echt bezorgd over wat er gaande was in de wereld. Ik kon de honger, de vernietiging, het doden van onschuldige mensen niet begrijpen. De zin van die dingen inzien, is zeer moeilijk. Op mijn 12de werd ik acteur. Laatste van de klas. Geen diploma's. Ik kreeg te horen ik dyslectisch was. Maar ik heb kwalificaties. Ik kreeg een D voor pottenbakken, dat was dan ook het enige - maar nuttig, natuurlijk. Bezorgdheid is bijgevolg de bron van dit alles. Als acteur hield ik me met dit soort dingen bezig. Maar ik voelde dat het werk waar ik mee bezig was, niet veel hout sneed. Het kon zeker beter.

Toen las ik een boek van Frank Barnaby, een knappe kernfysicus, en hij zei dat de media een verantwoordelijkheid hadden, dat alle sectoren van de samenleving een verantwoordelijkheid hadden om de dingen vooruit te laten gaan en te veranderen. Dat fascineerde me omdat ik al mijn hele leven had zitten rommelen met een camera. Toen dacht ik dat ik misschien iets kon doen. Misschien kon ik filmmaker te worden. Misschien kon ik constructief gebruik maken van het filmmedium om een verschil te maken. Misschien kon ik mijn steentje bijdragen. Dus begon ik na te denken over vrede, en ik was natuurlijk, zoals ik jullie al zei, heel erg ontroerd door deze beelden. Ik probeerde de zin ervan in te zien. Kon ik gaan praten met oudere en wijzere mensen die mij zouden kunnen vertellen hoe zij omgingen met wat er allemaal gebeurde? Want het is natuurlijk ongelooflijk angstaanjagend.

Maar ik besefte, omdat ik als acteur wist wat structuur was, dat een reeks soundbites op zichzelf niet genoeg was, dat er iets overwonnen moest worden, dat ik een weg had af te leggen. Als ik dat deed, zou het niet relevant zijn of ik al dan niet zou slagen. Het punt was dat ik iets zou hebben om de vragen aan op te hangen - is de mensheid fundamenteel slecht? Is de vernietiging van de wereld onvermijdelijk? Moet ik kinderen krijgen? Is dat nog te verantwoorden? Enz., enz.

Dus ik dacht na over vrede, en toen dacht ik: wat is het uitgangspunt voor de vrede? Toen viel het mij te binnen. Er was geen uitgangspunt voor de vrede. Er was geen dag van wereldwijde eenheid. Er was geen dag van interculturele samenwerking. Er was geen dag waarop de mensheid, die in al die opzichten gescheiden is, bij elkaar kwam en dat samen deelde - dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten. Als we verenigd zouden zijn en intercultureel zouden samenwerken, dan zou dat de sleutel tot het overleven van de mensheid kunnen worden. Dat zou het niveau van bewustzijn rond de fundamentele vraagstukken waarmee de mensheid wordt geconfronteerd, kunnen verschuiven - als we dat al was het maar één dag konden doen.

Maar we hadden duidelijk geen geld. Ik woonde nog bij mijn moeder. We begonnen met iedereen aan te schrijven. Je komt er vlug achter wat je te doen staat. Hoe slaag je erin om elk staatshoofd in de wereld te laten stemmen om van 21 september de allereerste Dag van Wapenstilstand en Geweldloosheid te maken? Ik wilde dat het 21 september zou worden want dat was mijn opa's favoriete getal. Hij was krijgsgevangene. Hij zag de bom afgaan boven Nagasaki. Ze vergiftigde zijn bloed. Hij stierf toen ik 11 was. Hij was mijn held. Waarom 21 zijn favoriete getal was? 700 mannen vertrokken, 23 kwamen terug, twee stierven op de boot en 21 raakten terug thuis. Daarom wilden we 21 september als datum.

We begonnen eraan. We lanceerden het in 1999. We schreven staatshoofden aan, hun ambassadeurs, laureaten van de Nobelprijs voor de Vrede, NGO's, religies, verschillende organisaties - letterlijk iedereen. Zeer snel kwamen er wat antwoorden. We begonnen de zaak op poten te zetten. Ik herinner me de eerste brief. Een van de eerste brieven kwam van de Dalai Lama. Natuurlijk hadden we geen geld, we speelden gitaar om geld voor postzegels bij elkaar te krijgen. Er kwam een brief van de Dalai Lama: "Dit is iets geweldigs. Kom naar hier. Ik wil graag met jullie praten over de eerste dag van de vrede." We hadden geen geld voor de vlucht. Ik belde Sir Bob Ayling op, die toen CEO van British Airways was, en zei: "Vriend, we hebben deze uitnodiging gekregen. Kan je mij een vlucht bezorgen? Want we gaan naar hem toe." Natuurlijk gingen we en het was geweldig. Toen nam Dr. Oscar Arias contact op.

Laat me even terug te gaan naar die dia, want toen we het lanceerden in 1999 - de idee om de allereerste Dag van Wapenstilstand en Geweldloosheid te creëren - nodigden we duizenden mensen uit. Nou, niet duizenden - honderden mensen, veel mensen - de pers, omdat we de eerste Dag van Vrede gingen creëren. We nodigden iedereen uit maar de pers kwam niet opdagen. Er waren 114 mensen - voor het merendeel vrienden en familie. Zo is dit ding tot stand gekomen. Maar het deed er niet toe, we verzamelden materiaal, dat was het voornaamste. Voor mij ging het echt om het proces. Niet om het eindresultaat. Dat is het mooie van een camera. Ze zeggen dat de pen machtiger is dan het zwaard. Maar voor mij is dat de camera. Ik vond het een mooi ding dat me het gevoel gaf iets te kunnen doen.

Maar goed, we begonnen aan de reis. Hier zie je mensen als Mary Robinson, die ik in Genève ontmoette. Ik liet mijn haar knippen, want elke keer als ik Kofi Annan ontmoette, was ik bang dat hij dacht met een hippie te doen te hebben. Zo ging dat. (Gelach) Nu trek ik me dat niet meer aan. Mary Robinson zei tegen mij: "Dit is een idee waarvoor de tijd rijp is. Hier moeten we iets mee doen." Kofi Annan zei: "Dit zal mijn soldaten te velde een hart onder de riem steken." De OAE, toen onder leiding van Salim Ahmed Salim, zei: "Ik moet de Afrikaanse landen erbij betrekken." Dr. Oscar Arias, winnaar van de Nobelprijs voor de vrede, nu president van Costa Rica, zei: "Ik zal alles doen wat ik kan." Ik ontmoette Amr Moussa bij de Liga van Arabische Staten. Ik ontmoette Mandela op de vredesbesprekingen van Arusha. En zo verder en zo voort en zo verder - terwijl ik bezig was met te bewijzen dat dit idee zinvol zou zijn.

We luisterden naar de mensen. We verzamelden overal materiaal. In de afgelopen 12 jaar heb ik 76 landen bezocht. Waar ik ook kwam, sprak ik met vrouwen en kinderen. Ik heb 44.000 jongeren gefilmd, 900 uur van hun gedachten vastgelegd. Ik ben helemaal op de hoogte over hoe jonge mensen zich voelen wanneer je met ze praat over dit idee om een uitgangspunt voor hun acties voor een vreedzamere wereld te hebben, voor hun poëzie, hun kunst, hun literatuur, hun muziek, hun sport, wat het ook moge zijn. We luisterden naar iedereen.

Het was een ongelooflijk ding om voor de VN te werken. Met ngo's te werken om dit op te bouwen. Ik voelde dat ik opkwam voor de internationale gemeenschap door te proberen deze dag erdoor te krijgen. Hoe sterker en meer gedetailleerd de zaak was, hoe groter kans we hadden om deze dag te organiseren. Dat bedoelde ik in het begin toen ik zei dat wat er ook gebeurde, het niet echt iets uitmaakte. Het maakte niet uit of er een dag van vrede zou komen. Feit is: als ik het had geprobeerd en het niet werkte, dan kon ik een verklaring afleggen over hoe de internationale gemeenschap niet bereid is om zich te verenigen - totdat ik in Somalië dat jonge meisje in mijn armen nam. Dit jonge kind van wie 4 centimeter uit haar been was weggenomen zonder antiseptica, en die jongen die een kindsoldaat was geweest en die me vertelde dat hij mensen had gedood - hij was ongeveer 12 - deze dingen deden me beseffen dat dit geen film was die ik gewoon kon stoppen. Toen gebeurde er iets met mij dat me aan de gang zette: "Ik ga materiaal verzamelen. Als er enige film is die ik ooit zal maken, dan zal het deze zijn." Want het moet stoppen, we moeten iets doen waarvoor we ons verenigen - los van alle politiek en religie die mij als jong mens verwarren. Ik wist niet hoe erbij betrokken te raken.

Dan werd ik op 7 september uitgenodigd naar New York. De overheid van Costa Rica en de Britse regering hadden, samen met 54 co-sponsors, het idee van de allereerste Wapenstilstand en Geweldloosheid Dag op een vaste datum, 21 september, naar voren gebracht op de algemene vergadering van de Verenigde Naties, en het werd unaniem goedgekeurd door ieder staatshoofd in de wereld. (Applaus) Ja, maar het was duidelijk dat er honderden mensen waren die dat tot werkelijkheid maakten. Dank aan allen. Dat was een ongelooflijk moment. Ik zat boven in de algemene vergadering en keek naar beneden toen het gestemd werd. Zoals ik al zei, toen het begon waren we in de Globe en was er geen pers aanwezig. Nu dacht ik: "Nu zal de pers dit verhaal te horen krijgen." We begonnen van deze dag een instelling te maken.

Kofi Annan nodigde me op de ochtend van 11 september uit om een persconferentie te beleggen. Om 8 uur stond ik daar. Ik wachtte tot hij naar beneden zou komen. Ik wist dat hij onderweg was. Natuurlijk kwam hij nooit naar beneden. De verklaring werd nooit afgelegd. De wereld werd nooit medegedeeld dat er een dag van wereldwijde wapenstilstand en geweldloosheid was ingesteld. Het was natuurlijk een tragisch moment voor de duizenden mensen die hun leven verloren, daar en dan vervolgens over de hele wereld. Het kwam er niet meer van. Ik herinner me dat ik dacht "Dit is precies waarom we eigenlijk nog harder moeten werken. We moeten deze dag laten werken. Hij is er nu en niemand weet het. Maar wij moeten deze reis voortzetten, en we moeten het de mensen vertellen, en bewijzen dat het kan werken."

Ik verliet New York helemaal van slag, maar gemotiveerder dan ooit. Ik voelde me geïnspireerd door de mogelijkheden dat als het lukte, we dan misschien dat soort dingen niet meer zouden zien. Ik vertoonde die film aan cynici. Ik was met de film in Israël en hij werd volledig afgekraakt door sommige kerels die hem bekeken - dat het gewoon een dag van vrede zou zijn maar verder niets zou betekenen. Het zou niet werken. Je gaat daarmee de gevechten in Afghanistan niet stoppen. De Taliban zullen niet luisteren, enz., enz. Het is maar wat symboliek. Dat was op vele manieren nog erger dan wat er zojuist gebeurd was, omdat het niet 'niet kon werken'. Ik sprak in Somalië, Burundi, Gaza, de Westelijke Jordaanoever, India, Sri Lanka, Congo, waar dan ook, en ze vertelden me allemaal: "Als het zou lukken, dan kunnen we hulp binnenbrengen en kinderen vaccineren. Kinderen kunnen hun projecten leiden. Zij kunnen zich verenigen. Ze kunnen samenkomen. Als ze stoppen, zullen er levens worden gered." Dat is wat ik hoorde. Ik hoorde dat van de mensen die echt begrepen waar conflicten over gingen.

Dus ging ik terug naar de Verenigde Naties. Ik besloot door te gaan met filmen en een andere film te maken. Ik ging nog een paar jaar terug naar de VN. We zijn begonnen met in de wandelgangen van het VN-systeem overheden en ngo's af te lopen, in een wanhopige poging om iemand te vinden die zijn nek wou uitsteken en nagaan of we het mogelijk konden maken. Na natuurlijk weer heel veel vergaderingen, ben ik blij dat deze man, Ahmad Fawzi, echt een van mijn helden en mentoren, erin slaagde om Unicef erbij te betrekken. En Unicef, God zegene hen, zei: 'Oké, we proberen het." Toen deed UNAMA mee in Afghanistan. Het was historisch. Zou het in Afghanistan met UNAMA, de WGO en de civiele samenleving, enz. kunnen aanslaan? Ik filmde het allemaal en dacht: "Dit is het. Nu kan het misschien werken. Maar zelfs als het niet zo is, dan is in ieder geval de deur open en is er een kans."

Ik terug naar Londen. Ik ontmoette er deze man, Jude Law. Ik ontmoette hem want hij was acteur. En ik was acteur. We hadden een band. We moesten naar de pers. We hadden deze aandacht nodig. De media moesten erbij betrokken worden. Want als we het wat zouden aandikken, zouden misschien meer mensen luisteren en zouden er op bepaalde gebieden meer mensen geïnteresseerd zijn. We zouden misschien financieel een beetje meer geholpen worden, want dat was wanhopig moeilijk. Ik zal daar niet op ingaan. Jude zei: "Oké, ik zal wat uitspraken voor je doen."

Terwijl ik deze uitspraken filmde, zei hij tegen mij: "Wat ga je nu doen?" Ik zei: "Ik ga naar Afghanistan." Hij zei: "Echt?" Ik zag dat het hem interesseerde. Dus zei ik tegen hem: "Wil je met me mee? Het zou echt interessant zijn als je meeging. Het zou het onder de aandacht brengen. En die aandacht zou de situatie en alles wat ermee samenhangt, helpen verbeteren." Ik denk dat er een aantal pijlers zijn voor succes. Eén daarvan is je een goed idee moet hebben. Het andere is dat je een achterban moet hebben, je moet fondsen hebben, en je moet kunnen sensibiliseren. Eigenlijk ben ik er op mijn eentje nooit in gelukt te sensibiliseren, eender wat ik had bereikt. Deze jongens waren dus absoluut cruciaal. Hij zei ja en we vertrokken naar Afghanistan.

Het was echt ongelooflijk. Verschillende mensen zeiden me: "Je moet iedereen hier aan boord krijgen. Je kunt niet verwachten dat het zomaar zal werken. Je moet erop uit en eraan werken." We reisden rond, en we spraken met ouderlingen, met artsen, met verpleegkundigen. We hielden persconferenties, gingen mee met soldaten, we vergaderden met ISAF, met de NAVO, met de overheid van het VK. Met zowat iedereen - met ministers van onderwijs, we hielden persconferenties, nu natuurlijk afgeladen vol met perslui, iedereen was er. Iedereen was geïnteresseerd in wat er gaande was. Deze geweldige vrouw, Fatima Magalani, was absoluut onmisbaar in het gebeuren. Ze was de woordvoerster van het verzet tegen de Russen geweest. Haar Afghaanse netwerk was gewoon absoluut overal. Ze was echt van cruciaal belang om de boodschap te doen aanslaan.

Toen gingen we naar huis. We hadden ons best gedaan. We moesten nu afwachten om te zien wat er zou gebeuren. Ik kwam thuis, en ik herinner me dat iemand van het team mij een brief van de Taliban bracht. Die brief kwam hierop neer: "We zullen deze dag in acht nemen. We zullen ons aan deze dag houden. We zien het als een opening. We zullen die dag niet vechten. We gaan dat niet doen." Dat betekende dat humanitaire hulpverleners niet ontvoerd of gedood zouden worden. En plots wist ik dat we een kans hadden. Dagen later werden 1,6 miljoen kinderen ingeënt tegen polio doordat iedereen stopte met vechten. (Applaus) Net zoals toen op de algemene vergadering: een mooi en prachtig moment.

We werkten de film af, want we moesten terug. We vertaalden hem naar het Dari en Pashtu, naar de lokale dialecten. We gingen terug naar Afghanistan, want het volgende jaar kwam eraan en we wilden ondersteuning geven. Maar nog belangrijker is dat we wilden teruggaan omdat deze mensen in Afghanistan de echte helden zijn. Zij waren de mensen die geloofden in vrede en de mogelijkheden ervan. Zij zorgden dat het lukte. We wilden teruggaan en de film vertonen om te zeggen: "Kijk, jullie hebben dit mogelijk gemaakt. Dankjewel." We overhandigden de film. Uiteraard werd hij vertoond, en het was geweldig.

Dat jaar, dat jaar, in 2008, kwam er deze verklaring van ISAF, uit Kaboel, Afghanistan, op 17 september: "Generaal Stanley McChrystal, commandant van de International Security Assistance Forces in Afghanistan, kondigde vandaag aan dat ISAF geen offensieve militaire operaties zal uitvoeren op 21 september." Ze zeiden dat ze zouden stoppen. Dan was er nog die andere verklaring van het Department of Security and Safety. Ze stelden vast dat in Afghanistan, als gevolg van dit werk, het geweld daalde met 70 procent. 70 procent vermindering van het geweld op deze dag op zijn minst. Dat bracht me meer dan wat dan ook buiten mezelf.

Ik herinner me dat ik vastzat in New York, dit keer als gevolg van de vulkaan. Die was natuurlijk veel minder schadelijk. Ik zat te denken over wat er gaande was. Ik bleef maar denken over die 70 procent. 70 procent reductie van geweld - nadat iedereen gezegd had dat het volkomen onmogelijk was, dat het niet zou lukken. Dat deed me denken: als we 70 procent kunnen krijgen in Afghanistan, dan kunnen we zeker overal 70 procent krijgen. We moeten gaan voor een wereldwijde wapenstilstand. We moeten deze Dag van Wapenstilstand en Geweldloosheid gebruiken en gaan voor een wereldwijde wapenstilstand, gaan voor de grootste geregistreerde beëindiging van de vijandelijkheden ooit gemeten. Zowel nationaal als internationaal.

Dat is precies wat we moeten doen. Op 21 september van dit jaar starten we die campagne in de O2-Arena. We gaan proberen de grootste geregistreerde wapenstilstand te realiseren. We zullen gebruik maken van allerlei dingen - dansen en sociale media. Teken de petitie via Facebook en de website. Ze bestaat in de zes officiële talen van de Verenigde Naties. We zullen wereldwijd linken met de overheid, intergouvernementeel, ngo, onderwijs, vakbonden, sport. Je kunt hier de onderwijsdoos zien. We hebben op het moment in 174 landen middelen ingezet om te proberen van jongeren de drijvende kracht te maken voor die visie van mondiale wapenstilstand. Uiteraard zullen hierdoor levens worden gered, deze concepten helpen.

Om aan te sluiten bij de Olympische Spelen - ik ontmoette Seb Coe. Ik zei: "Londen 2012 gaat over wapenstilstand, daar gaat het uiteindelijk om." Waarom gaan we er niet allemaal samen tegenaan? Waarom zouden we deze wapenstilstand niet realiseren? Waarom zou je het proces van de grootste wereldwijde wapenstilstand ooit niet ondersteunen? We zullen over dit proces een nieuwe film maken. We maken gebruik van sport en voetbal. Op de Dag van de Vrede zullen er duizenden voetbalwedstrijden worden gespeeld, van de favela's van Brazilië tot waar dan ook. We gebruiken al deze manieren om te inspireren tot individuele actie. We moeten dat proberen. We moeten samenwerken.

Als ik hier sta voor jullie allemaal, en de mensen die hiernaar zullen kijken, dan ben ik enthousiast, namens iedereen die ik heb ontmoet, dat er een mogelijkheid is dat onze wereld kan worden verenigd, dat we samen kunnen komen als één, dat we het niveau van bewustzijn rondom de fundamentele kwesties, veroorzaakt door individuen, kunnen verhogen. Ik ontmoette Brahimi, ambassadeur Brahimi. Ik denk dat hij een van de meest ongelooflijke mensen is in de internationale politiek - in Afghanistan, in Irak. Hij is een geweldige man. Ik vergaderde een paar weken geleden met hem. Ik zei: "Mijnheer Brahimi, is het gekkenwerk om te gaan voor een wereldwijde wapenstilstand? Is het mogelijk? Is het echt mogelijk dat we dit doen?" Hij zei: "Het is absoluut mogelijk." Ik zei: "Wat zou u doen? Zou u naar de regeringen gaan, lobbyen en gebruik maken van het systeem?" Hij zei: "Nee, ik zou met de individuen gaan praten." Het draait allemaal om de individuen. Het draait allemaal om jou en mij. Het draait allemaal om partnerschappen. Het gaat over je achterban, het gaat over je bedrijf. Want samen, door samen te werken, denk ik dat we serieus dingen kunnen beginnen te veranderen.

Er is hier een geweldige man in het publiek, ik weet niet waar hij zit, die een paar dagen geleden tegen mij zei - omdat ik een beetje aan het repeteren was - en hij zei: "Ik heb eens nagedacht over deze dag. Ik verbeeldde hem als een vierkant met 365 vakken, en een ervan is wit." Dat deed me denken aan een glas water, dat ook helder is. Als je één druppel, één druppel van iets in dat water laat vallen zal het voor altijd veranderen.

Door samen te werken, kunnen we één dag vrede hebben. Dank je, TED. Dank je.

(Applaus)

Dank je.

(Applaus)

Heel erg bedankt.

(Applaus)

Heel hartelijk bedankt. Dank je.